Baarmoederhalskanker: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Leeftijdsklassen en tijdsinterval voor uitstrijkje verschillen per land

Bijna alle landen in de Europese Unie (EU) hebben beleid gericht op screening van baarmoederhalskanker, maar er bestaat internationaal geen consensus over screeningsinterval en leeftijdsgrenzen (Arbyn et al., 2009; Harbers et al., 2008). De Europese Unie raadt landen aan om baarmoederhalskankerscreening alleen aan te bieden als dit gebeurt door middel van een goed georganiseerd bevolkingsonderzoek waarbij de kwaliteit gewaarborgd is. Wel zijn er verschillen tussen de landen. Het screeninginterval is in de meeste landen 3 tot 5 jaar, in Nederland eveneens 5 jaar (Anttila et al., 2009). De doelleeftijdsgroep varieert van iedereen vanaf 15 jaar in Luxemburg tot en met 70-jarigen in Letland. In veel landen bestaat de doelleeftijdsgroep uit vrouwen tussen de 25 en de 64 jaar. In Nederland is dat tussen de 30 en 60 jaar (Anttila et al., 2009).

Nederlandse vrouwen krijgen relatief weinig uitstijkjes tijdens het leven aangeboden

Het aantal aangeboden screeningsuitstrijkjes gedurende het hele leven varieert van 6 (Estland) tot meer dan 50 (Oostenrijk, Luxemburg, Duitsland, Griekenland, Slowakije) (Anttila et al., 2009). Nederland zit met 7 uitstrijkjes aan de lage kant. Het aantal aangeboden uitstrijkjes hangt samen met het screeningsinterval en de doelleeftijdsgroep. Hoe korter het screeningsinterval hoe meer uitstijkjes en hoe langer het interval hoe minder uitstrijkjes. In landen met meer dan 50 uitstrijkjes tijdens het leven, krijgen vrouwen ieder jaar een test aangeboden. Ook geldt hoe breder de doelleeftijdsgroep hoe meer uitstrijkjes. Het aantal screeningsuitstrijkjes dat buiten het bevolkingsonderzoek om wordt gemaakt (zowel binnen als buiten de doelleeftijdsgroep van het bevolkingsonderzoek) varieert eveneens sterk tussen landen (Van Ballegooijen et al., 2000b).

Opkomst van baarmoederhalskankerscreening in Nederland relatief hoog

De opkomst van baarmoederhalskankerscreening is in Nederland hoog vergeleken met andere EU-landen. De opkomst van screening varieert van 10 tot 79% en ligt boven de 70% in vijf landen of regio's. Naast Nederland waren dit de Elzas (Frankrijk), Engeland, Finland en Zweden (Anttila et al., 2009).

Zeer ongunstige kosteneffectiviteit bij hoge screeningsfrequenties

Uit diverse onderzoeken (Van Ballegooijen, 1998; Van den Akker-van Marle et al., 2002) is gebleken dat frequenter uitnodigen van vrouwen nauwelijks tot extra positieve effecten zal leiden, terwijl de negatieve effecten en de kosten zullen toenemen. Landen met hoge screeningsfrequenties hebben hogere kosten per gewonnen levensjaar, wat in vergelijking met de kosten-effectiviteit van andere preventieve interventies, zoals bijvoorbeeld bevolkingsonderzoek naar borstkanker, niet acceptabel lijkt.

Steeds meer landen vaccineren tegen HPV

Eind 2008 hadden 14 EU-landen en Noorwegen besloten om HPV-vaccinatie op te nemen in hun vaccinatieschema's en in 5 andere EU-landen en IJsland wordt dit aanbevolen (Lévy-Bruhl et al., 2009). In Nederland heeft de Gezondheidsraad in 2008 een positief advies hierover gegeven en in 2010 is HPV-vaccinatie opgenomen in het RVP. Daaraan voorafgaand werd er in 2009 een eenmalige vaccinatiecampagne georganiseerd voor oudere meisjes (geboren in 1993-1996). Het HPV-vaccin gaat het ontstaan van voorstadia van baarmoederhalskanker als gevolg van infectie met HPV tegen en kan zo ook baarmoederhalskanker voorkomen.

HPV-vaccinatie is inmiddels ook geïntroduceerd in België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië (regionaal), Luxemburg, Portugal, Spanje (regionaal), Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen (ECCA, 2009). Hoewel vaccinatieprogramma’s via scholen de grootste vaccinatiegraad behalen, hanteren de meeste EU-landen andere strategieën. Het Verenigd Koninkrijk is het enige land dat een nationaal ‘school-based’ vaccinatieprogramma heeft geïmplementeerd. Ook in de helft van de Spaanse regio’s vindt HPV-vaccinatie via scholen plaats (ECCA, 2009).

Voor een overzicht van de stand van zaken van introductie van HPV-vaccinatie per land zie:

object_document_1 Rijksvaccinatieprogramma: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Zie ook:

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Akker-van Marle ME van den, Ballegooijen M van, Oortmarssen GJ van, Boer R, Habbema JDF.Cost-Effectiveness of Cervical Cancer Screening: Comparison of Screening Policies. J Natl Cancer Inst. 2002; 94: 193-204.
Anttila A, Von Karsa L, Aasmaa A, Fender M, Patnick J, Rebolj M, et al.Cervical cancer screening policies and coverage in Europe. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2649-58.
Arbyn M, Raifu AO, Weiderpass E, Bray F, Antilla A.Trends of cervical cancer mortality in the member states of the European Union. Eur J Cancer, 2009; 45: 2640-8.
Ballegooijen M van, Akker-van Marle E van den, Patnick J, Lynge E, Arbyn M, Anttila A, et al.Overview of important cervical cancer screening process values in European Union (EU) countries, and tentative predictions of the corresponding effectiveness and cost-effectiveness. Eur J Cancer 2000b; 36: 2177-88.
Ballegooijen M van.Effects and costs of cervical cancer screening [Thesis]. Rotterdam: Department Public Health, Erasmus Universiteit, 1998.
ECCA, European Cervical Cancer Association. HPV Vaccination across Europe. 2009.
Harbers MM, Wilk EA van der, Kramers PGN, Kuunders MMAP, Verschuuren M, Eliyahu H, et al. Dare to Compare! Benchmarking Dutch health with the European Community Health Indicators (ECHI). RIVM-rapport nr. 270051011. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2008.
Lévy-Bruhl D, Bousquet V, King LA, O'Flanagan D, Bacci S, Lopalco PL, et al.The current state of introduction of HPV vaccination into national immunisation schedules in Europe: results of the VENICE 2008 survey. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2709-13.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

EU: Europese unie
HPV: Humaan papilloma virus

Kok IMCM de (Erasmus MC-MGZ), Kranen HJ van (RIVM), Harbers MM (RIVM). Baarmoederhalskanker: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Van ziekten en aandoeningen\Kanker\Baarmoederhalskanker, 7 december 2010.