Drugs: Wie doet wat?

VWS verantwoordelijk voor preventie, hulpverlening en coördinatie drugsbeleid

Een belangrijk uitgangspunt van het Nederlandse drugsbeleid is 'harm reduction', het voorkomen van druggebruik en het beperken van de ermee samenhangende risico's en schade. Verschillende ministeries delen de verantwoordelijkheid voor het drugsbeleid. Het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport coördineert het drugsbeleid en is verantwoordelijk voor de preventie en hulpverlening. Het Ministerie van Justitie is belast met de handhaving. Aangelegenheden op het gebied van lokaal bestuur en politie vallen onder het Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties. Hoewel het bezit van drugs in ons land verboden is, is gebruik van drugs niet strafbaar. Hierdoor is de drempel naar hulpverlening voor gebruikers laag, waardoor deze groep goed kan worden bereikt met interventies gericht op 'harm reduction'. Het gebruik van drugs wordt wel ontmoedigd, met name door voorlichting over risico's van gebruik van drugs.

Kabinet kiest voor aanscherping cannabisbeleid

In de zogenaamde cannabisbrief (Tweede Kamer, 2004) heeft het kabinet aangegeven het beleid ten aanzien van cannabis te willen aanscherpen. Eén van de voornemens is intensivering van preventie. De belangrijkste punten uit het bijgesloten Nationaal Actie Plan om het gebruik van cannabis te ontmoedigen zijn:

Het ontwikkelen van specifieke drugspreventie-activiteiten voor risicogroepen.
Massamediale campagne gericht op cannabisgebruik.
Uitbreiding en verbetering van het behandelaanbod voor cannabisafhankelijkheid.
Uitbreiding van onderzoek, ondermeer naar de risico's van sterkere cannabis.

Gemeenten geven lokaal drugsbeleid vorm

Binnen de landelijke kaders hebben gemeenten mogelijkheden om het drugsbeleid in hun gemeente vorm te geven. Hiermee kunnen zij ondermeer invloed uitoefenen op de beschikbaarheid van drugs. Zo kunnen gemeenten sinds 1996 een lokaal coffeshopbeleid voeren. Ze kunnen besluiten binnen hun gemeentegrenzen coffeeshops toe te staan (regulering via een vergunningenstelsel). Bij overlast of bij het overtreden van lokaal vastgestelde regels is de burgemeester bevoegd een coffeeshop te sluiten. In hun nota lokaal gezondheidsbeleid kunnen gemeenten aangeven welke inspanningen zij willen plegen voor preventie van (de gevolgen van) druggebruik onder (specifieke groepen van) hun inwoners.

Trimbos-instituut heeft centrale rol bij ontmoediging druggebruik

Het Trimbos-instituut is door de minister van VWS aangewezen als Gezondheidsbevorderend Instituut (GBI) op het terrein van drugs. Als GBI speelt het Trimbos-instituut een centrale rol bij de ontmoediging van druggebruik in ons land. Het instituut ontwikkelt en coördineert de uitgifte van voorlichtingsmateriaal en -activiteiten en voert massamediale campagnes uit. Ook heeft het instituut een telefonische informatielijn waar mensen met allerlei vragen over (gebruik en risico's van) drugs 24 uur per dag terecht kunnen. Wetenschappelijk onderbouwde informatie over drugs is te vinden op de website van het Trimbos-instituut www.drugsinfo.nl. De Landelijke Steunfunctie Preventie GGZ en verslavingszorg (LSP) levert een bijdrage aan de verbetering en vernieuwing van preventie en bevordert samenwerking tussen professionals en invoering van effectief gebleken programma's. De Heldesk LSP geeft advies en consultatie aan instellingen voor verslavingszorg (www.lsp-preventie.nl). Het Trimbos-instituut ontvangt voor de uitvoering van deze taken subsidie van het Ministerie van VWS. Zie voor internationale activiteiten van het Trimbos: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Uitvoering preventie vooral door lokale en regionale organisaties

Op lokaal en regionaal niveau voeren medewerkers van de regionale instellingen voor verslavingszorg preventieactiviteiten uit. Vooral op scholen en in het uitgaanscircuit wordt in een aantal regio's intensief samengewerkt met de regionale GGD'en. Enkele instellingen voor verslavingszorg zijn gefuseerd met een GGZ-instelling, maar vormen daarbinnen vaak een apart team. Naast het uitvoeren van preventieve (en curatieve) activiteiten hebben diverse instellingen voor verslavingszorg ook een taak in het regionaal of lokaal monitoren van verslavingsproblematiek. Verder voeren medewerkers van scholen en jongerencentra, maar ook van de politie, activiteiten uit om het druggebruik bij jongeren tegen te gaan. Zij worden hierbij ondersteund door professionals van de genoemde lokale en regionale organisaties. Zie voor concrete interventies: Wat is het aanbod?

Centrum Gezond Leven werkt aan meer samenhang lokale gezondheidsbevordering

Het RIVM Centrum Gezond Leven (CGL) is door het ministerie van VWS ingesteld om te werken aan de versterking van doelmatige, samenhangende en effectieve lokale gezondheidsbevordering, onder meer op het terrein van drugspreventie. Het CGL bevordert het gebruik van de best passende leefstijlinterventies en ondersteunt lokale professionals door beschikbare interventies inzichtelijk te presenteren via het Loket Gezond Leven en te beoordelen op kwaliteit, effectiviteit en samenhang. Het CGL werkt samen met diverse lokale en landelijke partners.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Tweede Kamer.Interdepartementale beleidsbrief cannabis. Den Haag: Tweede Kamer, 2004.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

GGD: Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst
VWS: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws

Busch MCM (RIVM). Drugs: Wie doet wat? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Gericht op gezondheidsdeterminanten\Preventie gericht op leefstijl\Drugs, 19 juni 2006.