Door wie wordt de forensische psychiatrie vooral bezocht?

Tbs-gestelden zijn meestal mannen van Nederlandse afkomst

Van de tbs-gestelden is 94% man. De meeste tbs-patiënten (90%) hebben de Nederlandse nationaliteit, 73% is geboren in Nederland. De gemiddelde leeftijd van de opgenomen tbs-gestelden ligt rond de veertig jaar.

Meeste patiënten in tbs-kliniek hebben persoonlijkheidsstoornis

De meeste patiënten in tbs-klinieken hebben een persoonlijkheidsstoornis, een minderheid lijdt aan een psychotische stoornis (EFP, 2010). Veel patiënten hebben tevens een verslavingsprobleem. Ook seksuele stoornissen (parafilie) en zwakzinnigheid komen regelmatig voor in de forensische psychiatrie. Psychotische stoornissen komen vaak voor in combinatie met andere psychische stoornissen. Bij parafilie zijn de fysiologische en psychologische reacties op seksuele prikkels verstoord. Het ministerie van Justitie gaat bij hun zorginkoop voor forensisch psychiatrische centra uit van de volgende verdeling: 60% persoonlijkheidsstoornis, 20% psychische stoornis en 20% zwakbegaafdheid (IQ<80).

Persoonlijkheidsstoornissen onder tbs-patiënten

Uit onderzoek blijkt dat een persoonlijkheidsstoornis bij tbs-patiënten meestal bestaat uit ‘overdreven, emotioneel of onconventioneel gedrag’ (66%; EFP, 2010). Een stoornis van het type ‘vreemd en excentriek gedrag’ komt voor bij 29% van de tbs-patiënten, en ‘gespannen of angstig gedrag’ bij 22%. Deze indeling in zogenoemde clusters is afkomstig van de DSM-IV. Binnen het cluster ‘vreemd en excentriek gedrag’ komt de antisociale persoonlijkheidsstoornis het vaakst voor (45%), gevolgd door de narcistische- (26%), de borderline- (24%) en de paranoïde persoonlijkheidsstoornis (18%).

Bij veel tbs-patiënten is sprake van comorbiditeit

De psychiatrische problematiek van patiënten in tbs-klinieken is complex (EFP, 2010). Een groot deel van de patiënten lijdt aan meerdere stoornissen tegelijk. Ook is een groot aantal patiënten verslaafd aan drugs of alcohol, of pleegde een ernstig delict onder invloed van dergelijke middelen. Verslaving verergert doorgaans de symptomen van de stoornis. Uit onderzoek blijkt dat een klinische stoornis (psychotische of seksuele stoornis) zeer vaak samengaat met een persoonlijkheidsstoornis of zwakzinnigheid (EFP, 2010). Dat was het geval bij 59% van de patiënten. Bezien over een levenslange periode is dit percentage zelfs 72%. Als verslavingsproblematiek wordt meegerekend dan is dit 50%.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP) Website EFP: www.efp.nl. Utrecht: EFP. Laatst bekeken: 24 februari 2010. 2010.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

DSM: Diagnostic and statistical manual of mental disorders; Classificatie voor psychische stoornissen. De DSM is ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. De vierde editie (DSM-IV) verscheen in 1994. De evidence-based tekstrevisie daarvan (DSM-IV-TR) verscheen in 2000.
tbs: Terbeschikkingstelling (van de regering); Vorm van dwangverpleging na strafrechtelijke veroordeling (in geval van 'gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens'). Voorheen tbr.

Mierlo F van (Trimbos-instituut), Meijer S (RIVM). Door wie wordt de forensische psychiatrie vooral bezocht? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Zorg\Geestelijke gezondheidszorg\Forensische psychiatrie, 23 juni 2010.