Voor welke ziekten en aandoeningen wordt verpleging en verzorging gebruikt?

Zorggebruik naar ziekten en aandoeningen Zorggebruik naar beperkingen

Zorggebruik naar ziekten en aandoeningen

Gebruik verpleeg- en verzorgingshuiszorg gerelateerd aan chronische aandoeningen

Ruim 90% van de bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen heeft een chronische ziekte (tabel 1). Een meerderheid van de bewoners heeft meer dan één ziekte of aandoening. Vooral gewrichtsslijtage komt relatief veel voor onder alle bewoners, gevolgd door diabetes. Van alle verpleeghuiscliënten heeft 55% een psychogeriatrische aandoening en 45% heeft te maken met overwegend somatische problematiek. Hiervan heeft het grootste percentage bewoners in het verleden een beroerte gehad. In een somatisch verpleeghuis wonen relatief meer mannen (32%) dan in een psychogeriatrisch verpleeghuis (23%) (De Klerk, 2005).

Ruim een derde van mensen met dementie in verpleeg- of verzorgingshuis

Naar schatting is 35% van de dementiepatiënten opgenomen in een verpleeg- of verzorgingshuis (niet in tabel 1). In 2002 waren er in Nederland ongeveer 177.000 mensen met dementie van 65 jaar en ouder (1 op de 91 mensen) (Rigter et al., 2002).

Ook in thuiszorg voornamelijk zorg voor personen met chronische ziekte en (chronische) ziekte aan bewegingsapparaat

Ook in de thuiszorg maken vooral mensen met chronische ziekten en klachten en (chronische) ziekten aan het bewegingsapparaat gebruik van zorg (tabel 2). Dit geldt min of meer voor alle vormen van thuiszorg. Mensen met een chronische ziekte doen vaker een beroep op de zorgfunctie verplegen. Mensen die problemen hebben aan het bewegingsapparaat vragen wat meer om verzorging (De Bakker et al., 2005).

Tabel 1: Percentage aantal chronische aandoeningen, naar woonvorm, 2004 (De Klerk, 2005) (NB: per bewoner kunnen meerdere aandoeningen voorkomen)

	Verzorgingshuis	Somatisch verpleeg-huis	Psycho-geriatrisch verpleeg-huis	Totaal
Gewrichtsslijtage (artrose) van heup of knieën	48,6	32,0	34,3	42,0
Suikerziekte	23,4	22,8	17,9	22,3
(gevolgen van) beroerte, hersenbloeding of herseninfarct	14,8	41,3	20,7	20,0
Astma, chronische bronchitis, longemfyseem, copd	20,9	14,6	12,3	18,3
Vernauwing bloedvaten in buik, benen	19,8	21,9	9,3	18,1
Ernstige hartaandoening (hartfalen, angina pectoris)	20,3	17,1	10,1	17,9
Ernstige/hardnekkige aandoening rug (incl. hernia)	17,4	14,2	9,7	15,4
Chronische gewrichtsontsteking (reuma, reumatoïde artritis)	15,4	12,8	6,8	13,4
Gevolgen van een ongeval	5,1	8,3	3,8	5,4
Ziekte van het zenuwstelsel (MS, Parkinson)	5,6	11,1	5,9	6,5
Geen chronische aandoening	11,8	5,5	4,6	9,4
Eén chronische aandoening	16,3	14,9	15,0	15,8
Twee of meer chronische aandoeningen	71,9	79,6	80,4	74,8

Tabel 2: Gebruik van thuiszorg naar ziektecluster (bron: De Bakker et al., 2005).

	Infectieziekten	Chronisch lichamelijke ziekten	Klachten en ziekten bewegingsstelsel	Letsels	Overige lichamelijke klachten	Overige lichamelijke ziekten	Psychische en sociale problemen	Zwangerschap en geboorte	Onbekend
Totaal	0,8	44,2	15,1	3,3	11,2	10,4	8,3	0,4	6,4
Verpleging	1,3	51,6	8	2,7	11,3	10,5	7,5	0,1	7
Verzorging	1,9	41,7	12,1	3,7	11,2	12	12,5	0,6	5,3
Huishoudelijke verzorging	0,8	44,7	16,3	3,5	10,5	9,3	6,5	0,6	7,8
Alpha-hulp	0,5	43	23,4	2,4	8,1	13,9	3,4	0,1	5,5

Zorggebruik naar beperkingen

Ernstige beperkingen leiden tot hoog zorggebruik

Van de mensen met ernstige beperkingen die in een verzorgingshuis wonen, maakt 84% gebruik van zorg. Een verpleeghuisbewoner met ernstige beperkingen maakt in bijna 100% van de gevallen gebruik van zorg (zie figuur 1). In een verpleeghuis komen geen mensen voor die geen of lichte beperkingen hebben. De mate van beperkingen en de leeftijd van de bewoner zijn bepalend voor welke zorg geboden moet worden. Naarmate de ernst van de beperkingen en/of de leeftijd van de bewoner toeneemt, neemt de vraag naar zorg ook vaak toe (De Klerk, 2001). 80% van de bewoners in een verpleeghuis hebben twee of meer chronische aandoeningen (tabel 1). Driekwart van de verzorgingshuisbewoners en 96% van de bewoners van een verpleeghuis rapporteren ernstige beperkingen (De Boer, 2006).

Zie voor meer informatie over lichamelijke beperkingen ook: Gezondheid en ziekte: lichamelijk functioneren

Figuur 2: Percentage zorggebruik naar mate van beperkingen van een bewoner in een verzorgings- of verpleeghuis (De Klerk, 2001).

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Bakker DH de, Polder JJ, Sluijs EM, Treurniet HF (eindred.).Op één lijn. Toekomstverkenning eerstelijnszorg 2020. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2005.
Boer AH de (red.).Rapportage ouderen 2006. Den Haag: SCP, 2006.
Klerk MMY de (red.)Ouderen in instellingen, Landelijk overzicht van de leefsituatie van oudere tehuisbewoners. Den Haag: SCP, 2005.
Klerk MMY de (red.).Rapportage ouderen 2001. Den Haag: SCP, 2001.
Rigter H, Have M ten, Cuijpers P, Depla M, Gageldonk A van, Laan G van der, et al.Brancherapport GGZ-MZ 1998-2001. Den Haag: Sdu Uitgevers, 2002.

JM Peeters (NIVEL), Francke AL (NIVEL). Voor welke ziekten en aandoeningen wordt verpleging en verzorging gebruikt? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Verpleging en verzorging, 26 juni 2006.