Wat is verpleging en verzorging?

Verandering AWBZ zichtbaar in praktijk

Sinds de modernisering van de AWBZ in 2003 is de zorgvraag van de cliënt het belangrijkste uitgangspunt voor het uiteindelijke gebruik van de zorg en het type zorg. Voor de modernisering was dit nog veel meer het aanbod van zorg. Ook zal het onderscheid in thuiszorginstellingen, verzorgingshuizen en verpleeghuizen steeds meer worden vervangen door aanbieders van zorg mét of zonder verblijf. In de praktijk wordt dit onderscheid echter nog wel gemaakt (Overeem & Konter, 2005).

Onderscheid verpleging en verzorging niet altijd helder

De keuze of de zorg wordt verleend door een verzorgende of verpleegkundige hangt sterk af van het doel van de te geven zorg. Verzorging richt zich vooral op de algemene dagelijkse levensbehoefte van de zorgvrager en verpleging meer op de zorg rond een ziekte of aandoening. Zowel een zogeheten helpende, verzorgende als verpleegkundige kan een zorgvrager verzorgen. Verplegen kan eigenlijk alleen worden uitgevoerd door een deel van de verzorgenden en verpleegkundigen op mbo- of hbo-niveau. Verzorging is een ander vak dan verpleging, maar heeft ook heel duidelijke overeenkomsten (Pool et al., 2001). De verhouding tussen verzorging en verpleging is een voortdurende bron voor discussie en afstemming. In sommige documenten wordt verzorgen als onderdeel binnen het domein verpleging beschouwd (Commissie Kwalificatiestructuur, 1996). Anderen geven aan dat er een overlap bestaat tussen de functies verpleging en persoonlijke verzorging.

Wat is verpleging?

Verplegen heeft als doel het ondersteunen en activeren van een zorgvrager als deze door een ziekte, aandoening of beperking of de gevolgen hiervan niet meer in staat is volledig voor zichzelf te zorgen. Het uiteindelijke doel is het bereiken van een situatie waarin de zorgvrager op een dragelijke manier met zijn ziekte om kan gaan. Uitgangspunt is het zo veel mogelijk stimuleren van de zorgvrager in wat hij (nog) zelf kan en het ondersteunen van de zorgvrager waarin deze hierin tekortschiet(Leistra et al., 1999). Het verplegen heeft vaak een directe relatie met aspecten die verband houden met een ziekte of stoornis. Het taakgebied van verplegen bestaat uit (Van de Haterd e.a., 2005):

ondersteunen van de zorgvrager bij de persoonlijke basiszorg (hygiëne)
begeleiden van de zorgvrager op psychosociaal gebied
ondersteunen van de zorgvrager en mantelzorg bij het voeren van de regie over het eigen leven (zelfmanagement)
verpleegtechnisch handelen (zoals bijvoorbeeld wondverzorging)
preventie toepassen door het geven van voorlichting, advies en instructie.

Wat is verzorging?

Verzorgen is het ondersteunen en stimuleren van de zorgvrager in zijn leefomgeving, wanneer deze niet voldoende in staat is zichzelf volledig te verzorgen (Arcares, 2005c). Het doel van verzorgen is de zorgvrager zo veel mogelijk te ondersteunen in zijn algemene dagelijkse levensbehoefte waar hij dit zelf niet meer kan en daarnaast het verbeteren of instandhouden van de kwaliteit van leven van de zorgvrager. De vraag van de zorgvrager is hierin toonaangevend. De aanbieder van de zorg, meestal gegeven door een verzorgende of een helpende, past de zorg aan aan wat de zorgvrager zelf kan en wenst op het gebied van gezondheid, woon/leefomgeving, participatie en mentaal welbevinden. Het taakgebied verzorgen bestaat uit (Van de Haterd e.a., 2005):

ondersteunen van de zorgvrager bij de persoonlijke basiszorg (hygiëne)
ondersteunen van de zorgvrager bij het wonen en huishouden
ondersteunende begeleiding aanbieden
zorgvrager voorlichting, advies en instructie geven
verpleegtechnisch handelen door verzorgenden.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Arcares.Samen werken aan kwaliteit van leven, Handboek in samenwerking met Sting. Utrecht: Arcares, 2005c.
Commissie Kwalificatiestructuur.Gekwalificeerd voor de toekomst: kwalificatiestructuur en eindtermen voor verpleging en verzorging. Zoetermeer/Rijswijk, 1996.
Haterd J van de, Liefhebber S, Luijkx J, Mast J, Dam C van.NIZW Beroepsontwikkelingen en NIZW Zorg. Beroepscompetentieprofiel verzorgende. Utrecht: NIZW, 2005.
Haterd J van de, Liefhebber S, Luijkx J, Mast J, Dam C van.NIZW Beroepsontwikkelingen en NIZW Zorg: beroepscompetentieprofiel mbo-verpleegkundige. Utrecht: NIZW, 2005.
Leistra E, Liefhebber S, Geomini M, Hens H.Beroepsprofiel van de verpleegkundige. Maarssen/Utrecht: Elsevier/LCVV/NIZW, 1999.
Overeem O, Konter MD.Monitor Eigen Bijdrage zorg zonder verblijf. Diemen: College voor zorgverzekeringen, 2005.
Pool A, Pool - Tromp C, et al.Met het oog op de toekomst. Beroepscompetentie van hbo-verpleegkundigen. Utrecht: NIZW, 2001.

JM Peeters (NIVEL), Francke AL (NIVEL). Wat is verpleging en verzorging? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Verpleging en verzorging, 26 juni 2006.