Alcohol: Wat is het bereik?

Landelijke campagnes grote bekendheid

De landelijke campagnes over alcohol hebben grote bekendheid. De campagne 'Voorkom alcoholschade bij uw opgroeiende kind' ging eind 2006 van start en maakt deel uit van het project 'Alcohol en Opvoeding'. De campagne zorgde voor een stijging in het bezoek aan de website alcoholinfo en ook het aantal ouders dat belde met de alcoholinfolijn steeg licht. De campagne loopt door in 2007 en verplaatst zich langzaam van het landelijke naar het regionale niveau. De campagne 'Drank maakt meer kapot dan je lief is' is bij 96% van de jongeren en 86% van de volwassenen bekend (Rijksvoorlichtingsdienst, 2000a). Van de jongerencampagne 'DRANK, de kater komt later' herkent 84% van de doelgroep één of meer uitingen (Cuijpers et al., 2006). In 2005 is met 37.000 jongeren een persoonlijk gesprek gevoerd over hun alcoholgebruik. Ruim 6.500 eerstejaarsstudenten hebben de alcoholwetenschapsquiz van de studentencampagne teruggestuurd.

Alcoholvoorlichting op ruim de helft middelbare scholen

Van middelbare scholieren (13 -17 jaar) heeft 52% op school voorlichting over alcohol gekregen (Regio Data, 2001). De helft van de Nederlandse middelbare scholen werkt actief met het voorlichtingsprogramma 'Gezonde school en genotmiddelen' en 70% is in aanraking gekomen met dit programma (Trimbos-instituut, 2004). Daarnaast wordt een aangepaste versie van dit voorlichtingsprogramma uitgevoerd op 20% van de 7.000 basisscholen in Nederland (VWS, 2005j).

Toename aantal hulpvragers Alcohol Infolijn

De Alcohol Infolijn is in 2006 door circa 9.000 mensen gebeld. Opvallend is de toename van het aantal mensen dat belt met een hulpvraag (voor zichzelf danwel in verband met problematiek in hun directe omgeving): in 2001 was dit nog 40% van de bellers, in 2002 was dit 47% en in 2006 werd door 55% van de bellers een hulpvraag gesteld. Hierdoor neemt het aantal verwijzingen naar de verslavingszorg toe (NIGZ, 2007b).

Bereik van probleemdrinkers in eerstelijnszorg is minimaal

Het bereik van kortdurende interventies voor overmatige drinkers is laag. Slechts een klein deel van de mensen met overmatig alcoholgebruik zoekt zelf professionele hulp voor hun alcoholgebruik. Bovendien zetten professionals in de gezondheidszorg niet vaak interventies voor overmatige drinkers in. Reden hiervoor is dat de huisarts maar 10 tot 30% van de mensen met alcoholproblemen als zodanig herkend (Meijer et al., 2006). Mensen met alcoholproblemen komen dus vaak in de zorg met gezondheidsklachten, zonder dat hun alcoholproblemen worden herkend en behandeld.

Internetsites populair

De internetsite alcoholinfo kent sinds haar verschijning een stijgend aantal bezoekers. In 2005 bezochten bijna 1,2 miljoen mensen de website. De site drinktest, gericht op volwassenen, is in 2006 door ongeveer 150.000 personen bezocht. De jongerenwebsite dekaterkomtlater heeft een sterk stijgend bezoekersaantal sinds de start van de campagne in 2003. In 2006 was dit opgelopen tot ongeveer 307.000 bezoekers (NIGZ, 2007b). Preventieve interventies via internet (zoals drankjewel en minderdrinken) hebben samen ongeveer 17.000 tot 100.000 bezoekers per jaar (Riper et al., 2007).

Meer lokale verordeningen via de Drank- en Horecawet

Tussen 2001 en 2003 is het aantal gemeenten dat een verordening opstelt op basis van de Drank- en Horecawet gestegen van 9% naar 40%. Het aantal gemeenten dat een Drank- en Horecawetvergunning intrekt, is ook gestegen van 10% naar 19%. De stijging vond plaats nadat in 2000 de mogelijkheden voor het opstellen van verordeningen en het intrekken van vergunningen zijn uitgebreid (VWS, 2004q).

Integraal lokaal alcoholbeleid langzaam in opkomst

De afgelopen jaren is een aantal regionale alcoholprojecten gestart, waarbij meerdere gemeenten betrokken zijn en waarbij expliciet voor een integrale aanpak is gekozen (GGD Gelre-IJssel & De Grift, 2006; GGD Gooi & Vechtstreek, 2006; SRE, 2006). In 2004 bleek dat gemeentelijk alcoholbeleid in Nederland veelal gefragmenteerd was. De koppeling tussen het terugdringen van alcoholgerelateerde overlast en beperking van gezondheidsschade ontbreekt. Van de ondervraagde 96 gemeenten had 28% geen op schrift gesteld alcoholbeleid en maar 3% een vorm van integraal beleid (Mulder, 2004b). Het lijkt erop dat ontwikkeling van integraal alcoholbeleid op lokaal niveau de laatste jaren langzaam meer aandacht krijgt (Dekker et al., 2006).

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Cuijpers P, Scholten M, Conijn B.Verslavingspreventie; een overzichtsstudie. Den Haag: ZonMw, 2006.
Dekker E, Dalen WE van, Kuunders MMAP, Mulder J.Beleid onder invloed. Alcoholpreventiebeleid in Nederland. Utrecht: STAP, 2006.
GGD Gelre-IJssel & De Grift.Alcoholmatiging jeugd in de Achterhoek. Notitie. Apeldoorn: GGD, 2006.
GGD Gooi & Vechtstreek.Startconferentie. Onder het genot van.?! Samen aan de slag tegen riskant alcoholgebruik jongeren in de regio Gooi en Vechtstreek. Programma. Hilversum: GGD, 2006.
Meijer SA, Smit F, Schoemaker C, Cuijpers P. Gezond verstand: evidence-based preventie van psychische stoornissen. RIVM-Rapport nr. 270672001; VTV Themarapport. Bilthoven/Utrecht: RIVM/Trimbos-instituut,2006.
Mulder J. Lokaal alcoholbeleid. Onderzoek naar het alcoholbeleid in de 100 grootste Nederlandse gemeenten. Utrecht: STAP,2004b.
NIGZ, Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie. Jaarbericht 2006. Alcohol infiolijn & alcoholwebsites. Woerden: NIGZ,2007b.
Regio Data.Inventarisatie Jongeren en alcohol. Rotterdam/Groningen: Regio Data, 2001.
Rijksvoorlichtingsdienst.Campagne 'Wat doet drank met u?' Tracking eindrapportage. Den Haag: DTC Rijksvoorlichtingsdienst, 2000a.
Riper H, Smit F, Zanden R van der, Conijn B, Kramer J, Mutsaers K.E-Mental Health. High Tech, High Touch, High Trust. Utrecht: Trimbos-instituut, 2007.
SRE, Samenwerkingsverband Regio Eindhoven. Zuidoost-Brabant laat zich niet flessen! 21 gemeenten gaan vanaf vandaag de strijd aan tegen het overmatig alcoholgebruik onder jongeren. Persbericht. Eindhoven: SRE,2006.
Trimbos-instituut.www.trimbos.nl (geraadpleegd 16 februari 2004). Utrecht: Trimbos-instituut, 2004.
VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Evaluatie van de Drank en Horecawet 2000. Den Haag: VWS, 2004q.
VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Beleidsbrief Alcohol en jongeren. Den Haag: VWS, 2005j.

Busch MCM (RIVM), Planken MJE (NIGZ). Alcohol: Wat is het bereik? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Preventie\Gericht op gezondheidsdeterminanten\Preventie gericht op leefstijl\Alcohol, 25 september 2007.