Wat zijn de effecten van disease management?

Vaststellen van effecten van disease management is lastig

In Nederland en andere westerse landen wordt veel gedaan aan het ontwikkelen van disease management. Daarom is het van belang om te weten wat het effect van deze programma’s is op de kwaliteit van leven van de patiënten en ook op de gezondheidswinst. Dit is geen eenvoudige vraag om te beantwoorden. Uit een recente literatuurstudie blijkt dat disease management positieve effecten kan hebben, maar dat er verschillen zijn in de effectiviteit van disease managementprogramma’s voor diabetes mellitus, COPD, depressie en hartfalen (Drewes et al., 2008).

Onduidelijk waardoor verschillen in effecten veroorzaakt worden

Het is niet duidelijk hoe deze verschillen in effecten kunnen worden verklaard. Voor een groot deel komt dat omdat disease managementprogramma’s inhoudelijk van elkaar verschillen, maar ook omdat de onderzoeksopzet niet toereikend is om de vraag te beantwoorden of omdat de rapportage van de studie te wensen overlaat. Een disease managementprogramma bestaat per definitie uit meerdere componenten zoals een informatie-uitwisselingssysteem, een oproepsystematiek en protocollen. De vraag welke componenten van belang zijn voor de effectiviteit van het programma, of dat de som der delen bepalend is, is niet goed te beantwoorden.

Disease management en kostenbesparingen?

De gedachte bij het ontwikkelen van disease management is vaak dat door betere kwaliteit van zorg en efficiëntere zorg, er uiteindelijk ook een kostenbesparing zal optreden. Uit een literatuurstudie naar de kosten en baten van diseasemanagement bij verschillende ziektebeelden is dit niet eenduidig vast te stellen (Boom et al., 2009). Soms worden gunstige effecten op de kosten gerapporteerd, maar er is ook regelmatig sprake van toename van kosten. Er zijn onvoldoende gegevens beschikbaar om iets te zeggen over de kosteneffectiviteit van disease management.

Om disease management in Nederland te bevorderen is de bekostigingssystematiek aangepast. Deze nieuwe bekostiging is inmiddels ook geëvalueerd (Van Til et al., 2010). Zie voor de effecten hiervan: Document Hoe is diseasemanagement georganiseerd?

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Boom JHC, Heijink R, Struijs JE, Baan CA, Polder JJ. Uitgavenmanagement in de zorg. Het effect van diseasemanagement en preventie op de zorguitgaven. RIVM-rapport nr. 270224001. Bilthoven: RIVM,2009.
Drewes HW, Boom JHC, Graafmans WC, Struijs JE, Baan CA. Effectiviteit van disease management. Een overzicht van de (internationale) literatuur. RIVM-rapport nr. 260131001. Bilthoven: RIVM,2008.
Til JT van, Wildt JE de, Struijs JN. De organisatie van zorggroepen anno 2010: Huidige stand van zaken en de ontwikkelingen in de afgelopen jaren. RIVM-rapport nr. 260332001. Bilthoven: RIVM,2010.

Baan CA (RIVM), Struijs JN (RIVM). Wat zijn de effecten van disease management? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Sectoroverstijgend\Disease management, 3 december 2010.