Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Integraal gezondheidsbeleid
Doelen

Redenen om integraal gezondheidsbeleid te voeren

Gezondheid van achterstandsgroepen te beïnvloeden via integraal gezondheidsbeleid

Vooral hardnekkige gezondheidsproblemen zijn te beïnvloeden via integraal gezondheidsbeleid (zoals overgewicht, gezondheidsachterstanden). Het kan ook goed aansluiten bij de problematiek van kwetsbare groepen (zoals jeugd, mensen met chronische ziekte of beperkingen). Juist hierbij is de betrokkenheid van meerdere sectoren gewenst om de hiermee samenhangende determinanten in gunstige zin te beïnvloeden. Om bijvoorbeeld gezondheidsachterstanden aan te pakken is de inzet nodig van sectoren binnen en buiten het volksgezondheidsdomein, zowel op nationaal (het Rijk) als op lokaal niveau (gemeenten) (De Hollander et al., 2006; Schrijvers & Storm, 2009). Deze achterstanden in gezondheid hangen immers nauw samen met achterstanden op tal van andere terreinen: laag inkomen, werkloosheid, laag opleidingsniveau, ongunstige woon- en werkomstandigheden en ongezonde leefstijl (Programmacommissie SEGV-II, 2001b). Zie ook: Preventie gericht op personen met een lage ses. Een voorbeeld van een kwetsbare groep mensen is de groep mensen met een chronische ziekte of beperking waarvan de participatie achterblijft. Om de participatie van deze groep te verhogen is het van belang om de omgeving toegankelijker te maken en de persoonlijke competenties van mensen met een chronische ziekte of beperking te verbeteren. Hierbij spelen ook technologische en economische ontwikkelingen een rol. Nationale en lokale overheden kunnen investeren en samenwerken in wegen om beperkingen te voorkomen en de gevolgen van beperkingen te verminderen (Van der Lucht & Polder, 2010).

Positieve effecten van beleid van andere sectoren worden duidelijk

Door integraal gezondheidsbeleid worden positieve effecten van beleid van andere sectoren inzichtelijk gemaakt. Vanuit diverse sectoren komt beleid voort dat een gunstige invloed heeft op de gezondheid van burgers. Zo is in de afgelopen decennia is veel gezondheidswinst geboekt met het rookontmoedingsbeleid, woonbeleid en verkeersveiligheidsbeleid. Verkeersveiligheidsbeleid betrof onder andere wetgeving, handhaving, infrastructurele maatregelen, veiligheid van auto’s en verbeteren van rijgedrag. Dit heeft geleid tot een afname van het aantal verkeersslachtoffers sinds de jaren zeventig (Van der Lucht & Polder, 2010). Positieve effecten op gezondheid zijn ook te verwachten van het milieugezondheidsbeleid, beschreven in de nota 'Nationale Aanpak Milieu en Gezondheid' (VROM, 2008). De activiteiten uit deze Nationale Aanpak vormen een aanvulling op het reguliere milieubeleid. De speerpunten zijn: het verbeteren van de kwaliteit van het binnenmilieu, het gezond ontwerpen en inrichten van de fysieke leefomgeving, het verbeteren van de informatievoorziening over de lokale leefomgeving aan burgers en het signaleren en het volgen van milieugezondheidsproblemen. Zie ook: RIVM-milieuportaal.

Andere sectoren hebben ook belang bij gezondere bevolking

Sectoren buiten de volksgezondheid hebben ook belang bij een gezonde bevolking. Het bevorderen van gezondheid is mogelijk van positieve invloed op doelstellingen van andere beleidssectoren. Zo is gezondheid onder meer van invloed op de schoolprestaties, de loopbaan van mensen en de (arbeids)participatie (Van der Lucht & Polder, 2010). Toch is het niet vanzelfsprekend dat deze parallelle belangen benut worden voor gezondheidsbeleid. Zie ook: Wat zijn de effecten?

Wettelijke verplichtingen bieden kansen voor integraal gezondheidsbeleid

In de Wet publieke gezondheid (Wpg) is verankerd dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de publieke gezondheid. Veel taken en verantwoordelijkheden op het gebied van preventie zijn neergelegd bij gemeenten (St-AB, 2010). Naast de Wpg zijn er enkele andere wetten, zoals de 'Wet maatschappelijke ondersteuning' (Wmo) en de 'Wet op de Jeugdzorg', relevant voor het gezondheidsbeleid. Deze wetten bieden gemeenten nieuwe kansen om nog meer te doen op het gebied van preventie, inclusief integraal gezondheidsbeleid. Bij de Wmo is een van de prestatievelden bijvoorbeeld het bevorderen van de sociale samenhang en leefbaarheid in dorpen, wijken en buurten. Dit raakt naast de sector volksgezondheid ook andere sectoren, zoals wonen, ruimtelijke ordening, integratiebeleid, veiligheid en economie. Zie voor meer informatie over de Wmo: Invoeringwmo. Een ontwikkeling binnen gemeenten is ook dat de nota lokaal gezondheidsbeleid steeds meer geïntegreerd wordt met de nota Wmo (IGZ, 2010a). De afstemming tussen de Wmo en het gezondheidsbeleid zal in de toekomst naar verwachting actiever worden opgepakt.

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

Wmo
Wet maatschappelijke ondersteuning
Wpg
Wet publieke gezondheid
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.