Wat zijn de ontwikkelingen op het terrein van preventie in de zorg?

Programmatische aanpak chronische ziekten combineert preventie en zorg

Het ministerie van VWS zet in op een programmatische aanpak van chronisch zieken. Daarmee wil ze zowel de preventie als de zorg bij chronische ziekten verbeteren. De programmatische aanpak streeft naar een sluitende keten van vroegtijdige onderkenning, preventie, zelfmanagement en zorg. Zo ontstaat er onder andere meer samenhang tussen preventie en zorg. De zorg voor chronisch zieken bevat immers steeds meer ook preventieve elementen om de ziektelast van een chronische ziekte te beperken. De aanpak van diabetes wordt gezien als voorbeeld van hoe een programmatische aanpak zou moeten werken (VWS, 2008a; Van den Berg & Schoemaker, 2010). De internationale literatuur duidt een programmatische aanpak bij chronisch zieken vaak aan met de term disease management.

Zie ook: Interne link naar document Wat is disease management?

NPHF zet zich in voor integratie van preventie en zorg

De Nederlandse Public Health Federatie (NPHF) pleit voor het stimuleren van een geïntegreerde benadering van curatieve zorg, preventie en gezondheidsbevordering onder meer door meer aandacht te geven aan de opleiding van hulpverleners in de opleiding voor het geven van advies en het motiveren tot leefstijlverandering en de opname van effectieve vormen van individuele preventie in de basisverzekering. In 2005 is de NPHF het project 'Preventie en curatie' gestart met als doel de preventieve oriëntatie van curatieve organisaties op gezondheid te stimuleren en te ondersteunen. Het door VWS gefinancierde project richt zich zowel op de eerstelijnszorg als op de ziekenhuiszorg. Analoog aan dit project start de NPHF het project 'Preventie en Care' verpleging en verzorging (aan huis en in woonvoorzieningen) om het thema preventie in de care te agenderen.

Notitie KNMG over verbeteringen preventie in de zorg

De KNMG, de koepel van artsen, heeft in een notitie aangegeven de komende jaren in samenwerking met andere betrokken partijen te willen werken aan het verbeteren van preventie in de zorg (KNMG, 2007). Belangrijke standpunten van de KNMG over preventie in relatie tot artsen zijn:

Iedere arts kan en moet in beginsel bijdragen aan preventie, en daartoe gefaciliteerd worden.
Aan de kwaliteit van de preventieve interventies dienen hoge eisen te worden gesteld. Preventieve producten of diensten waarvan de werking niet kan worden aangetoond dienen niet door artsen te worden aangeboden.
Effectieve preventie dient in het basispakket te worden opgenomen om de toegankelijkheid voor iedere burger te garanderen (KNMG, 2007).

Preventieconsult Cardiometabool Risico wil cardiometabole aandoeningen voorkomen

Sinds 2011 bestaat het preventieconsult ‘module Cardiometabool Risico’ (CMR). Dit consult richt zich op de preventie van hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2 en chronische nierschade. Het preventieconsult CMR is bedoeld voor volwassenen vanaf 45 jaar die nog niet in behandeling zijn vanwege cardiometabole aandoeningen, maar daar mogelijk wel een verhoogd risico op hebben. Daarnaast wil het tegenwicht bieden aan de commerciële, ongerichte zelftests en gezondheidschecks. Het preventieconsult brengt via een online vragenlijst het risico op hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2 en nierschade in kaart. Mensen met een verhoogd risico krijgen het advies naar de huisarts te gaan voor leefstijladvies en eventuele behandeling. Over het preventieconsult is een specifieke NHG-standaard verschenen (Dekker et al., 2011; Van den Berg & Schoemaker, 2010). Zie ook: Hoe is de organisatie en wat is het aanbod?

ZonMw Programma voor versterking preventie in de thuiszorg

In 2007 is het ZonMw Programma 'Preventiekracht Thuiszorg' gericht op versterking van preventie in de thuiszorg gestart. Dit programma heeft vier hoofddoelstellingen (zie ZonMw, 2007):

Het bevorderen van een (kosten)effectieve uitvoering van preventie en gezondheidsbevordering bij thuiszorgorganisaties.
Het versterken van de verbinding tussen preventie en zorg.
Het bevorderen van samenwerking tussen thuiszorgorganisaties en andere (lokale) partijen.
Zorgdragen voor verankering.

Sommige preventieactiviteiten in de thuiszorg zijn geïntegreerd in de reguliere zorguitvoering, maar de meeste werden tot 2007 uitgevoerd met de gelden voor advies, instructie en voorlichting (AIV), in het kader van de AWBZ. Sinds 2007 zijn de AIV gelden overgeheveld van de AWBZ naar de begroting van VWS waarmee onder andere het ZonMw programma wordt gefinancierd. De voor dit programma beschikbare 31,7 miljoen euro wordt vooral ingezet voor uitvoering van effectieve lokale preventieactiviteiten. Daarnaast worden, waar nodig, effectieve methoden ontwikkeld. Er wordt ook gewerkt aan het samenstellen van een standaard preventieprogramma van interventies, een stap op weg naar programmatische preventie in de thuiszorg.

Zie ook: Interne link naar document Wat is de aard en de omvang van preventie in de ziekenhuiszorg?

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Berg M van den, Schoemaker CG (red.). Effecten van preventie. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061007. Bilthoven: RIVM,2010.
Dekker JM, Alssema M, Janssen PGH, Paardt M † van der, Festen CCS, Oosterhout MJW van, et al.NHG-Standaard PreventieConsult module Cardiometabool Risico. Huisarts Wet, 2011; 54(3): 138-55.
KNMG, Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst.Volksgezondheid en Preventie. De visie van de KNMG. Utrecht: KNMG, 2007.
VWS, Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport.Dossier Infectieziekten. Wet Publieke Gezondheid. http: //www.minvws.nl/dossiers/infectieziekten/wet-publieke-gezondheid/ (Laatst gewijzigd 9 juni 2008). Den Haag: VWS, 2008a.
ZonMw, ZorgOnderzoek Nederland en Medische wetenschappen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. PreventieKracht Thuiszorg. Den Haag: ZonMw,2007.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

AWBZ: Algemene wet bijzondere ziektekosten
KNMG: Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst; Artsennet. URL: http://www.knmg.nl
NPHF: Nederlandse Public Health Federatie; URL: http://www.nphf.nl
VWS: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
ZonMw: Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie; URL: http://www.zonmw.nl

Busch MCM (RIVM). Wat zijn de ontwikkelingen op het terrein van preventie in de zorg? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\In verschillende settings\Zorg, 22 september 2011.