Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg
Kort en bondig

Medisch-specialistische hulp en verpleging en verzorging

Ziekenhuiszorg is die zorg die gericht is op het behandelen en genezen van acute en chronische lichamelijke aandoeningen. Het levert medisch-specialistische hulp en daarmee samenhangende verpleging en verzorging. In 2007 waren er 85 algemene ziekenhuizen, 98 categorale ziekenhuizen en acht universitair medische centra. In deze ziekenhuizen waren in 2006 bijna 12.500 medisch specialisten werkzaam, bijna 2.000 meer dan in 1997, en ruim 82.000 verplegenden en verzorgenden.

Meer personen naar ziekenhuis

Het percentage personen dat in een ziekenhuis wordt opgenomen, is licht gestegen. In 2005 werd 11,5% van de Nederlandse bevolking in een ziekenhuis opgenomen, in 1995 was dit nog 9,8%. De stijging is vooral zichtbaar bij vrouwen en in de leeftijdsgroepen van 0-jarigen en 45-plussers. Het bezoek aan de medisch specialist neemt ook licht toe. In 2007 had 41% van de bevolking contact met een medisch specialist. In 2002 was dit 38%.

Patiënten steeds korter in ziekenhuis

De gemiddelde opnameduur bij een klinische opname in een ziekenhuis is tussen 1994 en 2005 met ruim 30% gedaald. In 2005 lag een patiënt gemiddeld 6,8 dagen in het ziekenhuis. Terwijl het aantal klinische opnamen in deze periode redelijk constant is gebleven, is het aantal dagopnamen meer dan verdubbeld. Er waren in 2005 in totaal ruim 3 miljoen ziekenhuisopnamen (klinische en dagopnamen).

Meeste klinische opnamen voor hart- en vaatziekten

De meeste klinische opnamen zijn toe te schrijven aan ziekten van het hartvaatstelsel (254.000 opnamen in 2005), gevolgd door opnamen vanwege complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed. Dit heeft te maken met het grote aantal ziekenhuisbevallingen. Patiënten met psychische stoornissen verblijven met gemiddeld 22,4 dagen het langst in het ziekenhuis bij een klinische opname. Wat de meeste dagopnamen betreft, voeren ziekten van het zenuwstelsel en zintuigen de boventoon. Dit komt vooral door het grote aantal dagopnamen voor staar.

Preventie in de ziekenhuiszorg vooral deel van behandeling

De preventie die nu in het ziekenhuis plaatsvindt, maakt vaak deel uit van de behandeling. Zo behoort het normaliseren van de bloeddruk en leefstijladvisering tot de dagelijkse praktijk van cardiologen. Er is in het ziekenhuis geen systematische aandacht voor risicofactoren bij alle patiënten, maar er zijn wel steeds meer initiatieven voor patiënten met verhoogde risico's. Een voorbeeld hiervan zijn de speciale spreekuren voor vroegdiagnostiek van hart- en vaatziekten en leefstijladviezen. Daarnaast investeren ziekenhuizen in de preventie van vermijdbare gezondheidsschade zoals decubitus, ondervoeding en medicatiefouten. Dit betreft de patiëntveiligheid en maakt deel uit van het kwaliteitsbeleid van ziekenhuizen.

Diagnosebehandelcombinaties om kosten zorg vast te stellen

De zorg in ziekenhuizen wordt sinds 2005 betaald aan de hand van diagnosebehandelcombinaties (DBC's). Op 1 januari 2008 heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) voor ongeveer 80% van de ziekenhuiszorg de tarieven landelijk vastgesteld. Dit betreft het A-segment. Voor het overige deel, het B-segment, kunnen verzekeraars en zorgverleners onderhandelen over de prijs. In 2006 zijn de prijzen in het B-segment minder hard gegroeid dan in het A-segment. In 2007 was het omgekeerde het geval. De NZa monitort jaarlijks de ontwikkelingen binnen het B-segment.

Ziekenhuiszorg duurste voorziening binnen de gezondheidszorg

In 2005 werd 17,7 miljard euro besteed aan ziekenhuis- en medisch-specialistische zorg (26% van de totale kosten van gezondheidszorg). Ziekenhuiszorg is hiermee verreweg de duurste voorziening binnen de gezondheidszorg. Ziekten van het hartvaatstelsel vormen met 2,4 miljard euro de grootste kostenpost binnen ziekenhuis- en medisch-specialistische zorg.

.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.