EPODE-aanpak in Nederland (JOGG) en andere landen

Breed gedragen convenant om overgewicht terug te dringen

Eind 2009 hebben de ministeries van VWS, Jeugd en Gezin en OCW, samen met ruim twintig partijen uit het bedrijfsleven, de grote steden en het maatschappelijke veld het Convenant Gezond Gewicht 2010-2014 ondertekend. Doel van dit koepelconvenant is om overgewicht en obesitas en de maatregelen voor het terugdringen ervan op de maatschappelijke agenda te plaatsen. Een tweede doel is het vergroten van de bewustwording en de kennis over de gezondheidsrisico’s van (ernstig) overgewicht. Ten slotte is de ontwikkeling van kennis over effectieve maatregelen die bijdragen aan de preventie en de aanpak van overgewicht een belangrijk doel (Van Koperen & Seidell, 2010).

Deelconvenant JOGG kent integrale aanpak van overgewicht

Een van de deelconvenanten van het Convenant Gezond Gewicht is Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG). JOGG is een programma waarin een integrale en effectieve aanpak centraal staat om jongeren op gezond gewicht te houden en/of te brengen. Deze aanpak is afgeleid van het Franse EPODE (Ensemble, Prévenons l’Obesité Des Enfants: 'laten we samen overgewicht bij kinderen aanpakken'), een programma voor de ontwikkeling van 'Villes Santés' (Gezonde Steden). JOGG kent dezelfde beginselen als EPODE, die vertaald zijn in vier uitgangspunten. In Nederland is een vijfde speerpunt toegevoegd: de verbinding tussen preventie en zorg (zie hiernaast; Van Koperen & Seidell, 2010). Doel van het convenant is dat in 2015 de JOGG-aanpak in 75 Nederlandse gemeenten ingevoerd zal zijn. Dit zijn elk jaar 15 gemeenten. Zwolle, de eerste JOGG-stad van Nederland, is in februari 2010 van start gegaan.

Voorloper van EPODE startte in twee Franse dorpen

De voorloper van de EPODE-methode is de longitudinale Fleurbaix Laventie Ville Santé (FLVS) studie. In 1992 startte de Universiteit van Lille in twee Noord-Franse dorpen (Fleurbaix en Laventie) een overgewichtpreventieprogramma voor kinderen. Gedurende twaalf jaar werd in deze dorpen de invloed van voedingsvoorlichting bij kinderen en het gedrag van het hele gezin geëvalueerd (Romon et al., 2009). In de eerste onderzoeksperiode werd alleen informatie over gezonde voeding op scholen verstrekt. Na een aantal jaren werd dat uitgebreid met beweegactiviteiten op scholen en werden ook ouders, professionals en andere dorpsbewoners betrokken bij het ontwerp en de uitvoering van activiteiten (Van Koperen & Seidell, 2010).

Positieve resultaten door EPODE-aanpak

Hoewel er geen formeel gerandomiseerd onderzoek is gedaan naar de effecten van de FLVS-studie, blijkt de prevalentie van overgewicht tussen 1992 en 2004 te zijn afgenomen. In 2004 zijn de resultaten vergeleken met twee controlesteden in dezelfde regio en met dezelfde sociaaleconomische kenmerken, waar geen voedingsvoorlichting werd gegeven. In de controlesteden was de prevalentie van overgewicht hoger (17,8%) ten opzichte van de interventiesteden (8,8%) (Romon et al., 2009). De FLVS-studie maakt duidelijk dat voedingsvoorlichting in combinatie met actieve betrokkenheid van lokale partijen de eetgewoonten van een gezin beïnvloedt. Succesfactoren zijn de combinatie van voedings- en bewegingsvoorlichting en activiteiten waarbij bijvoorbeeld ouders, sportclubs en cateringbedrijven, langdurig betrokken zijn (Romon et al., 2009).

EPODE-aanpak in veel Europese landen overgenomen

In andere Europese landen wordt de lokale EPODE-aanpak van overgewicht overgenomen. Zo heeft Spanje sinds 2006 het THAO-programma. In België is in 2006 het programma VIASANO gestart met twee pilotgemeenten. Begin 2010 is het in dertien steden uitgerold, zowel in Vlaams-, Frans- als Duitstalige gebieden. In Griekenland zijn vanaf 2009 een aantal pilotgemeenten volgens de EPODE-aanpak gestart onder de naam PAIDEIATROFI.

OPALZie ook: EPODE European Network