Bereikbaarheidsnormen basisdiensten acute zorg

Normen voor de bereikbaarheid

In de Kwaliteitswet Zorginstellingen is gesteld dat het veld zichzelf normen kan opleggen voor verantwoorde zorg. Een aantal sectoren heeft dit vastgelegd in nota’s.

Bereikbaarheid huisartsenposten

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) noemt twee veldnormen wat betreft de aanrijtijden naar een huisartsenpost: 15 en 30 minuten rijden per personenauto (IGZ, 2006b). Daarnaast geeft de IGZ aan dat ook de telefonische toegankelijkheid van huisartsenposten van belang is: een spoedoproep moet binnen 30 seconden beantwoord worden (IGZ, 2006b). In 2008 was er geen norm voor de geografische bereikbaarheid van huisartsenposten die door het veld werd gehanteerd. Het ministerie van VWS verwacht dat het veld in 2009 een goed onderbouwde norm voor zowel de geografische bereikbaarheid als voor de telefonische bereikbaarheid zal hebben ontwikkeld. Tevens is de verwachting dat in 2012 de zorg naar deze normen zal zijn georganiseerd (VWS, 2008o).

Bereikbaarheid ambulancezorg

Er is een door de politiek en door het beleid aanvaarde norm dat 95% van de spoedeisende inzetten in de ambulancezorg binnen 15 minuten ter plaatse moet zijn. Om hieraan te kunnen voldoen, zijn er twee noodzakelijke voorwaarden: zowel de spreiding van de standplaatsen als de beschikbare capaciteit moet voldoende zijn. In dit kader zijn er rekenkundige normen die worden gehanteerd in het Landelijk Referentiekader Spreiding en Beschikbaarheid ambulancezorg (Kommer & Zwakhals, 2008). In dit referentiekader is het uitgangspunt dat voor elke RAV-regio 97% van de inwoners binnen 12 minuten rijtijd moet kunnen worden bereikt (spreidingsnorm). Daarnaast is ervan uitgegaan dat er voldoende ambulances beschikbaar moeten zijn om in 95% van de meldingen voor spoedeisende ambulancezorg een ambulance beschikbaar te hebben.

Door omstandigheden is norm niet altijd haalbaar

In de praktijk is er een aantal omstandigheden die ervoor kunnen zorgen dat deze (rekenkundige) normen niet worden gehaald. Zo zijn verkeerssituaties en weersomstandigheden van invloed op de responstijden. In 2008 was de gemiddelde responstijd van inzetten met A1-urgentie 9:47 minuten. In datzelfde jaar was bij 92,1% van de A1-inzetten de ambulance binnen 15 minuten na melding ter plaatse gearriveerd.

Bereikbaarheid traumazorg

Alle traumacentra hebben afspraken gemaakt met de ziekenhuizen in hun regio om een traumaslachtoffer binnen de vereiste tijd op de juiste plaats te krijgen Het ministerie van VWS heeft in zijn beleidsvisie traumazorg aangegeven dat een traumateam (MMT) alleen meerwaarde heeft als het binnen 30 minuten ter plaatse kan zijn (VWS, 2005). Deze responstijden zijn afhankelijk van de paraatheidsvorm van het MMT. In de huidige situatie, met zes beschikbare grondgebonden MMT’s en vier parate traumahelikopter en assistentie van buitenlandse traumahelikopters, wordt ruim 99% van de bevolking binnen 30 minuten responstijd bereikt (Zwakhals et al., 2008).

Bereikbaarheid spoedeisende hulpafdelingen

In de Wet toelating zorginstellingen (WTZi) is de bereikbaarheid van SEH’s als norm vastgelegd. Deze bereikbaarheidsnorm van 45 minuten betreft de totaaltijd die nodig is om met een ambulance de patiënt op de plaats van het ongeval te bereiken en vervolgens naar een SEH-locatie te rijden. Circa 57.000 inwoners kunnen niet binnen 45 minuten per ambulance een SEH bereiken (zie: atlas Reistijd naar ziekenhuis met afdeling spoedeisende hulp 2008).

Bronnen en Literatuur

Literatuur

IGZ.Kwaliteit huisartsenposten verbeterd sinds 2003. Den Haag, 2006b.
Kommer GJ, Zwakhals SLN. Referentiekader spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg 2008. RIVM-rapport nr. 270192001. Bilthoven,2008.
VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Beleidsvisie Traumazorg 2006-2010. Den Haag: VWS, 2005.
VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Kamerstuk: Kiezen voor bereikbaarheid en kwaliteit van zorg. Kenmerk MC-U-2860925. 2008o.
Zwakhals SLN, Kommer GJ, Kostalova B.Spoed bij nacht en ontij, vraag en aanbod van Mobiele Medische Teams in het donker. RIVM-rapport nr. 270144001. Bilthoven: RIVM, 2008.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

RAV: Regionale ambulancevoorziening; Samenwerkingsverband tussen ambulancediensten en de Meldkamer Ambulancezorg (MKA).
SEH: Spoedeisende hulp

Gijsen, R. (RIVM), Kommer GJ (RIVM), Bos N (Julius Centrum), Stel H van (Julius Centrum). Bereikbaarheidsnormen basisdiensten acute zorg. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Sectoroverstijgend\Acute zorg, 7 december 2010.