Verloskundige zorg: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Thuis bevallen en kraamzorg Richtlijnen en medisch handelen

Thuis bevallen en kraamzorg

Nederlandse vrouwen kunnen kiezen voor thuis bevallen

Het Nederlandse systeem van verloskundige en perinatale zorg biedt vrouwen de keuze om, bij een normaal verlopende zwangerschap en baring, thuis te bevallen. Van de bevallingen vindt 23% thuis plaats, terwijl in de meeste West-Europese landen thuis bevallen uitzonderlijk is (maximaal een paar procent van de bevallingen) (Kateman & Herschderfer, 2005). In Nederland is het uitgangspunt van perinatale zorg dat zwangerschap en bevalling normale lichamelijke processen zijn. De eerstelijnsverloskunde begeleidt daarom de zwangerschap en bevalling als deze normaal verlopen. Verloskundigen verwijzen in het geval van (te verwachten) complicaties door naar de tweedelijnszorg. Dit doen ze aan de hand van richtlijnen (CVZ, 2003e). Hierdoor bestaat een strikte verdeling tussen de professionals die de primaire en de professionals die de secundaire zorgtaken hebben. Deze strikte verdeling bestaat in andere landen niet.

In andere landen dan Nederland geldt meestal dat de vrouw zelf een primaire zorgverlener kan kiezen en ze kiest dan veelal een gynaecoloog, die doorgaans aan een ziekenhuis verbonden is (Kateman & Herschderfer, 2005; Emons & Luiten, 2001). Maar ook verloskundigen voeren hun werkzaamheden in andere landen veelal uit in ziekenhuizen en geboorteklinieken. In een aantal landen werken verloskundigen namelijk bijna altijd samen met, of onder toezicht van, een gynaecoloog (Oostenrijk, Finland, Duitsland, Griekenland, Italië, Luxemburg en Portugal). Dit blijkt uit onderzoek in de EU-15 lidstaten. In Finland is er zelfs een verplichting om te bevallen in een ziekenhuis (Emons & Luiten, 2001).

Zie ook: Wat is verloskundige zorg?

Het Nederlandse kraamzorgsysteem is uniek in de wereld

Het Nederlandse systeem van professionele kraamzorg aan huis, of de bevalling nu thuis of in het ziekenhuis plaatsvindt, is uniek in de wereld. Net als de thuisbevalling, is de gewoonte om de kraamvrouw in de eerste dagen na de bevalling thuis te begeleiden door middel van het aanbieden van kraamzorg. In andere westerse landen wordt er geen kraamzorg thuis gegeven wanneer de bevalling in het ziekenhuis plaatsvindt. Het werd in deze landen namelijk normaal om na de bevalling nog enkele dagen in het ziekenhuis te blijven en de kraamzorg werd dus ook daar aangeboden. In andere landen dan Nederland is sinds ongeveer 15 tot 20 jaar de duur van het ziekenhuisverblijf na de bevalling ingekort, terwijl die niet is samengegaan met de ontwikkeling van professionele kraamzorg thuis. De daling van de duur van het ziekenhuisverblijf is overigens ingezet toen de optimale lengte ervan een discussiepunt werd. Critici geven echter aan dat kostenbesparingen ook een rol spelen (Wiegers, 2007).

Naar boven

Richtlijnen en medisch handelen

Richtlijnen voor prenatale zorg verschillen in EU

Binnen de EU zijn er grote verschillen in de omvang en inhoud van de prenatale zorg. Een vergelijking van richtlijnen in de EU-25 in 2004 laat dit zien. Alleen het bepalen van de bloedgroep, meten van de bloeddruk en bepalen van de resusfactor maken in alle landen deel uit van de standaard prenatale zorg voor normale zwangerschappen. Een aantal van 23 tests behoort in de helft of meer van de EU-25 landen tot de richtlijnen voor prenatale zorg en wordt aangeboden aan minstens de helft van de EU-bevolking. Overigens raden lidstaten met een bovengemiddeld bnp minder tests aan dan lidstaten met een lager dan gemiddeld bnp. In dit onderzoek zijn België, Griekenland, Cyprus, Ierland en Malta buiten beschouwing gelaten, omdat deze landen geen richtlijnen hebben voor prenatale zorg (Bernloehr et al., 2005).

Kijk ook eens bij: Zwangerschapsscreening

Bereidheid om ‘onnodige’ keizersnee te doen verschilt tussen landen

Tussen Europese landen bestaan ook verschillen in de bereidheid van zorgverleners tot ‘onnodige’ medische handelingen: in dit geval een keizersnee die medisch gezien niet nodig is. De bereidheid om een keizersnede te doen op verzoek van de moeder, maar zonder een medische indicatie, is namelijk hoog onder gynaecologen uit Duitsland (75% is hiertoe bereid) en het Verenigd Koninkrijk (79%). Daarentegen zou maar een klein deel van de gynaecologen zo'n keizersnee uitvoeren in Spanje (15%), Frankrijk (19%) en Nederland (22%). Dit blijkt uit een vergelijkend onderzoek in acht Europese landen, waarbij gynaecologen gevraagd is wat ze zouden doen indien een moeder met een dergelijk verzoek zou komen (Habiba et al., 2006).

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Bernloehr A, Smith P, Vydelingum V.Antenatal care in the European Union: a survey on guidelines in all 25 member states of the Community. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol, 2005 ; 122(1): 22-32.
CVZ, College voor Zorgverzekeringen.Verloskundig Vademecum. Diemen: CVZ, 2003e.
Emons JK, Luiten MIJ.Midwifery in Europe. An inventory in fifteen EU-member states. Bilthoven/Leusden: EMLC/Deloitte & Touche, 2001.
Habiba M, Kaminski M, Frè M da, Marsal K, Bleker O, Librero J, et al.Caesarean section on request: a comparison of obstetricians’ attitudes in eight European countries. BJOG, 2006; 113: 647-56.
Kateman H, Herschderfer K.Current practice in Europe and Australia. A descriptive study. Den Haag: MCP/ICM, 2005.
Wiegers T.Professionele kraamzorg: een goede start voor kraamvrouwen. Tijdschrift voor verloskundigen, 2007; (6): 25-31.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

bnp: Bruto nationaal product
EU-15: De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden; België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-25: De 25 landen die tussen 1 april 2004 en 1 januari 2007 de Europese Unie vormden; België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.

Definities

Eerstelijnszorg: O.a. huisartsenzorg, tandheelkundige zorg, paramedische zorg, verloskundigenpraktijken, algemeen maatschappelijk werk, eerstelijnspsychologen.
Geboortekliniek: Kliniek waar perinatale zorg aangeboden wordt, zoals verloskunde, gynaecologie en kraamzorg.
Tweedelijnszorg: O.a. ziekenhuiszorg en tweedelijns ggz.

Kuunders MMAP (RIVM). Verloskundige zorg: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Sectoroverstijgend\Verloskundige zorg, 24 juni 2008.