Door wie wordt de ggz voor ouderen vooral bezocht?

Ouderen in huisartspraktijk met psychische problemen zijn vooral vrouwen

Oudere huisartspatiënten met één of meer psychische problemen zijn overwegend vrouwen, in de leeftijd van 65-84 jaar, en woonachtig in een grote stad (tabel 1). Dat geldt ook voor oudere patiënten met depressie of angst. Patiënten met dementie en schizofrenie zijn ouder, overwegend in de leeftijd van 75 jaar en ouder. Oudere huisartspatiënten met alcoholmisbruik zijn meestal mannen (Ten Have et al., 2007a).

Huisarts stelt bij 18% van de ouderen psychische diagnose vast

Bij 17,8% van de ouderen die zijn ingeschreven bij de huisarts, wordt een psychische diagnose vastgesteld (Ten Have et al., 2007a). Van deze groep heeft het grootste deel depressiegerelateerde of angstgerelateerde klachten (respectievelijk 22,5% en 20,8%). Bij ruim 6% van de ouderen met psychische klachten komt dementie voor.

Weinig ouderen naar eerstelijnspsycholoog

Van de cliënten die de eerstelijnspsycholoog bezoeken, is 3% ouder dan 65 jaar (Ten Have et al., 2007b). Hiervan is het merendeel hoog opgeleid, vrouw en tussen de 65 en 74 jaar oud. De eerstelijnspsycholoog behandelt oudere patiënten (65 jaar en ouder) vooral voor aanpassings- of verwerkingsproblemen, interpersoonlijke problemen of depressies.

Tweedelijns-ggz behandelt meer vrouwen dan mannen

Het circuit ouderen in ggz-instellingen behandelt voornamelijk ouderen van 65 jaar en ouder. De ondergrens voor behandeling bij het circuit ouderen is bij een aantal ggz-instellingen 60 jaar in plaats van 65 jaar. Het circuit ouderen behandelt ook de begeleidende verzorgers, bijvoorbeeld mantelzorgers (GGZ Nederland, 2007). Er zijn meer vrouwen dan mannen in behandeling: tweederde deel van de cliënten is vrouw. Van de 65-plussers komt de groep 65-79 jaar het meest in behandeling (tabel 3).

Vooral vrouwen en oudere ouderen gebruiken ggz voor ouderen

Vooral vrouwen en oudere ouderen maken gebruik van de ggz voor ouderen. Aangezien vrouwen ouder worden dan mannen, zullen zij ook meer ingrijpende levensgebeurtenissen (zoals het verlies van een naaste, verhuizing naar verpleeg- of verzorgingshuis, ontstaan van een chronische lichamelijke aandoening) meemaken, waardoor zij meer met psychische klachten te maken kunnen krijgen (De Boer, 2006.). Ook komt dementie meer voor naarmate de leeftijd vordert, waardoor oudere ouderen meer hulp nodig hebben in verband met deze diagnose.

Zie ook: dementie, depressie en angststoornissen

Geheugen- en oriëntatieklachten belangrijkste reden voor aanmelding

De meest voorkomende reden voor aanmelding bij het circuit ouderen zijn geheugen- en/of oriëntatieklachten (38%), gevolgd door stemmingsklachten (32%) (zie tabel 4). De meest voorkomende psychische diagnose die gesteld wordt bij cliënten die in behandeling zijn, is een cognitieve/organische stoornis. Deze diagnose wordt gesteld bij 37% van de ouderen. Ook een stemmingsstoornis komt regelmatig voor als diagnose: bij 26% van de ouderen.

Tabel 3: Aantal ouderen in behandeling, naar leeftijd en geslacht in 2007 (Bron: GGZ Nederland, 2009b).

Noot: Vanwege de overgang naar het DBC Informatiesysteem (DIS) heeft er in 2007 een alternatieve dataverzameling plaatsgevonden waarbij niet uitgesloten kan worden dat de cijfers afwijkend zijn ten opzichte van eerdere jaren.

Psychische problematiek komt veel voor in verpleeghuizen

Psychische problematiek komt in verpleeghuizen veel voor, met name depressiviteit. Op somatische afdelingen is de prevalentie van een klinische depressie 8%, van een subklinische depressie 14%. Daarnaast heeft 24% van de bewoners depressieklachten die samen niet voldoen aan de criteria voor een klinische of subklinische depressie (Jongenelis et al., 2004). Angstklachten komen voor bij 10% van de bewoners; 7% heeft een angststoornis (Smalbrugge et al., 2006). Ongeveer 5% van de verpleeghuisbewoners heeft zowel een depressie als een angststoornis. Bij verpleeghuisbewoners met dementie heeft ongeveer 20% een depressieve stemming en bij 21% is er sprake van angstklachten (Zuidema et al., 2007). Dit geeft aan dat ouderen met psychische stoornissen en klachten niet alleen bij ggz-instellingen, maar ook in verpleeghuizen behandeld moeten worden.