Verslavingszorg: Hoe groot is het gebruik en neemt het toe of af?

Verslavingszorg

Het aantal deeltijdbehandelingen is toegenomen

Het aantal deeltijdbehandelingen van instellingen voor verslavingszorg is tussen 2000 en 2006 toegenomen van van 60.000 naar 88.000 (Hilderink & van 't Land, 2009). Ook het aantal verpleegdagen is in die periode toegenomen: van 505.000 naar 687.000. Het gaat hier om zelfstandige instellingen voor verslavingszorg en afdelingen voor verslavingszorg van meer omvattende ggz-instellingen.

Bijna 78.000 cliënten in verslavingszorg

In 2007 werden 77.900 cliënten in het circuit verslavingszorg behandeld (zie tabel 1); 19.400 van hen ontvingen ook andere vormen van zorg (GGZ Nederland, 2009b). Vier van de vijf cliënten ontving een ambulante behandeling.

Tabel 1: Aantal cliënten naar type behandeling in 2007 (Bron: GGZ Nederland, 2009b).

Type behandeling^a	Aantal cliënten
Residentieel	8.420
Gemengd residentieel	5.890
Deeltijd	966
Ambulant	62.631
Totaal	77.907

^a Residentieel: 50% of meer van de verrichtingen betreft opnamen (klinisch) of beschermd wonen; gemengd residentieel: opname of verblijf is minder dan 50%; deeltijd: dagbehandeling in een klinische omgeving, zonder opname of verblijf; ambulant: uitsluitend ambulante verrichtingen.

Helft ambulante behandelingen bestrijkt minder dan drie maanden

De helft van de ambulante behandelingen (48%) duurt korter dan drie maanden (tabel 2). Tweederde deel van de deeltijdbehandelingen duurt langer dan een jaar. Bijna de helft van de (gemengd) residentiële behandelingen (43-45%) duurt drie maanden tot een half jaar.

Tabel 2: Duur van de behandelingen in de verslavingszorg in 2007, uitgesplitst naar type behandeling^a (Bron: GGZ Nederland, 2009b).

	Residentieel	Gemengd residentieel	Deeltijd	Ambulant	Totaal
1 dag	1	2	0	18	16
Tot 3 mnd	32	23	5	30	30
3 mnd tot 1 jr	43	45	33	33	35
>= 1 jr	24	29	62	19	20
totaal	100	100	100	100	100

Bijna helft van behandelingen wordt in wederzijds overleg afgesloten

Bijna de helft van de behandelingen in de verslavingszorg wordt beëindigd in wederzijds overleg (45%); bijna eenderde (30%) wordt vroegtijdig beëindigd door de cliënt. In 12% van de gevallen wordt de behandeling vroegtijdig beëindigd door de hulpverlener (GGZ Nederland, 2009b).

Verslavingsreclassering

Aantal activiteiten verslavingsreclassering neemt toe

Het totale aantal activiteiten van de verslavingsreclassering is in de afgelopen jaren toegenomen. In 2002 werd ruim 31.000 maal een activiteit uitgevoerd. In 2007 en 2008 was dit toegenomen naar respectievelijk 45.000 en 46.000. De toename geldt voor alle activiteiten, met uitzondering van de gedragsinterventies. De verhouding tussen het type activiteiten is niet veranderd (tabel 3). Toezicht, diagnosestelling en rapportages vormen het grootste deel van de activiteiten. In 2008 bestond 23% van de activiteiten uit toezicht, 22% uit diagnose stellen en 19% uit rapporteren.

Tabel 3: Type kernactiviteiten van de verslavingsreclassering in 2002-2008 uitgedrukt in percentages (Bron: Zeegers et al., 2009).

	% type kernactiviteiten
Kernactiviteiten^a,b	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008
Vroeghulp	12	10	10	10	10	9	9
Vroeghulpinterventie	3	2	2	3	3	3	3
Toeleiding zorg	5	5	6	5	7	8	9
Toezicht	8	8	12	13	18	22	23
Gedragsinterventies	5	6	7	7	6	4	3
Werkstraf	11	9	12	12	12	12	12
Leerstraf	0,5	0,5	1	1	1	1	1
Rapporten	24	20	21	21	20	19	19
Diagnose	0	24	27	28	23	22	22

^a Geen cijfers op cliëntniveau of gespecificeerd naar soort middel.

^b Vastgestelde productie na accountantscontrole.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

GGZ Nederland.Zorg op waarde geschat. Sectorrapport GGZ 2009. Amersfoort, 2009b.
Hilderink I, Land H van 't.GGZ in tabellen 2008. Utrecht: Trimbos-instituut, 2009.
Zeegers M, Broekman T, Schippers G, Rutten R.Implementatieproject verdiepingsdiagnostiek van verslaving bij justiabelen. Amersfoort/Deventer: SVG, 2009.

Ooyen-Houben MMJ van (WODC), Gageldonk A van (Trimbos-instituut), Meijer S (RIVM). Verslavingszorg: Hoe groot is het gebruik en neemt het toe of af? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Geestelijke gezondheidszorg\Verslavingszorg, 24 juni 2010.

Verslavingszorg: Hoe groot is het gebruik en neemt het toe of af?