Hoe groot zijn de vraag en het gebruik en nemen deze toe of af?

Twee soorten vraag naar ambulancezorg

Binnen de ambulancezorg wordt onderscheid gemaakt tussen spoedeisende en planbare ambulancezorg. Dit onderscheid heeft vooral betrekking op de mate van urgentie waarmee een ambulance naar een patiënt wordt gestuurd. In geval van spoedeisende ambulancezorg dient de ambulance zo spoedig mogelijk bij de patiënt ter plaatse te kunnen zijn. De centralist bepaalt de classificering van urgentie (A1- of A2-urgentie). Ter plaatse bepaalt het ambulanceteam of na zorgverlening vervoer (vaak naar een ziekenhuis) nodig is. De planbare ambulancezorg heeft betrekking op zorg en vervoer van patiënten tussen het woon- of verblijfadres en zorginstellingen voor diagnostiek, therapie, opname of ontslag. De ambulancezorg vindt plaats op afspraak over bestemming en tijdstip en kent een B-urgentie.

In 2010 ruim 1 miljoen inzetten

In 2010 is in Nederland 1.061.268 keer een ambulance ingezet. De grens van 1 miljoen inzetten per jaar is in 2008 overschreden (zie tabel 1). Het gebruik van ambulancezorg is in de periode 2006-2010 met gemiddeld 3,3% per jaar toegenomen. De groei over een langere periode (2001-2010) is met gemiddeld 3,1% per jaar iets lager. Sinds 2006 varieert de groei per jaar tussen de 1,9 en 5%, de laatste jaren neemt de groei licht af. Tabel 1 geeft het aantal inzetten per jaar. Vanaf het jaar 2006 worden de cijfers door het RIVM verzameld en bewerkt ten behoeve van de jaarlijkse sectorrapporten van Ambulancezorg Nederland (AZN). Door een steeds betere datavoorziening en registratie worden de cijfers steeds nauwkeuriger en betrouwbaarder.

Twee derde van de ambulanceritten zijn spoedritten

In 2010 is 67% van de ambulancezorg een spoedeisende inzet (A1- en A2-urgentie). Dit aandeel is sinds 2001 toegenomen, in 2001 was 61% van de ambulancezorg spoedeisend. Het aantal spoedeisende inzetten is over de periode 2001-2010 met gemiddeld 4,1% per jaar gestegen. De groei vlakt de laatste jaren af. De groei van het besteld vervoer (B-inzetten) was met gemiddeld 1,2% per jaar over de periode 2001-2010 veel lager. Binnen de spoedeisende inzetten was de toename van A2-inzetten ruim tweemaal zo hoog als van A1-inzetten, gemiddeld 5,5% groei per jaar tegenover 3,5% voor A1-inzetten. Deze groeicijfers zijn niet gecorrigeerd voor de groei van de bevolking.

Zorggebruik per 1.000 inwoners neemt toe

Omgerekend werden in 2010 per 1.000 inwoners van Nederland 64 ambulance-inzetten uitgevoerd (A- en B-urgentie), een lichte stijging ten opzichte van 2009 (63,2). Hiervan zijn 28 inzetten met A1-urgentie, 14,9 met A2-urgentie en 21,1 met B-urgentie. In 2001 was het zorggebruik 50,5 inzetten per 1.000 inwoners. Dit betekent dat het gebruik per 1.000 inwoners in de periode 2001-2010 met bijna 27% is toegenomen, een gemiddelde toename van 2,7% per jaar. De gemiddelde groei per jaar voor het besteld vervoer was in de periode 2001-2010 met 0,7% aanzienlijk lager. De jaarlijkse groei over 2001-2010 van A1-inzetten bedroeg 3,1% en van A2-inzetten 5,1%. Door ontbrekende leeftijdspecifieke cijfers kunnen deze groeicijfers niet verder worden gecorrigeerd voor vergrijzing.

Drukste dagen voor de ambulancezorg zijn feestdagen

Traditioneel is 1 januari de drukste dag voor de ambulancezorg (AZN, 2010). Dat heeft alles te maken met de feestelijkheden van de Nieuwjaarsviering. Vrijwel in alle regio's zijn er op die dag 10 tot 60% meer A1-inzetten dan op een gemiddelde dag. De op één na drukste dag in 2010 was 2 juli, de dag van de kwartfinale Nederland-Brazilie van het WK voetbal in 2010. Er was toen ongeveer 28% meer gebruik van spoedeisende inzetten dan gemiddeld. In 2009 was er geen WK voetbal en was de een-na drukste dag Koninginnedag, met 27% meer inzetten. De piek op Koninginnedag geldt niet voor alle regio's. In een aantal regio's is het op Koninginnedag juist rustiger dan normaal. In de top drie van drukste dagen in 2010 volgt 17 december, een dag met veel sneeuwval. De rustigste dagen in de ambulancezorg zijn in de periode van de zomervakantie. In 2010 was 4 augustus de rustigste dag, met ongeveer 18% minder spoedeisende inzetten, gevolgd door 17 augustus en 25 juli. Niet alle regio's hebben het dan rustiger dan normaal. In de vakantieregio's Friesland en Zeeland waren er gemiddeld over deze drie dagen tussen de 5 en de 10% meer spoedeisende inzetten.

Vrijdag drukste dag

De inzet van spoedeisende ambulancezorg vindt vooral overdag en ’s avonds plaats (zie tabel 2, cijfers over 2009). Dat geldt zowel voor A1-als A2-inzetten. ’s Nachts is het aantal spoedeisende inzetten geringer. In de ambulancezorg is vrijdag de drukste dag in de week (AZN, 2010). Er is dan 2,5% meer gebruik van spoedeisende ambulancezorg dan gemiddeld op een dag. Op een gemiddelde vrijdag is er 5% meer gebruik van besteld vervoer dan op een gemiddelde werkdag. In het weekend is het gebruik van besteld vervoer ongeveer 34% lager dan op een gemiddelde werkdag. In de ritstatistieken is terug te zien dat Nederland in het weekend later de dag begint dan op werkdagen. Daarentegen houdt het gebruik van spoedeisende ambulancezorg op weekenddagen langer aan. Op werkdagen begint vanaf 6 uur 's ochtends het gebruik van spoedeisende ambulancezorg fors toe te nemen. Op zaterdag en zondag begint deze toename een uur later, vanaf 7 uur. Aan het eind van de dag neemt op werkdagen na 18 uur het gebruik van spoedeisende ambulancezorg snel af. Op zaterdagen daarentegen blijft het gebruik nog lang hoog. Op zaterdagavonden tussen 18 en 24 uur is er gemiddeld 14% meer gebruik van spoedeisende ambulancezorg dan op een doordeweekse avond.