Wat is ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg?

Ziekenhuiszorg gericht op genezing patiënt

Onder ziekenhuiszorg valt die zorg die gericht is op het behandelen en genezen van acute en chronische lichamelijke aandoeningen die in met name de eerste lijn of andere zorginstellingen niet kunnen worden gediagnosticeerd of behandeld. Ziekenhuiszorg omvat medisch-specialistische hulp en daarmee samenhangende verpleging en verzorging aan patiënten. De zorg bestaat uit professionele en technische voorzieningen voor de diagnose, behandeling, verpleging en isolering van de patiënt (Boot, 2007). De ziekenhuiszorg valt onder de cure-sector binnen de gezondheidszorg.

De curatieve medisch-specialistische zorg, gegeven door medisch specialisten in het ziekenhuis, bestaat uit diagnostiek en behandeling van de bij de patiënt aanwezige aandoening(en) of symptomen. De verpleegkundige zorg in het ziekenhuis bestaat uit observatie, begeleiding en persoonlijke verzorging van degenen die in het ziekenhuis zijn opgenomen of op de polikliniek een bezoek afleggen (Boot & Knapen, 2005).

Zie ook Interne link naar document Hoe is de ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg georganiseerd?

Meerdere soorten ziekenhuizen

Er zijn meerdere soorten ziekenhuizen in Nederland: algemene en categorale ziekenhuizen en universitair medische centra (UMC's). Met de invoering van de Wet toelating zorginstellingen is de officiële aanduiding van deze ziekenhuizen 'instelling voor medisch-specialistische zorg' (IMSZ). (Zie ook website Bouwcollege):

Het algemene ziekenhuis is een ziekenhuis waarin voorzieningen voor het onderzoek, de behandeling en de verpleging van de patiënt aanwezig zijn. In dit soort ziekenhuis speelt zich de reguliere patiëntenzorg af. Daarnaast worden in het algemene ziekenhuis zowel artsen in opleiding als verpleegkundigen opgeleid (Boot & Knapen, 2005). Een aantal algemene ziekenhuizen levert ook topklinische zorg. Dit is hooggespecialiseerde zorg waarvoor dure en gespecialiseerde voorzieningen nodig zijn en waarvoor een vergunning nodig is vanuit de Wet bijzondere medische verrichtingen (Wbmv) bijvoorbeeld hartchirurgie, neurochirurgie, IVF of transplantaties (Thesaurus Zorg en Welzijn). Zie ook locaties topklinische zorg.
Het categorale ziekenhuis richt zich op een bepaalde categorie patiënten, zoals bijvoorbeeld revalidatie-, epilepsie- of kankerpatiënten. De revalidatiecentra vormen de grootste groep categorale ziekenhuizen in ons land. Andere voorbeelden van categorale ziekenhuizen zijn astmacentra, kankercentra en dialysecentra (Boot & Knapen, 2005).
Het universitair medisch centrum (UMC) is verbonden met een universiteit. De opleiding en het onderzoek wordt onder verantwoordelijkheid van de universiteit uitgevoerd. Het UMC levert naast reguliere patiëntenzorg en topklinische zorg ook topreferente zorg. Dit is zeer specialistische zorg voor patiënten die zeldzame, moeilijk te diagnosticeren of moeilijk te behandelen aandoeningen hebben en niet verder doorverwezen kunnen worden. Patiënten die deze zorg nodig hebben, krijgen voorrang boven de patiënten die ook elders terechtkunnen (zie de website Thesaurus Zorg en Welzijn). Een UMC heeft ook een werkplaatsfunctie voor wetenschappelijk onderzoek en onderwijs aan de medische faculteit en een opleidingsfunctie voor medisch specialisten. Verder ontwikkelen UMC's nieuwe medische technologieën en behandelwijzen (ontwikkelfunctie) (Boot & Knapen, 2005).
Zelfstandige behandelcentra (ZBC). Deze vallen tegenwoordig net als de voorgaande ziekenhuizen onder instellingen voor medisch-specialistische zorg (IMSZ). De voormalige ZBC's onderscheiden zich van de ziekenhuizen of andere instellingen voor medisch-specialistische zorg doordat ze geen zorg met verblijf leveren in het A-segment. Tegenwoordig is dit wel mogelijk voor de zorg met verblijf voor behandelingen met dbc's uit in het B-segment (zie ook Zelfstandige behandelcentra onder de WTZi).

In 2008 waren er 85 algemene ziekenhuizen (142 ziekenhuislocaties en 52 buitenpoliklinieken) en acht universitaire centra (UMC's) in Nederland. In 2007 waren 98 categorale instellingen (georganiseerd in 62 categorale organisaties) bekend (Nationale Atlas Volksgezondheid).

Zie ook atlas Locaties algemene en academische ziekenhuizen (UMC's)

en atlas Locaties categorale ziekenhuizen

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Boot JM, Knapen MHJM.De Nederlandse gezondheidszorg. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2005.
Boot JMD.Organisatie van de gezondheidszorg. Assen: Van Gorcum BV, 2007.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

IVF: In Vitro Fertilisatie; Methode waarbij eicellen, door middel van een punctie uit de eierstokken van de vrouw worden gehaald en buiten het lichaam worden bevrucht (reageerbuisbevruchting). Daarna worden de bevruchte eicellen in de baarmoeder geplaatst met als doel een zwangerschap tot stand te brengen.

Definities

A-segment: De prijzen van DBC's in het A-segment worden landelijk vastgesteld en zijn dus in ieder ziekenhuis gelijk. De prijzen van DBC's in het B-segment mogen ziekenhuizen zelf vaststellen. Hierover onderhandelen zij met verzekeraars.
Cure: Primair op genezing gerichte deel van de gezondheidszorg.
Eerstelijnszorg: O.a. huisartsenzorg, tandheelkundige zorg, paramedische zorg, verloskundigenpraktijken, algemeen maatschappelijk werk, eerstelijnspsychologen.

Hoekstra J (RIVM). Wat is ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Ziekenhuiszorg, 22 september 2008.