Integraal gezondheidsbeleid: Welke factoren beïnvloeden de effectiviteit?

Er zijn verschillende inhoudelijke en procesmatige factoren van invloed op het effectief vormgeven van integraal gezondheidsbeleid.

Goede wisselwerking nationaal en lokaal niveau is van belang

Om de effectiviteit van integraal gezondheidsbeleid te beïnvloeden, is een goede wisselwerking van belang tussen de nationale overheid en de lokale overheden. Nationaal vereist dat onder andere: sterk leiderschap en politiek commitment, heldere visie op gezondheid (goed beleid met doelstellingen), en overleg en afstemming (onderlinge afstemming ministeries). Ook hebben de ministeries een rol in het ondersteunen van gemeenten om effectief aan de slag te gaan met integraal gezondheidsbeleid (RVZ, 2009a). Zo kunnen wetten of regels (verkoopverboden alcohol/tabak) of stimulerende maatregelen worden ingezet om invloed uit te oefenen. Voorbeelden van stimulerende financiële maatregelen zijn de Buurt-Onderwijs-Sport (BOS)-impuls en het Nationaal Actieplan Sport en Bewegen (NASB).

Draagvlak van belang voor effectief integraal gezondheidsbeleid

Op gemeentelijk niveau liggen er vooral mogelijkheden als er voldoende draagvlak is voor integraal gezondheidsbeleid (politiek en bestuurlijk). Voor een goede samenwerking dienen portefeuillehouders, afdelingshoofden en beleidsambtenaren nauw met elkaar samen te werken (Steenbakkers, 2010). Hierdoor ontstaat overeenstemming over de urgentie van het probleem en de noodzaak om het probleem op te lossen, en de wijze waarop verschillende sectoren en actoren kunnen bijdragen aan het probleem. Lokaal beïnvloeden ook diverse andere factoren de effectiviteit van integraal gezondheidsbeleid (Ruland et al., 2006; Storm et al., 2010). Denk daarbij aan het bestaan van goede relaties tussen beleidssectoren, gemeenschappelijke belangen, aanwezigheid van sleutelpersonen, afspraken over samenwerking en rolverdeling tussen verschillende sectoren, aanwezigheid van structurele intersectorale netwerken en financiering.

Wederzijdse winst is goede basis voor samenwerken

De basis voor samenwerken is aanwezig als effecten voor beide sectoren duidelijk zijn. Het is niet altijd makkelijk om sectoren buiten het volksgezondheidsdomein te motiveren om ook mee te werken aan (determinanten van) gezondheid. Toch is dat wezenlijk voor het slagen van integraal gezondheidsbeleid. Het is daarom van belang raakvlakken en overlap tussen verschillende beleidssectoren te inventariseren (RVZ, 2009a). Ook het gebruik van kennis en goede voorbeelden is van belang voor inzicht in de verwachte effecten van ander beleid op de gezondheid. Dat geldt ook voor kennis over de invloed van gezondheid op andere sectoren. Andere sectoren zijn eerder geneigd mee te werken als er zicht is op resultaat en win-win situaties kunnen ontstaan (Storm et al., 2010).

Stapsgewijs te werk gaan is belangrijk bij integraal gezondheidsbeleid

Bij de ontwikkeling en versterking van integraal gezondheidsbeleid is het belangrijk om stapsgewijs te werk te gaan. Het uitvoeren van integraal gezondheidsbeleid is een ingewikkeld proces en veel factoren zijn van invloed. Dit vraagt om haalbare, realistische doelen en de invulling is volledig afhankelijk van de lokale situatie. Hiervoor is ook zicht nodig op kansen en belemmeringen voor integraal (gezondheids)beleid in een gemeente. De url Handreiking Gezonde Gemeente kan behulpzaam zijn bij het vormgeven van integraal gezondheidsbeleid. Zie ook: Interne link naar document Wat is de uitvoering?

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Ruland E, Assema P van, Ament A, Gorgels T, Ree J van.Hartslag Limburg: integrale gezondheidsbevordering in buurten, gemeenten, bij huisartsen en in het ziekenhuis. De opbouw: bundeling van praktijk, onderzoek en beleid. TSG, 2006; 84(2): 83-89.
RVZ, Raad voor de Volksgezondheid en Zorg.Buiten gebaande paden. Advies over intersectoraal gezondheidsbeleid. Advies uitgebracht door de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, de Onderwijsraad en de Raad voor het openbaar bestuur. Zoetermeer: RVZ, 2009a.
Steenbakkers M.Lokaal integraal gezondheidsbeleid: intersectorale samenwerking vanuit het perspectief van gemeenten. TSG, 2010; 88(3).
Storm I, Savelkoul M, Busch MCM, Maas J, Schuit AJ. Intersectoraal samenwerken in de aanpak van gezondheidsachterstanden: Een onderzoek onder zestien gemeenten in Nederland. Bilthoven,2010.

Storm I (RIVM), Verweij A (RIVM). Integraal gezondheidsbeleid: Welke factoren beïnvloeden de effectiviteit? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Thema's\Integraal gezondheidsbeleid, 7 december 2010.