Rijksvaccinatieprogramma: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Organisatie verschilt per land

Er zijn grote verschillen tussen de lidstaten van de Europese Unie (EU) in het vaccinaanbod, vaccinatieschema’s, de manier van verstrekking en toegang tot vaccinatie (ECDC, 2009b). Zo is in Nederland deelname aan het RVP vrijwillig. Dit in tegenstelling tot andere landen, waar een aantal of alle vaccinaties verplicht zijn gesteld, zoals in België, Frankrijk en Italië. De organisatie van het programma is in Nederland en een aantal andere landen, zoals in de Scandinavische landen, in handen van de overheid en vaccins worden gratis verstrekt. In andere landen, zoals in Duitsland, moet men zelf de vaccinaties regelen bij een arts en moeten de ouders ze (soms) zelf betalen. Deze verschillen weerspiegelen verschillen in de manier waarop de gezondheidszorg, onderwijs en kinderopvang zijn georganiseerd. De EU heeft geen zeggenschap over de vaccinatieprogramma’s van de lidstaten. Landen kunnen zelf besluiten hoe zij hun vaccinatieprogramma’s vormgeven (zie tabel 1).

Veel overeenkomsten in vaccinatieaanbod

De vaccinaties die worden aanbevolen in de EU-lidstaten zijn voor het grootste deel hetzelfde. Alle lidstaten vaccineren tegen difterie, kinkhoest, tetanus, polio (dktp) en bof, mazelen en rode hond (bmr) (zie tabel 1). Hetzelfde geldt voor Hib, met uitzondering van Roemenië en Bulgarije, waar de Hib-vaccinatie mogelijk op korte termijn wordt ingevoerd (ECDC, 2009b).

Hepatitis B-vaccinatie nog niet universeel in alle EU-landen

De meeste EU-landen bieden hepatitis B-vaccinatie aan. Een aantal Noord-Europese landen heeft hepatitis B-vaccinatie nog niet opgenomen in de algemene vaccinatieprogramma’s vanwege de lage incidentie buiten specifieke risicogroepen en vanwege controversiële resultaten uit kosteneffectiviteitstudies (; ). In deze landen wordt gefocust op risicogroepen (). In Nederland was vaccinatie tegen hepatitis B gericht op risicogroepen met een omvangrijk programma voor MSM (mannen die seks hebben met mannen), druggebruikers en prostitué(e)s, uitgevoerd door de GGD'en. Op basis van een selectief vaccinatiebeleid werd tot 2011 in het RVP hepatitis B-vaccinatie aangeboden aan kinderen van chronisch hepatitis B-geïnfecteerde moeders (draagsters), aan kinderen met een ouder afkomstig uit een land waar hepatitis B frequent voorkomt en aan kinderen met het syndroom van Down. Vanaf 2011 krijgen alle kinderen geboren op of na 1 augusts 2011, de universele hepatitis B-vaccinatie.

Zie ook:

Hepatits B: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Steeds meer landen vaccineren tegen pneumokokken en HPV

Het aantal landen dat vaccineert tegen pneumokokken is tussen 2006 en 2008 toegenomen van 11 naar 15. In Nederlands is de vaccinatie tegen pneumokokken in 2006 opgenomen in het RVP. Eind 2008 hadden 14 EU-landen en Noorwegen besloten om HPV-vaccinatie op te nemen in hun vaccinatieschema's en in 5 andere EU-landen en IJsland wordt dit aanbevolen (zie tabel 1) (Lévy-Bruhl et al., 2009). In Nederland heeft de Gezondheidsraad in 2008 een positief advies hierover gegeven en in 2010 is HPV-vaccinatie opgenomen in het RVP. Daaraan voorafgaand werd er in 2009 een eenmalige vaccinatiecampagne georganiseerd voor oudere meisjes (geboren in 1993-1996). HPV-vaccinatie is inmiddels ook geïntroduceerd in België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië (regionaal), Luxemburg, Portugal, Spanje (regionaal), Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen (ECCA, 2009).

Zie ook:

Vaccinatiegraad in Nederland is hoog vergeleken met andere landen

Nederland behoort tot de landen met de hoogste landelijke vaccinatiegraad in Europa. Voor zowel dktp, Hib als voor bmr behoort Nederland bij de EU-landen waar de vaccinatiegraad tussen 2003 en 2007 gemiddeld boven de 95% lag. Voor diverse landen ligt de vaccinatiegraad onder de 95% en voor sommige landen zelfs onder de 90%, met name voor bmr. Voorbeelden van landen met een lage vaccinatiegraad tegen bmr zijn het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Oostenrijk, Italië, Malta en Griekenland (ECDC, 2009b). In Finland, een land met een nog net iets hogere vaccinatiegraad tegen bmr dan in Nederland, is het gelukt om bof, mazelen en rodehond te elimineren. Deze ziekten komen dus alleen nog sporadisch voor na import van de infectie vanuit andere landen.

Zie ook: Icoon interne verwijzing naar onderwerp Ziekten in het Rijksvaccinatieprogramma.

Tabel 1: Overzicht van vaccinatie-aanbod in EU en EFTA-landen (Bron: VENICE-project; ECDC, 2009b; Lévy-Bruhl et al., 2009).

	dktp en bmr	Hib	hepatitis B	pneumokokken	HPV
België	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Bulgarije	ja	nog niet	universeel	niet	aanbevolen
Cyprus	ja	ja	universeel	universeel	geen beslissing
Denemarken	ja	ja	risicogroep	universeel	positief besluit
Duitsland	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Estland	ja	ja	universeel	niet	geen beslissing
Finland	ja	ja	risicogroep	niet	geen beslissing
Frankrijk	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Griekenland	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Hongarije	ja	ja	universeel	gebaseerd op risico	geen beslissing
Ierland	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
IJsland	ja	ja	risicogroep	gebaseerd op risico	aanbevolen
Italië	ja	ja	universeel	universeel/gebaseerd op risico ^a	positief besluit
Letland	ja	ja	universeel	niet	aanbevolen
Litouwen	ja	ja	universeel	niet	geen beslissing
Luxemburg	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Malta	ja	ja	universeel	gebaseerd op risico	geen beslissing
Nederland	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Noorwegen	ja	ja	risicogroep	universeel	positief besluit
Oostenrijk	ja	ja	universeel	universeel	positief besluit
Polen	ja	ja	universeel	niet	geen beslissing
Portugal	ja	ja	universeel	niet	positief besluit
Roemenië	ja	nog niet	universeel	niet	positief besluit
Slovenië	ja	ja	universeel	gebaseerd op risico	aanbevolen
Slowakije	ja	ja	universeel	universeel	aanbevolen
Spanje	ja	ja	universeel	gebaseerd op risico	positief besluit
Tsjechië	ja	ja	universeel	gebaseerd op risico	geen beslissing
Verenigd Koninkrijk	ja	ja	risicogroep	universeel	positief besluit
Zweden	ja	ja	risicogroep	universeel	aanbevolen

^a Aanbod verschilt tussen regio's.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

ECCA, European Cervical Cancer Association. HPV Vaccination across Europe. 2009.
ECDC, European Centre for Disease Prevention and Control.Annual Epidemiological Report on Communicable Diseases in Europe 2009. Stockholm, 2009b.
Lévy-Bruhl D, Bousquet V, King LA, O'Flanagan D, Bacci S, Lopalco PL, et al.The current state of introduction of HPV vaccination into national immunisation schedules in Europe: results of the VENICE 2008 survey. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2709-13.
VENICE-project. VENICE-project .

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

bmr: Bof, mazelen, rodehond
dktp: Difterie, kinkhoest, tetanus, polio
EFTA: European Free Trade Association; http://www.efta.int
EU: Europese unie
Hib: Haemophilus influenza type b
HPV: Humaan papilloma virus
RVP: Rijksvaccinatieprogramma

Harbers MM (RIVM). Rijksvaccinatieprogramma: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Van ziekten en aandoeningen\Infectieziekten\Rijksvaccinatieprogramma (RVP), 7 december 2010.