Zijn vraag en aanbod voldoende op elkaar afgestemd?

Bijna 57.000 volwassenen op wachtlijst

Op 31 december 2007 was het aantal wachtenden bijna 57.000 volwassenen (zie tabel 1). Het grootste deel van de cliënten wordt geholpen binnen de Treeknorm (een norm voor een geaccepteerde omvang van de wachttijd).

Tabel 1: Aantal wachtenden op 31 december 2007 (naar leeftijd, niet naar circuit) en percentage wachtenden die binnen de Treeknorm geholpen zijn. Bron: GGZ Nederland, 2009b).

	Aantal wachtenden	% geholpen binnen Treeknorm
Aanmelding	21.100	78
Beoordeling	22.400	72
Behandeling	13.400	77
Totaal	56.900

Gemiddeld drie weken wachttijd na aanmelding

Volwassenen moesten in 2007 na aanmelding gemiddeld drie weken wachten op het eerste gesprek met een hulpverlener (GGZ Nederland, 2009a). Vervolgens moesten ze gemiddeld vier weken wachten op de indicatiestelling. Na de indicatiestelling was de gemiddelde wachttijd tot het eerste behandelcontact vijf weken.

Daadwerkelijke hulp

Van de mensen met een psychische stoornis krijgt een groot deel hulp vanuit de eerstelijn (zie tabel 2). Dit geldt voor meer dan de helft van de mensen met een stemmingsstoornis en voor de helft van de mensen met een eetstoornis. Opvallend is dat slechts 18% van de mensen met alcoholmisbruik of –afhankelijkheid enige vorm van hulp krijgt. Ter vergelijking: bij mensen met een stemmingsstoornis is dit 64% en bij mensen met een angststoornis 41%.

Tabel 2: Percentage volwassenen (18 t/m 64 jaar) met een psychische stoornis dat op jaarbasis hiervoor hulp krijgt (Bron: Hilderink & van 't Land, 2009).

	Eerstelijn	Ggz	Informele zorg	Enigerlei zorg
Stemmingsstoornis	53,9	36,1	20,1	63,8
Angststoornis	31,9	20	13	40,5
Alcoholmisbruik of afhankelijkheid	12,3	9,9	4,5	17,5
Drugsmisbruik of afhankelijkheid	30	33,5	13,5	37,1
Eetstoornissen	50	46,6	24	64
Schizofrenie	35,7	47,1	20	46,7
Alle onderzochte stoornissen samen	27,2	16,3	10,4	33,9

Verborgen behoefte aan hulp

Twee derde van de mensen in Nederland met een psychische stoornis krijgt hiervoor geen hulp (Van 't Land et al., 2008a). Bijna de helft van de mensen (43%) met een psychische stoornis die daarvoor geen zorg ontvangt, zegt geen behoefte aan zorg te hebben. 17% zegt wel hieraan behoefte te hebben. Het percentage volwassenen dat geen hulp krijgt voor hun psychische stoornis, maar wél zegt hieraan behoefte te hebben is het hoogst bij mensen met een stemmingsstoornis (28%, zie tabel 3). Bij mensen met alcoholmisbruik of –afhankelijkheid is dit percentage het laagst (8%). Groepen mensen die naar verhouding een grotere zorgbehoefte hebben zijn vrouwen, mensen met ernstigere symptomen, mensen in stedelijke gebieden, alleenwonenden en alleenstaande ouders en werklozen en arbeidsongeschikten (Van 't Land et al., 2008a). In deze groepen komen naar verhouding ook vaker psychische stoornissen voor.

Tabel 3: Percentage volwassenen met een psychische stoornis dat geen hulp hiervoor krijgt, maar wél zegt hieraan behoefte te hebben (Bron: Hilderink & van 't Land, 2009).

	% mannen	% vrouwen	% totaal
Stemmingsstoornis	19,4	33,5	28,2
Angststoornis	16,5	24,2	21,6
Alcoholmisbruik of -afhankelijkheid	5,4	21,3	8,1
Drugsmisbruik of -afhankelijkheid	14,8	21,1	17
Schizofrenie	21,3	22,1	21,7
Aantal stoornissen
1	6,9	16,4	11
2 of meer	18,9	34,7	28,6

Bronnen en Literatuur

Literatuur

GGZ Nederland. Website (geraadpleegd op 15-12-2009) 2009a.
GGZ Nederland.Zorg op waarde geschat. Sectorrapport GGZ 2009. Amersfoort, 2009b.
Hilderink I, Land H van 't.GGZ in tabellen 2008. Utrecht: Trimbos-instituut, 2009.
Land H van 't, Grolleman J, Mutsaers K, Smits C.Trendrapportage GGZ 2008. Deel 2: Toegang en zorggebruik. Basisanalyse. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008a.

Land H van ’t (Trimbos-instituut), Meijer S (RIVM). Zijn vraag en aanbod voldoende op elkaar afgestemd? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Geestelijke gezondheidszorg\Ggz voor volwassenen, 16 juni 2010.