Seksueel risicogedrag: Wat is het gebruik?

Bereik verschilt per doelgroep

In het algemeen kan gesteld worden dat het bereik van preventieve interventies gericht op veilig vrijen het best ontwikkeld is bij jongeren, mannen die seks hebben met mannen (MSM) en prostituees. Dat is minder het geval voor etnische minderheden, druggebruikers en mensen met hiv. De uitdagingen voor gedragsverandering zijn in die groepen ook aanmerkelijk complexer.

Inzicht in bereik beperkt

Cijfers over het bereik van preventie van seksueel risicogedrag zijn gemakkelijk te genereren voor (aantal verspreidde) folders, brochures of lespakketten en (aantal bezoekers) websites. Echter onduidelijk blijft of de via deze kanalen verspreidde informatie ook daadwerkelijk de ontvanger bereikt. Voor een breed gerichte activiteit als de Veilig Vrijen Campagne wordt een afzonderlijk budget vrijgemaakt voor onderzoek naar bereik en effect, met jaarlijkse metingen. Veel andere preventie activiteiten krijgen geen onderzoeksbudget toegevoegd. Er spelen ook omstandigheden die het soms lastig maken een goede registratie van bereik te organiseren. Zo is de uitvoering van de preventie van seksueel risicogedrag gedecentraliseerd naar gemeenten en hun GGD'en. Elke GGD bepaalt zelf of en hoe er een registratie wordt bijgehouden van de lokaal of regionaal uitgevoerde preventie activiteiten en ook of en hoe daarover wordt gerapporteerd. Daarnaast zijn er doelgroepen waarbinnen het verloop zo groot is dat een bereik meting moeilijk te realiseren is: dit geldt bijvoorbeeld voor prostituees.

Bijna 100% van de jongeren kent vrij veilig campagne

De Vrij Veilig Campagne heeft bij de doelgroep jongeren (13-25 jaar) een heel hoge herkenning. In de periode 2004 is 96% van de primaire doelgroep (13-19 jarigen) bereikt en 87% van het algemeen publiek (>18). De campagne wordt door de primaire doelgroep gewaardeerd met 7,6, het algemeen publiek waardeerde de campagne met een 7,0. De campagne wordt door 13-19 jarigen vooral 'duidelijk', 'geloofwaardig', 'informatief' en 'mooi' gevonden. Vooral de boodschappen 'dat het je eigen verantwoordelijkheid is een condoom te gebruiken' en 'dat het noodzakelijk is een condoom te gebruiken' zijn overgekomen (RVD, 2005).

Infolijn en internetsite voor algemeen publiek in trek

In 2004 is met ongeveer 38.000 mensen via de infolijn voor het algemeen publiek contact geweest: 13.077 personen zijn gecounseld, 6.400 personen hebben informatie beluisterd, 4.385 personen hebben vragen via e-mail gesteld en 14.000 personen hebben het overzicht van veelgestelde vragen geraadpleegd (SANL, 2004). In het eerste jaar hebben 75.000 mensen een online advies op maat ontvangen over een soa/hiv-test via www.soatest.nl.

Prostitutiesite trekt 87.780 bezoekers, VIP-pool bereikt 1.250 prostituees

De prostitutiesite, de website voor prostituees, klanten en exploitanten, is in 2004 door 87.780 internetgebruikers bezocht (SANL, 2004). Verder heeft de VIP-pool (Voorlichters in de Prostitutie) in 2001 naar schatting 1.250 prostituees bereikt. De VIP-pool houdt in dat Voorlichters In de Prostitutie (VIPs), afkomstig uit uiteenlopende taal- en cultuurgebieden, veelal in samenwerking met sociaalverpleegkundigen voorlichting geven aan migrantenprostituees (Stichting soa-bestrijding, 2002a).

Lespakketten en interactieve werkvormen bereiken deel van scholieren

Lespakketten en interactieve werkvormen op het gebied van veilig vrijen bereiken een deel van de scholieren. Zo hebben in 2001 181 docenten op 83 VMBO-scholen het herziene lespakket 'Lang Leve de Liefde' gebruikt. In het kader van dit lespakket zijn 50.000 leerlingenboekjes verspreid (Stichting soa-bestrijding, 2002a). In het kader van het lespakket 'Safe Sex Files' zijn in 2001 1.100 cd-roms en 500 handleidingen verspreid.

Take Care Aktieweek in toenemend aantal steden

De jaarlijkse Take Care Aktieweek in homohoreca vond in 2002 in 6 steden plaats. Het aantal steden is gegroeid naar 17 in 2003 en 27 in 2004. In 2004 namen 175 horecagelegenheden deel aan de aktieweek, tegen 110 een jaar eerder (Schorer, 2004).

Bronnen en Literatuur

Literatuur

RVD, Rijksvoorlichtingsdienst.Campagne 'Veilig vrijen' 2004. Jaarevaluatie 2004. Den Haag: RVD, 2005.
SANL, Soa Aids Nederland.Jaarverslag 2004. Amsterdam: SANL, 2004.
SANL, Soa Aids Nederland.Preventie van hiv en andere soa in Nederland. Amsterdam: SANL, 2004.
Schorer.Evaluatie Take Care 2004. Amsterdam: Schorer, 2004.
Stichting SOA-bestrijding.Jaarverslag, 2001. Utrecht: Stichting Soa-bestrijding 2002a.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

hiv: Human immunodeficiency virus; Humane Immunodeficiëntievirus.
vmbo: Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs

Blom CA (Soa Aids Nederland). Seksueel risicogedrag: Wat is het gebruik? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Gericht op gezondheidsdeterminanten\Preventie gericht op leefstijl\Seksueel gedrag, 14 maart 2006.