Wat is gezondheidsbevordering?

Deze tekst is verouderd en zal in 2010 worden geactualiseerd.

Preventie van ongezond gedrag

Gezondheidsbevordering of GVO richt zich op de leefstijl of het gezondheidsgedrag van individuen en groepen mensen. Gezondheidsbevordering of GVO is één van de functies van de openbare gezondheidszorg, die wordt uitgevoerd door GGD ’en in Nederland. Een belangrijk deel van de GVO activiteiten bij GGD ’en bestaat uit het – op systematische wijze – ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van preventieprogramma’s. Daarnaast wordt een bijdrage geleverd aan beleidsontwikkeling en beleidsadvisering op het gebied van gezondheidsbevordering.

Bevorderen van gezond gedrag

Belangrijk instrument van de GVO-functionaris is de expertise op het terrein van (de beïnvloeding van) gezondheidsgedrag. De effectiviteit van (gedragsgerichte) interventies of GVO wordt echter sterk verbeterd door ook andere manieren van gedragsbeïnvloeding in te zetten, zoals het faciliteren van gewenst (gezond) gedrag, bijvoorbeeld door het aanbieden van bepaalde voorzieningen en het wegnemen van (fysieke of sociale) barrières. Deze combinatie van inzet op verschillende (beleids)terreinen wordt ook wel facetbeleid genoemd. De GVO-functionaris werkt hierbij nadrukkelijk samen met professionals op andere terreinen binnen en buiten de GGD (GGD Nederland & NVPG, 2001).

GVO gebaseerd op onderzoek naar gezondheidssituatie

Een belangrijke voorwaarde voor het goed uitvoeren van bovengenoemde taken is inzicht in de regionale gezondheidssituatie. De gezondheidstoestand van de bevolking (vaak gespecificeerd naar doelgroepen, bijvoorbeeld jongeren, ouderen etc.) wordt in kaart gebracht middels epidemiologisch onderzoek, onder andere via gezondheidsenquêtes. Deze worden door epidemiologen van GGD ’en systematisch uitgevoerd.

Kernfuncties gezondheidsbevordering

De activiteiten van gezondheidsbevordering of GVO-functionarissen zijn in de volgende kernfuncties samen te vatten:

1. Uitvoering van interventies:
   • uitvoeren van programma’s, gebruik makende van een mix van interventies;
   • samenwerken met relevante partijen voor de bevordering van gezond gedrag of gezonde leefomgeving;
   • samenwerken met de bevolking en deze ondersteunen bij gezondheidsbevordering, bijvoorbeeld in wijken of in scholen;
2. Beleidsadvisering:
   • aan gemeente(n) over beste aanpak voor de gestelde gezondheidsdoelen;
   • aan GGD (beleid en management);
3. Informatie en ondersteuning:
   • aan de gemeente over adequate programma’s;
   • aan de bevolking(sgroepen) over mogelijke gezondheidsrisico’s en de aanpak daarvan;
   • aan de GGD-collega’s over opzetten en uitvoeren van interventies;
4. Onderzoek en ontwikkeling:
   • meewerken aan onderzoek naar de relatie tussen gezondheid, gedrag en omgeving en aan (landelijke) ontwikkelingen in de gezondheidsbevordering;
   • ontwikkelen, kiezen en evalueren van interventies;
5. Verbeteren van de preventiestructuur:
   • faciliteren samenwerking en afstemming tussen gezondheidsbevorderaars in de regio en tussen lokaal of regionaal niveau en landelijk niveau;
   • stimuleren van het uitvoeren van preventieprogramma’s;
   • scholing van intermediairen (GGD Nederland & NVPG, 2001; NVPG, 1999).