Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken
Preventie gericht op lichaamsgewicht
Doel en organisatie

Lichaamsgewicht: Wie doet wat?

Algemeen Specifiek voor overgewicht Specifiek voor ondergewicht

Algemeen

Overheid wil gezonde voedselkeuze stimuleren

Zowel met het Convenant Gezond Gewicht (2009) als met de nota Gezonde voeding van begin tot eind (2008) ondersteunt de overheid de consument bij het maken van een gezonde keuze in voeding. Het voedingspatroon van de consument kan beter door de gezonde keuze de makkelijke, aantrekkelijke en vanzelfsprekende keuze te maken. Gezonde voeding kan, in combinatie met voldoende lichaamsbeweging, leiden tot een gezond gewicht. In het Convenant Gezond Gewicht werkt de overheid daarom samen met 27 (koepel)organisaties en de vier grote steden op vier terreinen: werk, school, consument en vrije tijd. Het Convenant Gezond Gewicht is afgesloten voor de periode van 2010-2015. Binnen het convenant is er apart aandacht voor jongeren onder de naam 'Jongeren op Gezond Gewicht' (JOGG). In 2015 moeten er in Nederland 75 gemeenten zijn waar de JOGG-aanpak is ingevoerd.

Gemeenten primair verantwoordelijk voor preventie overgewicht

De verantwoordelijkheid voor het initiëren, uitvoeren en onderhouden van preventie gericht op lichaamsgewicht op lokaal niveau ligt in de eerste plaats bij de gemeenten. In de Nota Overgewicht (2009) stelt het kabinet rijksfinanciering beschikbaar aan gemeenten waarmee hun rol in de preventie van overgewicht vergroot kan worden. GGD'en, thuiszorgorganisaties en de gezondheidsbevorderende instituten hebben onder andere een adviserende en uitvoerende rol hierbij.

CGL werkt aan versterking van lokale gezondheidsbevordering

Het RIVM Centrum Gezond Leven (CGL) is door het ministerie van VWS ingesteld om te werken aan de versterking van doelmatige, samenhangende en effectieve lokale gezondheidsbevordering, onder meer op het gebied van lichaamgewicht. Het CGL bevordert het gebruik van de best passende leefstijlinterventies en ondersteunt lokale professionals door beschikbare interventies inzichtelijk te presenteren via het Loketgezondleven.nl en te beoordelen op kwaliteit, effectiviteit en samenhang. Het CGL werkt samen met diverse lokale en landelijke partners.

Naar boven

Specifiek voor overgewicht

Veel organisaties betrokken bij landelijke preventie van overgewicht

Verschillende instanties in Nederland houden zich bezig met het voorkómen van overgewicht. In de eerste plaats is dat het ministerie van VWS, die de preventie van overgewicht coördineert, organisaties en projecten financiert en informeert over gezonde voeding. Dit laatste doet zij via het Voedingscentrum. Daarnaast bevordert het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) de lichamelijke activiteit en het sporten onder de bevolking, net als het Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF). Verder wordt er veel onderzoek gedaan om de kennis over de effectiviteit van preventiemethoden gericht op overgewicht te vergroten. ZonMw, TNO, het RIVM, de Nederlandse Hartstichting, KWF kankerbestrijding en enkele universiteiten (VU, WUR, UM) voeren dit onderzoek uit. Het Kenniscentrum Overgewicht integreert kennis over de oorzaken, behandeling en preventie van overgewicht en maakt dit toegankelijk voor professionals. Ten slotte wordt binnen het Partnerschap Overgewicht Nederland (PON) gewerkt aan het verbeteren van de zorg voor mensen met overgewicht en obesitas.

Regionaal strijden diverse partijen tegen overgewicht

Op regionaal en lokaal niveau zijn andere organisaties actief in de strijd tegen overgewicht. Zo geven de GGD en de thuiszorg onder andere voorlichting over gezond gedrag en bieden leefstijlinterventies aan. De GGZ richt zich daarentegen meer op eetstoornissen en voorziet hierin de voorlichting, behandeling en terugvalpreventie. Huisartsen, consultatiebureaus en diëtisten geven individueel leefstijladvies. Lokale initiatieven vinden plaats in verschillende settings als school, werk en wijk.

Commerciële organisaties actief op gebied van gewichtsvermindering

Er zijn diverse commerciële organisaties actief op het gebied van gewichtsvermindering. Via de media geven zij aan een breed scala van afslankproducten of -programma's bekendheid.

Naar boven

Specifiek voor ondergewicht

Preventie en screening ondervoeding in verpleeg- en verzorgingshuizen

Ondervoeding komt veelal voor bij ziekenhuispatiënten en bij ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen. Preventie en screening op ondervoeding vindt op kleine schaal plaats in deze zorginstellingen. In het programma 'Zorg voor Beter', worden methoden en technieken aangeboden om zorg voor eten en drinken binnen de organisatie te verbeteren.

Voorlichting eetstoornissen voor algemeen publiek en professionals

Het Trimbos-instituut informeert zowel professionals als het algemeen publiek over eetstoornissen, symptomen hiervan en mogelijkheden voor behandeling. Daarnaast kunnen huisartsen en andere eerstelijns gezondheidsprofessionals een belangrijke rol spelen in het vroegtijdig herkennen van een eetstoornis. De behandeling van ondergewicht, veroorzaakt door eetstoornissen, speelt zich voornamelijk af binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Het Voedingscentrum informeert mensen met ondergewicht over gezonde voeding. Deze informatie is bedoeld voor die mensen die ondergewicht hebben zonder dat er bij hen sprake is van een lichamelijke of psychische aandoening.

Naar boven

.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

GGD
Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst
JOGG
Jongeren Op Gezond Gewicht
http://www.jongerenopgezondgewicht.nl/
KCO
Kenniscentrum Overgewicht
URL: http://www.overgewicht.org/
NHS
Nederlandse Hartstichting
URL: http://www.hartstichting.nl
NISB
Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen.
URL: http://www.nisb.nl
NOC*NSF
Nederlands Olympisch Comité * Nederlandse Sport Federatie
URL: http://www.sport.nl/nocnsf
PON
Partnerschap Overgewicht Nederland
http://www.partnerschapovergewicht.nl/nl/
RIVM
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Bilthoven. Email: info@rivm.nl, URL: http://www.rivm.nl
TNO
Nederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
URL: http://www.tno.nl
UM
Universiteit van Maastricht
URL: http://www.unimaas.nl
Voedingscentrum
Stichting voedingscentrum Nederland
URL: http://www.voedingscentrum.nl
VU
Vrije Universiteit Amsterdam
URL: http://www.vu.nl
WUR
Wageningen Universiteit en Researchcentrum
URL: http://www.wur.nl
ZonMw
Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie
URL: http://www.zonmw.nl

Definities

KWF Kankerbestrijding
URL: http://www.kwfkankerbestrijding.nl
Schuit AJ (RIVM), Bovendeur I (RIVM). Lichaamsgewicht: Wie doet wat? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Gericht op gezondheidsdeterminanten\Preventie op persoonsgebonden kenmerken\Lichaamsgewicht, 22 maart 2010.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.