Preventie gericht op klachten aan arm, nek en schouder (KANS)

Werkomgeving setting voor maatregelen ter preventie van KANS

Er zijn vele maatregelen ter preventie van KANS die toegepast kunnen worden in de werkomgeving, zowel bij personen met als zonder KANS. Er kan onderscheid worden gemaakt in ergonomische interventies die bestaan uit het terugdringen van fysieke belasting op het werk, interventies die gericht zijn op het verhogen van de fysieke belastbaarheid van de werknemer en interventies waarbij persoonsgebonden of psychosociale factoren van de werknemer worden aangepakt zoals gedrag, ervaren werkdruk en de omgang met klachten.

Ergonomische interventies gericht op verminderen van blootstelling aan spieractiviteit

Ergonomische interventies zijn gericht op het verminderen van de blootstelling aan spieractiviteit (repeterende bewegingen en krachtuitoefening) en kunnen bestaan uit:

• aanpassingen aan toetsenbord of muis;
• het gebruik van een documenthouder;
• het gebruik van een in hoogte verstelbare bureaustoel met armleuningen;
• aanpassingen aan werkgereedschap of aan de lopende band in een productiebedrijf;
• aanpassingen van de werk-rusttijden door het gebruik van pauzesoftware, veranderingen in het werk-rustschema, taakroulatie of regels met betrekking tot pauzes;
• arbo-voorlichting over vermijdbare risico’s op het werk (zie ook: Veiligheid op het werk).

Belastbaarheidverhogende training zowel voor mensen met als zonder KANS

Fysieke belastbaarheidverhogende training kan ingezet worden voor zowel mensen zonder klachten aan arm, nek en schouder als mensen met (beginnende) klachten. De training kan bestaan uit specifieke oefeningen ter verbetering van de spierkracht, het spieruithoudingsvermogen van de nek- en schouderspieren of de lichamelijke activiteit in het algemeen. Op de werkplek kunnen bedrijfsfitness- of bedrijfsbeweegprogramma’s aangeboden worden.

Inrichting van de werkplek en voorlichting meest voorkomende maatregelen

In 2005 is onderzoek gedaan naar het vóórkomen van RSI-maatregelen bij 10.000 Nederlandse werknemers (Heinrich et al., 2005). Dit onderzoek is gedaan met behulp van de gegevens afkomstig van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). Hieruit blijkt dat de maatregelen 'inrichting van de werkplek' en 'voorlichting' het meest zijn toegepast (respectievelijk 35% en 24%) en de maatregelen 'aanpassing van werk- of pauzetijden' en 'veranderen van takenpakket' slechts beperkt zijn toegepast (respectievelijk 8% en 3%). Maatregelen worden in grote bedrijven vaker toegepast dan in kleine bedrijven en vaker bij kantoorwerkers dan bij werknemers in andere beroepen. De behoefte aan maatregelen is groter gebleken onder werknemers met KANS dan onder werknemers die geen klachten hebben.

Weinig onderzoek naar effectiviteit van preventieve maatregelen KANS

Er is nog weinig onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van maatregelen ter preventie van KANS of naar behandelingen en reïntegratiemaatregelen voor werknemers met KANS. In het algemeen kan gesteld worden dat preventieve interventies het meest effectief kunnen zijn voor een doelgroep die een hoog risico heeft op het ontwikkelen van KANS, zoals beeldschermwerkers (Staal et al., 2007).

Ergonomische aanpassingen leveren beperkte bijdrage aan preventie van KANS

Ergonomische aanpassingen zoals een joystick-muis, een gesplitst toetsenbord of armondersteuning leveren een beperkte bijdrage aan de preventie van KANS. Deze maatregelen beogen de blootstelling aan spieractiviteit te verminderen (Blatter et al., 2004). Recente reviews geven geen uitsluitsel omtrent de effectiviteit van ergonomische aanpassingen zoals armondersteuning, alternatieve muizen en toetsenborden (Boocock et al., 2007; Brewer et al., 2006). Er is wel beperkt bewijs dat het gebruik van een alternatief toetsenbord of muis bij beeldschermwerk bij kan dragen aan het herstel van KANS of aan reïntegratie bij arbeidsongeschiktheid. Het is echter nog niet precies bekend welk soort toetsenbord hiervoor het meest geschikt is (Blatter et al., 2004; Boocock et al., 2007). Er is ook beperkt bewijs gevonden dat metseltafels bijdragen aan de preventie van KANS onder metselaars (Blatter et al., 2004). De effectiviteit van aanpassing van de werk-rusttijden ter preventie van KANS is nog niet bewezen (Blatter et al., 2004; Brewer et al., 2006).