Preventie: Wie doet wat?

Uitvoerende organisaties Overzicht met voorbeelden

Uitvoerende organisaties

RIVM verantwoordelijk voor landelijke coördinatie collectieve preventie

De coördinatie van bepaalde collectieve preventietaken heeft de landelijke overheid neergelegd bij het RIVM (zie Overzicht met voorbeelden). Voor infectieziektebestrijding is dit het RIVM/Centrum Infectieziektebestrijding (zie: RIVM/Infectieziekten), voor bevolkingsonderzoeken is dit het RIVM/Centrum voor Bevolkingsonderzoek. Het RIVM/Centrum Gezond Leven ondersteunt professionals en beleidsmakers werkzaam binnen de gezondheidsbevordering en preventie in het lokale veld. Lees meer hierover op de website van het Centrum Gezond Leven: Loketgezondleven.nl.

Landelijke thema-instituten en kenniscentra

Landelijke thema-instituten en andere kenniscentra hebben een centrale rol op het gebied van gezondheidsbevordering en preventie. Ze houden zich bezig met voorlichting en advies, interventieontwikkeling, onderzoek en/of deskundigheidsbevordering. Ze ontvangen hiervoor (gedeeltelijk) overheidssubsidie, rechtstreeks of via ZonMw. Landelijke stichtingen en verenigingen kunnen zich ook actief inzetten voor preventie.

Regionale GGD voert taken van publieke gezondheidszorg uit

Volgens de Wpg zijn gemeenten verplicht een GGD te hebben voor de uitvoering van taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg (zie: Wettelijk kader). Daarnaast is het college van B en W vanuit de Wpg verplicht advies te vragen aan de GGD bij besluiten die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de publieke gezondheidszorg. GGD Nederland behartigt de belangen van GGD'en, biedt hen een platform voor onderling overleg en afstemming en ondersteunt hen op andere manieren.

Lokale uitvoerende partijen variëren per setting van preventie

Lokale organisaties die betrokken zijn bij de uitvoering van preventie variëren, afhankelijk van de setting: wijk, werk, school of zorg (zie ook: Loketgezondleven.nl). Als het leefstijlinterventies betreft is de regionale GGD vaak daarbij betrokken. De GGD werkt samen met allerlei lokale en regionale organisaties binnen de bovengenoemde settings, zoals scholen, thuiszorgorganisaties, sportverenigingen, en (eerstelijns)zorgaanbieders. Ook kunnen ze samenwerken met thema-instituten en andere landelijke kenniscentra en stichtingen (zie Overzicht met voorbeelden).

Overzicht met voorbeelden

Voorbeelden van landelijke en lokale uitvoerende partijen

Type uitvoerende partij	Wie?		Wat?
Landelijke partijen
RIVM	CGL	Centrum voor Gezond Leven	Versterken van lokale gezondheidsbevordering
	CVB	Centrum voor Bevolkingsonderzoek	Landelijke coördinatie van bevolkingsonderzoek
	CIB	Centrum voor Infectieziektenbestrijding	Landelijke coördinatie van infectieziektenbestrijding
Gezondheidsbevorderende thema-instituten	NIGZ	Nederlands Instituut voor Gezondheid en Zorg
	Ti	Trimbos-instituut	Psychische gezondheid
	STIVORO		Roken
	Voedingscentrum		Gezonde voeding
	NISB	Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen	Bewegen
	SCV	Stichting Consument en Veiligheid	Ongevallen
	Soa Aids Nederland		Seksuele gezondheid
	RNG	Rutgers WPF	Seksuele gezondheid
	Schorer Stichting		Homoseksualiteit en transgenders
	Pharos		Gezondheid bij migranten
Kenniscentra	LC-MMK	Landelijke Centrum Medische Milieukunde
	LCHV	Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid
	KCO	Kenniscentrum Overgewicht	Overgewicht
	NKAKB	Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Klachten Bewegingsapparaat	Arbeidsgerelateerde klachten
	KIP	Landelijk kenniscentrum kinder- en jeugdpsychiatrie
	Phrenos	Kenniscentrum Phrenos	Ernstige psychische stoornissen
	MOVISIE		Maatschappelijke ontwikkeling
	NJI	Nederlands Jeugd Instituut
Landelijke stichtingen en verenigingen		O.a. Nederlandse Hartstichting, Nierstichting, Maag-lever-darmstichting	Ziekten en aandoeningen
GGD Nederland
Lokale partijen
Regionale GGD
Professionals specifiek voor wijken, buurten of gemeenten		O.a. welzijnsinstelling, steunpunt voor mantelzorgondersteuning, sportvereniging, maatschappelijk werk
Professionals specifiek voor scholen		O.a. onderwijsbegeleidingsdienst, schoolpsycholoog
Professionals gezondheidszorg	CJG	Centrum Jeugd en Gezin. O.a. jeugdarts, consultatiebureau, (ortho)pedagoog, (school)maatschappelijk werk, jeugd- en jongerenwerk
	Eerste lijn	O.a. huisarts, fysiotherapeut, thuiszorg, tandarts
	Tweede lijn extramuraal	O.a. longarts
	Tweedelijn intramuraal	O.a. cardioloog, ziekenhuisarts
	GGZ / verslavingszorg	O.a. preventiewerker ggz, psychotherapeut, psychiater	Voorkómen van psychische stoornissen, waaronder alcohol- en drugsmisbruik
	Zorgverzekeraar
Professionals specifiek voor werk		O.a. bedrijfsarts, Arbo-coördinator, HRM-medewerker	Voorkómen van ziekteverzuim, veiligheid, gezondheid en welzijn op het werk

Naar boven

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

GGD: Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst
GGD Nederland: Vereniging voor alle GGD'en in Nederland; URL: http://www.ggd.nl
Wpg: Wet publieke gezondheid
ZonMw: Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie; URL: http://www.zonmw.nl

Meijer S (RIVM), Hamberg-van Reenen HH (RIVM). Preventie: Wie doet wat? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie, 22 september 2011.