U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Preventie›Gericht op gezondheidsdeterminanten›Preventie gericht op leefstijl›Alcohol›Preventie gericht op alcoholgebruik samengevat
Alcoholpreventie heeft als doel verantwoord alcoholgebruik te stimuleren en de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik te voorkómen. Alcohol is het meest gebruikte en meest wijdverbreide genotmiddel in Nederland. Ongeveer een vijfde (19%) van de bevolking drinkt geen alcohol. Dat betekent dat 81% van de bevolking wel alcohol drinkt. Alcoholgebruik kan talrijke schadelijke gevolgen hebben. Naast gezondheidsproblemen voor de drinker zelf (zoals leveraandoeningen en verhoogde kans op kanker) levert het ook risico's op voor de omgeving (gezin en werk) en de maatschappij (verkeer en uitgaan). Bij sommige aandoeningen zorgt matig alcoholgebruik voor een lager risico dan niet-drinken of een hoger alcoholgebruik.
Het ministerie van VWS streeft verantwoord alcoholgebruik na en wil het risico op alcoholgerelateerde problemen beperken. Primaire doelgroepen zijn jongeren en probleemdrinkers. In de praktijk is het bereiken van alcoholmatiging bij deze doelgroepen niet eenvoudig. De effectiviteit van interventies verschilt per methode, maar interventies blijken het meest effectief wanneer tegelijkertijd verschillende preventiemethoden worden ingezet.
Het uitgangspunt van VWS is dat alleen een samenhangende aanpak doeltreffend is. Verschillende beleidsinstrumenten worden daarom tegelijk ingezet, zoals voorlichting, wetgeving, zelfregulering door de branche, hulpverlening en accijnsheffing.
Het ministerie van VWS is verantwoordelijk voor het alcohol(matigings)beleid en heeft samen met het ministerie van Justitie een wet- en regelgevende rol. Het beleid en de wet- en regelgeving op het gebied van alcohol en verkeer valt onder het ministerie van Verkeer en Waterstaat en het ministerie van Financiën is belast met de accijnsheffing op alcoholhoudende drank. Het landelijke alcoholbeleid wordt in de praktijk concreet vormgegeven door gemeenten. Verschillende landelijke organisaties, zoals het Trimbos-instituut, VVN en STAP zijn actief op het terrein van voorlichting. Iedere organisatie heeft een eigen aanpak, doelgroep en setting. GGD'en en regionale instellingen voor verslavingszorg voeren op lokaal en regionaal niveau preventieprojecten uit, vaak in samenwerking met scholen, verenigingen en ondernemers.
De maatregelen gericht op alcoholpreventie kennen drie vormen, gericht op groepen met oplopend risico:
Van alle maatregelen en interventies ter bestrijding van schadelijk alcoholgebruik is wet- en regelgeving het meest effectief. Er zijn verschillende maatregelen ingesteld om de beschikbaarheid van alcohol in te perken, waaronder het instellen of aanscherpen van leeftijdsgrenzen, het aantal verkooppunten en de openingstijden van verkooppunten. Het blijkt dat het instellen of verhogen van de minimumleeftijd om alcohol te kopen, leidt tot een afname in alcoholconsumptie door jongeren. Hetzelfde is te zeggen over het aantal verkooplocaties. Ook een afname van het aantal verkooplocaties lijkt gepaard te gaan met een afname in alcoholconsumptie. Het verlengen van openingstijden in de horeca leidt tot meer alcoholgerelateerde incidenten. De doeltreffendheid ervan wordt in de praktijk vooral beïnvloed door de complexiteit en toegankelijkheid van de regels en de mate waarin toezicht wordt gehouden op de naleving ervan.
