Wat is de kosteneffectiviteit van preventie?

Kosteneffectiviteit: staan de kosten in verhouding tot de effecten?

Een interventie is kosteneffectief (oftewel doelmatig) als de kosten die ermee gepaard gaan in verhouding staan tot de effecten. De kosteneffectiviteit van een interventie wordt berekend met een kosteneffectiviteitsanalyse (KEA). Een KEA vergelijkt de kosten en effecten van een nieuwe interventie met die van de standaardinterventie of geen interventie. Een KEA wordt in principe pas uitgevoerd als een interventie effectief is. In de praktijk wordt hier echter soms van afgeweken. Zie ook: Chronische Ziekten Model.

Kosteneffectiviteit vaak uitgedrukt als kosten per QALY

Kosteneffectiviteit (ook wel kostenutiliteit genoemd) kan in verschillende maten worden uitgedrukt. Voorbeelden zijn kosten per gestopte roker, per voorkomen ziekenhuisopname, of per gewonnen levensjaar. Bij voorkeur wordt kosteneffectiviteit uitgedrukt in een standaardeffectmaat: de kosten per QALY (Quality Adjusted Life Year, oftewel voor kwaliteit gecorrigeerde levensjaren). QALY’s maken de kosteneffectiviteit van verschillende interventies in principe onderling vergelijkbaar (Van den Berg et al., 2008b). Een bedrag tot en met 20.000 euro per QALY wordt in Nederland vaak beschouwd als kosteneffectief. Binnen en tussen landen is echter veel variatie in de gebruikte hoogte van het afkappunt. In een (maatschappelijke) kosten-batenanalyse (MKBA) worden zowel kosten als effecten uitgedrukt in geld. Zie ook: Gezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven.

Kosteneffectiviteitsverhouding van vaccinaties en bevolkingsonderzoek is gunstig

Voor het merendeel van de vaccinaties en screeningen zijn Nederlandse of buitenlandse kosteneffectiviteitsanalyses beschikbaar. Het gaat hier steeds om modelstudies waarin kosten die gepaard gaan met het programma afgezet worden tegen de te verwachten langetermijneffecten. Over het algemeen komen de gevonden studies tot een gunstige schatting van de kosteneffectiviteitsverhouding. Dat wil zeggen dat de effecten opwegen tegen de te investeren kosten (Achterberg et al., 2010).

Aannames in modelberekeningen van invloed op de uitkomst

De aannames die modelberekeningen hanteren zijn sterk van invloed op de uitkomst van een KEA. Het gaat dan om de effecten op langere termijn, het bereik en de kosten van een interventie. Harde cijfers hierover zijn namelijk meestal niet bekend. Een zogenaamde sensitiviteitsanalyse onderzoekt hoe gevoelig de uitkomst van een KEA is voor afwijkingen in de aannames en opzet ervan. Dit gebeurt door te variëren tussen lagere en hogere waarden De Wit et al., 2010, Rutten-van Mölken et al., 2010).