Lichaamsgewicht: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Internationaal beleid gericht op preventie overgewicht Preventiebeleid overgewicht op nationaal niveau

Internationaal beleid gericht op preventie overgewicht

Probleem van overgewicht krijgt internationale aandacht

Het percentage mensen met overgewicht neemt in de hele wereld toe, zowel in westerse landen als in ontwikkelingslanden (zie lichaamsgewicht: Zijn er internationale verschillen?). Zowel op nationaal als op Europees niveau worden strategieën tegen de stijgende prevalentie van overgewicht ontwikkeld en geïmplementeerd.

Actieplatform opgericht door Europese Commissie

Overgewicht heeft, evenals voeding en lichamelijke activiteit een hoge prioriteit bij de EU. In maart 2005 heeft de Europese Commissie het ‘EU Platform for Action on Diet and Physical Activity’ gelanceerd. Dit platform stimuleert betrokken partijen, zoals het bedrijfsleven, consumentenbewegingen, gezondheidsorganisaties en politieke leiders om de strijd aan te gaan met overgewicht in de EU. Ook beraadt het zich op mogelijkheden voor een gedragscode om marketing voor ongezond voedsel gericht op kinderen terug te dringen. De Europese Commissie benadrukt dat het probleem overgewicht ook vanuit andere sectoren (landbouw, onderwijs, transport) aandacht zou moeten krijgen. De Europese Commissie verleent subsidie aan dataverzameling, uitwisseling van ‘best practices’ en aan het bijeenbrengen van internationale netwerken op het gebied van overgewicht. De Commissie financiert ook projecten die gericht zijn op het bevorderen van gezonde voeding en lichamelijke activiteit, zoals 'Eurodiet' (Eurodiet, 2000a).

'European Charter' roept op tot integrale aanpak van overgewicht

Eind 2006 ondertekenden de Europese WHO-lidstaten het ‘European Charter on Counteracting Obesity’. Dit Charter roept regeringen op tot een integrale en brede aanpak van overgewicht (WHO, 2006f). Het stelt onder andere dat overgewicht als probleem niet uitsluitend kan worden toegeschreven aan de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Ook stelt het dat afstemming tussen landen nodig is om te voorkomen dat strengere marktregulering in sommige landen leidt tot verplaatsing van het aanbod van ongezonde voedingsmiddelen naar andere landen. De WHO voorziet lidstaten van mogelijke maatregelen om overgewicht aan te pakken. In 2000 hebben de lidstaten van de WHO-Europe zich gecommitteerd aan de richtlijnen van de ‘First Action Plan for Food and Nutrition Policy’ voor de periode 2000-2005 (WHO-Europe, 2001). Dit actieplan kreeg in 2007 een vervolg in de 'Second Action Plan for Food and Nutrition Policy’ (WHO-Europe, 2008).

Naar boven

Preventiebeleid overgewicht op nationaal niveau

Veel landen hebben actieplan tegen overgewicht

In het peiljaar 2005 hadden negentien EU-lidstaten (waaronder Nederland) een beleidsdocument gericht op voeding (nutrition) of overgewicht (zie tabel 1), vier landen (Tsjechië, Polen, Cyprus en Griekenland) hadden een concept of een beleidsdocument in voorbereiding en twee landen (Oostenrijk en Hongarije) hadden wel een publiek gezondheidsbeleid waarin voeding en leefstijl behandeld worden, maar geen afzonderlijk beleidsdocument (WHO, 2006e; Van der Wilk et al., 2007). Luxemburg had geen actieplan. Landen zonder een specifiek document bleken wel verschillende voedingsgerelateerde programma’s te hebben. De gebieden waarop actie voorgesteld wordt zijn babyvoeding (promotie van borstvoeding), voedselveiligheid, verhogen van lichamelijke activiteit en vermindering van overgewicht.

Tabel 1: Voorbeelden van landen met beleid op het gebied van overgewicht (Bron: WHO, 2006e; Van der Wilk et al., 2007).

Land	Beleid tegen overgewicht
Hongarije, Spanje en Zweden	Actieplan gericht op leefstijl, waarbij voeding en lichamelijke activiteit worden gecombineerd
Denemarken	Actieplan tegen overgewicht
Spanje	Strategie voor voeding, lichamelijke activiteit en preventie van ernstig overgewicht
Ierland en Portugal	Strategie of nationaal plan tegen ernstig overgewicht
Italië	Nationaal plan voor preventie met de nadruk op overgewicht
Finland, Nederland, Slovenië en het Verenigd Koninkrijk	Document dat zich richt op lichamelijke activiteit in aansluiting op een algemeen ‘public health’ plan of voedingsplan

Amerika: met kleine stapjes naar langer en gezonder leven

Ook buiten Europa zijn er omvangrijke nationale projecten gestart ter preventie van overgewicht. In 2003 is het programma Steps to a Healthier US ingevoerd door het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid (Department of Health and Human Services). Dit programma is gelanceerd om Amerikanen te helpen met langer, beter en gezonder leven. Bij dit initiatief wordt financiële steun verleend aan staten, steden en plattelandsgebieden om innovatieve en/of lokale programma's te steunen bij de preventie van onder andere ernstig overgewicht. De centrale boodschap van het programma is dat mensen zelf met kleine stapjes hun leven gezonder kunnen inrichten. Sindsdien zijn er diverse programma's uit voortgevloeid, bijvoorbeeld een programma gericht op het verbeteren van voeding en lichaamsbeweging onder ouderen ('You can! Steps to healthier ageing') (Van der Wilk et al., 2007).

Franse EPODE-aanpak vindt navolging in andere Europese landen

Het ministerie van Volksgezondheid van Frankrijk is in 2004 een programma gestart om gezamenlijk overgewicht bij kinderen te voorkomen ('EPODE': Ensemble prévenons l'obésité des enfants). Het doel van dit programma is om leerkrachten, schoolartsen, gezondheidswerkers en betrokken instanties te stimuleren informatie te verstrekken over voeding en beweging aan te moedigen (Van der Wilk et al., 2007). Het programma werd gestart in tien grote Franse steden en strekt zich begin 2010 uit tot 225 steden in heel Frankrijk. Het Nederlandse JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) is hierop geïnspireerd (zie ook: Wat is het aanbod?). Ook in een aantal andere Europese steden wordt deze lokale aanpak van overgewicht nu overgenomen

Zie ook: