Jeugdgezondheidszorg: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Betere integratie jeugdgezondheidszorg door Centra Jeugd en Gezin

Problemen bij jongeren moeten eerder gesignaleerd worden en de samenwerking tussen de verschillende instanties moet verbeterd worden volgens het kabinet (Kenniskring JGZ, 2010). Daarom moeten in 2011 alle Nederlandse gemeenten Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) hebben. Dit Nederlandse concept kent soortgelijke initiatieven in het buitenland (Harbers, 2007). Hierna gaan we in op de ontwikkelingen in België, Engeland en Zweden.

Zie ook: Hoe is de jeugdgezondheidszorg georganiseerd?

Alle landen streven naar een betere integratie jeugdgezondheidszorg

Het doel om verschillende terreinen binnen de zorg voor jeugd te integreren staat in elk van de vier landen centraal, maar de uitvoering verschilt. De Nederlandse CJG's richten zich op de gehele periode van zwangerschap tot 23 jaar terwijl in België, Zweden en Engeland een tweedeling wordt gemaakt tussen jonge en oudere kinderen.

Engeland inspiratie voor Nederlands Centrum voor Jeugd en Gezin

Bij het opstellen van het beleidsprogramma ‘Alle Kansen voor Alle Kinderen’ van het programmaministerie Jeugd en Gezin, waaronder ook de CJG's vallen, is veel inspiratie ontleend aan het beleidsprogramma van de Engelsen: ‘Every Child Matters’. De kern van dit Engelse beleidsprogramma is het integreren van alle voorzieningen en instellingen rondom het welzijn van het kind (Vink, 2007; Berg & Vink, 2009). Om de samenwerking tussen alle voorzieningen en instellingen te realiseren zijn de ‘children’s trusts’ opgericht. Dit is een combinatie van de gemeentelijke bestuursdienst en een welzijnsstichting. In de ‘trust’ werken onderwijs, welzijn, gezondheidszorg en jeugdzorg met elkaar samen in een multidisciplinair team. Leden van dit team zetten middelen en budget in om samen de voorzieningen voor kinderen te verbeteren. Voorbeelden van deze geïntegreerde voorzieningen zijn de ‘Sure Start Children’s Centres’ en ‘extended schools’ (brede scholen) (Vink, 2007).

Gezinscentra in Zweden voor gezinnen met jonge kinderen

In Zweden worden in steeds meer gemeenten 'Familjecentraler' (gezinscentra) opgericht voor gezinnen met jonge kinderen (Harbers, 2007). Deze centra omvatten kinderopvang en peuterklassen, kraamklinieken, consultatiebureaus, sociale voorzieningen en gezondheidszorg voor kinderen tot en met zes jaar. Het integrale karakter heeft als voordeel dat ouders gemakkelijker gebruikmaken van de verschillende voorzieningen die aangeboden worden. In 2008 waren er 131 gezinscentra. In gemeenten waar nog geen gezinscentrum is opgericht, gaan ouders naar het consultatiebureau. Hier kunnen ouders vanaf de zwangerschap tot het zevende jaar van het kind terecht voor preventieve zorg en opvoedingsondersteuning.

Kind is koning in België (Vlaanderen)

Kind en Gezin is een Vlaamse overheidsinstelling die zich bezighoudt met preventieve gezondheidszorg voor jonge kinderen en heeft als motto 'kind is koning'. Als Intern Verzelfstandigd Agentschap (IVA) met rechtspersoonlijkheid maakt Kind en Gezin deel uit van het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin bij de Vlaamse overheid. Gemeenten voeren bepaalde taken autonoom uit en richten zich voornamelijk op aanstaande ouders en gezinnen met kinderen van drie tot en met zes jaar. Zij zijn verantwoordelijk:

• Voor de erkenning van kwalitatief goede kinderopvang.
• Voor de criteria waaraan adoptieorganisaties dienen te voldoen.
• Als aanspreekpunt voor meldingen van mogelijke kindermishandeling.
• Voor de preventieve gezondheidszorg van baby's en peuters, waaronder de verplichte inentingen.

Het doel van Kind en Gezin is het welzijn van het jonge kind te behartigen en ook de volledige ontplooiing van het kind te verzekeren zowel lichamelijk, geestelijk als sociaal.