Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid

Baarmoederhalskankerpreventie

Kort en bondig

Doel en organisatie

Bereik en effectiviteit

Kosten

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Achterberg P, Kranen HJ van, Conyn M, Lock A, Berg M van den. Effecten van vaccinatie en screening in Nederland. Achtergrondrapportage bij VTV2010 deelrapport ‘Effecten van preventie’. Bilthoven,2010.
  • Akker-van Marle ME van den, Ballegooijen M van, Oortmarssen GJ van, Boer R, Habbema JDF.Cost-Effectiveness of Cervical Cancer Screening: Comparison of Screening Policies. J Natl Cancer Inst. 2002; 94: 193-204.
  • Anttila A, Von Karsa L, Aasmaa A, Fender M, Patnick J, Rebolj M, et al.Cervical cancer screening policies and coverage in Europe. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2649-58.
  • Arbyn M, Raifu AO, Weiderpass E, Bray F, Antilla A.Trends of cervical cancer mortality in the member states of the European Union. Eur J Cancer, 2009; 45: 2640-8.
  • Bais AG, Kemenade FJ van, Berkhof J, Verheijen RH, Snijders PJ, Voorhorst F, et al.Human papillomavirus testing on self-sampled cervicovaginal brushes: an effective alternative to protect nonresponders in cervical screening programs. Int J Cancer, 2007; 120: 1505-10.
  • Ballegooijen M van, Akker-van Marle E van den, Patnick J, Lynge E, Arbyn M, Anttila A, et al.Overview of important cervical cancer screening process values in European Union (EU) countries, and tentative predictions of the corresponding effectiveness and cost-effectiveness. Eur J Cancer 2000b; 36: 2177-88.
  • Ballegooijen M van, Boer R, Oortmarssen GJ van, Koopmanschap MA, Lubbe JTN, Habbema JDF, et al.Bevolkingsonderzoek op baarmoederhalskanker: leeftijdsgrenzen en intervallen. Rotterdam: Instituut Maatschappelijke Gezondheidszorg, 1993.
  • Ballegooijen M van, Essink-Bot ML, Meerding WJ, Berkers LM, Habbema JD.De effecten en kosten van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker in Nederland na de herstructurering. LEBA rapport deel 4. Rotterdam: Erasmus MC, 2006.
  • Ballegooijen M van, Rebolj M, Meerding WJ, Akker-van Marle ME van den, Berkers LM, Habbema JDF.De praktijk van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker in Nederland in 2001. Rotterdam: Instituut Maatschappelijke Gezondheidszorg, 2003.
  • Ballegooijen M van.Effects and costs of cervical cancer screening [Thesis]. Rotterdam: Department Public Health, Erasmus Universiteit, 1998.
  • Ballegooijen M, Boer R, Oortmarssen GJ van, Koopmanschap MA, Lubbe JTN, Habbema JDF.Bevolkingsonderzoek op baarmoederhalskanker; leeftijdsgrenzen en intervallen. Een geactualiseerde kosten-efectiviteits analyse. Rotterdam: Erasmus Universiteit, 1993.
  • Ballegooijen M, Rebolj M, Meerding WJ.De praktijk van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker in 2001. Rapport in het kader van de landelijke evaluatie van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker (LEBA): Deel 3. Rotterdam: Erasmus MC, 2001.
  • Berkhof J, Coupe VM, Bogaards JA, van Kemenade FJ, Helmerhorst T, Snijders PJ, Meijer CJ. The health and economic effects of HPV DNA screening in the netherlands. Int J Cancer2010.
  • Boomsma LJ, Buis PAJ, Collette C, Janssen PHG.NHG-Standaard Preventie en vroegdiagnostiek van cervixcarcinoom (Tweede herziening). Huisarts Wet, 2009; 52(4): 182-91.
  • Bos AB, Ballegooijen M van, Akker-van Marle EM van den, Hanselaar AG, Oortmarssen GJ van, Habbema JD.Endocervical status is not predictive of the incidence of cervical cancer in the years after negativer smears. Am J Pathol., 2001b; 115(6): 851-5.
  • Bos AB, Ballegooijen M van, Akker-van Marle ME van den, Habbema JD.Less pap-2 results ('minor abnormalities') in the population screening for cervical cancer since the introduction of new guidelines in 1996. Ned Tijdschr Geneeskd., 2002; 146(34): 1569-71.
  • Bulkmans NW, Berkhof J, Rozendaal L, van Kemenade FJ, Boeke AJ, Bulk S, Voorhorst FJ, Verheijen RH, van Groningen K, Boon ME, Ruitinga W, van Ballegooijen M, Snijders PJ, Meijer CJ. Human papillomavirus DNA testing for the detection of cervical intraepithelial neoplasia grade 3 and cancer: 5-year follow-up of a randomised controlled implementation trial. Lancet2007; 370(9601): 1764-72
  • Cain JM, Howett MK.Preventing cervical cancer. Science, 2002; (5472): 1573-1755.
  • CBS, Centraal Bureau Statestiek. Vrouwen in de leeftijd van 30-60 jaar van 2004-2009. 2009q.
  • Dören M.Assessing the effectiveness of human papillomavirus (HPV) vaccination to prevent cervical cancer: perspectives from Germany. J Epidemiol Community Health, 2010; 64(2): 103-4.
  • ECCA, European Cervical Cancer Association. HPV Vaccination across Europe. 2009.
  • ECDC.HPV vaccination and screening for cervical cancer. 2008d.
  • Gezondheidsraad.Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker. Den Haag: Gezondheidsraad, 2008; 8.
  • Gezondheidsraad. Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker. Den Haag: Gezondheidsraad,2008c.
  • Gök M, Kemenade FJ van, Berkhof J, Spruyt JW, Voorhorst F, Belien JA, et al.HPV testing on self collected cervicovaginal lavage specimens as screening method for women who do not attend cervical screening: cohort study. BMJ, 2010; 340: c1040.
  • Goldhaber-Fiebert JD, Stout NK, Salomon JA, Kuntz KM, Goldie SJ. Cost-effectiveness of cervical cancer screening with human papillomavirus DNA testing and HPV-16,18 vaccination. J Natl Cancer Inst2008; 100(5): 308-20
  • GR, Gezondheidsraad. Screening op baarmoederhalskanker. Den Haag: Gezondheidsraad,2011a.
  • Hanselaar AGJM, Helmerhors TJ, Veer P van der, Drenthen T.Geen herhalingsadvies meer bij een cervixuitstrijk zonder endocervicale cellen in het bevolkingsonderzoek op baarmoederhalskanker. Ned. Tijdschrift voor Geneeskunde, 2002; 146(34): 1578-1580.
  • Harbers MM, Wilk EA van der, Kramers PGN, Kuunders MMAP, Verschuuren M, Eliyahu H, et al. Dare to Compare! Benchmarking Dutch health with the European Community Health Indicators (ECHI). RIVM-rapport nr. 270051011. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2008.
  • Holzmann M, Peppel R van de.Behoeftepeiling bvo baarmoederhalskanker. Hoorn: I&OResearch BV, 2009; (rapportnr 2009-1617): 1-73.
  • Knops-Dullens R, Ven G van de, Tacken M, Braspenning J.Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Kennissynthese over het verbeteren van de uitnodigingsstrategie. Nijmegen, UMC St Radboud: ZonMw, 2009.
  • Laara E, Day NE, Hakama M.Trends in mortality from cervical cancer in the Nordic countries: association with organised screening programmes. Lancet, 1987; 1: 1247-9.
  • Leinonen M, Nieminen P, Kotaniemi-Talonen L, Malia N, Tarkkanen J, Laurila P, et al.Agespecific evaluation of primary human papillomavirus screening vs conventional cytology in a randomized setting. J Natl Cancer Inst, 2009; 101: 1612-23.
  • Levi F, Lucchini F, Negri E, Franceschi S, La Vecchia C.Cervical cancer mortality in Young woman in Europe: patterns and trends. Eur. J. Cancer, 2000; 36(17): 2266-71.
  • Lévy-Bruhl D, Bousquet V, King LA, O'Flanagan D, Bacci S, Lopalco PL, et al.The current state of introduction of HPV vaccination into national immunisation schedules in Europe: results of the VENICE 2008 survey. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2709-13.
  • Rebolj M, Ballegooijen M van, Berkers LM, Habbema D. Monitoring a national cancer prevention program: successful changes in cervical cancer screening in the Netherlands. Int J Cancer, 2007; 120(4): 806-812.
  • Schiffman M, Solomon D.Screening and prevention methods for cervical cancer. JAMA, 2009; 302(16): 1809-10.
  • Siebers AG, Klinkhamer PJ, Grefte JM, Massuger LF, Vedder JE, Beijers-Broos, et al.Comparison of liquid-based cytology with conventional cytology for detection of cervical cancer precursors: a randomized controlled trial. JAMA, 2009; 302: 1757-64.
  • Tacken M, Hoogen H van den, Braspenning J.Tweede Nationale Studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartspraktijk: klachten en aandoeningen in de bevolking en in de huisartspraktijk; kwaliteit huisartsenzorg belicht. Preventie: Influenzavaccinatie en bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Utrecht/ Bilthoven: NIVEL/ RIVM, 2004b; (deel 4): 135-141.
  • Tacken M.Opkomst baarmoederhalskankerscreening: huisartsen organiseren het goed. Huisarts Wet 2002b; 45: 109.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
ECDC
The European Centre for Disease Prevention and Control
Europees Centrum voor Ziektepreventie en –bestrijding. URL: http://ecdc.europa.eu
EU
Europese unie
GGD
Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst
HPV
Humaan papilloma virus
RVP
Rijksvaccinatieprogramma

Definities

Incidentie
Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.