Wat wordt er met preventie gericht op voeding beoogd?

Preventie gericht op voeding omvat meer dan alleen een gezond voedingspatroon

Preventie gericht op voeding bestaat uit:

het bevorderen van een voedingspatroon dat voldoet aan de Richtlijnen Goede Voeding: bereiken en behouden van normaal lichaamsgewicht, verlagen van de inname van verzadigd vet, transvetzuren en zout, verhogen van de inname van groente en fruit, (vette) vis en vezels; voorkomen van overmatig alcoholgebruik, tandcariës/tanderosie (Gezondheidsraad, 2006);
het bevorderen van (langer) geven van borstvoeding ter preventie van ziekten en aandoeningen bij moeder en kind;
het voorkómen van nadelige gevolgen van voedselovergevoeligheid.

De focus van de beschrijving ligt op de eerste doelstelling: het bevorderen van een voedingspatroon volgens de Richtlijnen Goede Voeding.

Zie ook: details Nederlandse en internationale richtlijnen gezonde voeding).

Groot deel Nederlanders voldoet niet aan de Richtlijnen Goede Voeding

De Richtlijnen Goede Voeding geven criteria voor de samenstelling van een gezonde voeding. Een groot deel van de Nederlanders voldoet niet aan deze richtlijnen (Gezondheidsraad, 2006). De inname van verzadigd vet en transverzuren is bij de meeste mensen te hoog. Hierbij is wel sprake van een gunstige trend. Vooral de consumptie van transvetzuren is sinds eind jaren tachtig sterk gedaald als gevolg van de vermindering van transvetzuren in margarines en bak- en braadvetten. De inname van voedingsvezel, groente, fruit en vis is bij de meeste mensen te laag. Voor fruit en groente is sprake van een ongunstige trend, voor vis van een gunstige. Zie ook:

Zie ook: object_document_1 Hoeveel mensen hebben een ongezond voedingspatroon?

Ongezond voedingspatroon leidt tot aanzienlijk gezondheidsverlies

Een ongezond voedingspatroon is onder andere een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, kanker, osteoporose en diabetes mellitus type 2 en andere gezondheidsgevolgen van overgewicht. Een ongunstig voedingspatroon en overgewicht leiden elk afzonderlijk tot 40.000 nieuwe gevallen van bovengenoemde voedinggerelateerde ziekten. Het totale gezondheidsverlies door verkeerd en te veel eten is vrijwel gelijk aan het gezondheidsverlies door roken (Van Kreijl et al., 2004). Zie ook:

Zie ook: object_document_1 Wat zijn de mogelijke gezondheidsgevolgen van een ongezond voedingspatroon?

Als iedereen voldoet aan Richtlijnen Goede Voeding zijn er 140.000 minder doden over 20 jaar

Als de gehele Nederlandse bevolking zou voldoen aan de Richtlijnen Goede Voeding sterven er de komende 20 jaar naar schatting 140.000 mensen minder dan bij het gelijkblijven van de huidige situatie (nulscenario) (Buchner et al., 2007b). Deze theoretisch te behalen gezondheidswinst is modelmatig berekend op basis van het meten van de effecten van vijf voedingsfactoren (fruit, groente, vis, verzadigd vet en transvetzuren) op hart- en vaatziekten, kanker en diabetes mellitus type 2 (Buchner et al., 2007b).

Overheid wil van gezonde keuze makkelijke keuze maken

De overheid ondersteunt de burger in de keuze voor gezonde voeding door (VWS, 2011):

een omgeving te creëren waarin de gezonde keuze eenvoudig en aantrekkelijk is;
een gezonder voedingsaanbod met meer groente en fruit en minder ongezonde stoffen als verzadigd vet, transvet en zout;
betrouwbare en toegankelijke informatie voor de burger over goede voeding.

Daarbij zet de overheid zich in voor de verduurzaming van de voedselketen en consumptie (GR, 2011b).

Inzet verschillende beleidsinstrumenten voor bevorderen gezond voedingspatroon

Om te bevorderen dat mensen gezond(er) gaan eten worden verschillende beleidsinstrumenten ingezet:

Voorlichting, onder andere over de gewenste innameniveaus (bijvoorbeeld twee stuks fruit en twee ons groente per dag) en over voedingswaarden van producten (via de etiketten).
Omgevingsgerichte interventies, zoals veranderingen in het productaanbod (producten met minder calorieën, betere vetzuursamenstelling, minder zout, glutenvrije en koemelkvrije producten) en beeldmerken waardoor de consument 'gezonde' producten beter kan herkennen. Hierbij wordt veel samengewerkt met de voedingsindustrie en de handel.
Subsidies, ter financiering van preventieve activiteiten of onderzoek door derden en ook, in beperkte mate, voor verstrekking van 'gezonde' voedingsmiddelen.
Wet- en regelgeving, onder andere over de verrijking van voedingsmiddelen of de voedingswaardendeclaratie (etikettering) en reclame.

Zie voor concrete maatregelen en activiteiten: object_document_1 Wat is het aanbod?

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Buchner FL, Hoekstra J, Berg SW van den, Wieleman F, Rossum CTM van.Kwantificeren van de gezondheidseffecten van voeding. Bilthoven: RIVM, 2007b.
Gezondheidsraad.Richtlijnen goede voeding 2006 - achtergronddocument. Den Haag: Gezondheidsraad, 2006; 08.
GR, Gezondheidsraad. Richtlijnen goede voeding ecologisch belicht. Den Haag,2011b.
Kreijl CF van, Knaap AGAC, Busch MCM, Havelaar AH, Kramers PGN, Kromhout D, Leeuwen FXR van (eds), et al. Ons eten gemeten. Gezonde voeding en veilig voedsel in Nederland. RIVM-rapport nr. 270555007. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2004.
VWS. Gezondheid dichtbij. Landelijke nota gezondheidsbeleid. Den Haag: VWS,2011.

Busch MCM (RIVM), Breedveld BC (Voedingscentrum). Wat wordt er met preventie gericht op voeding beoogd? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Gericht op gezondheidsdeterminanten\Preventie gericht op leefstijl\Voeding, 11 december 2011.