Ouderen: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

De meeste EU-landen hebben een beleid voor gezond ouder worden

Net als Nederland hebben de meeste EU-landen een beleid voor gezond ouder worden dat ofwel deel uitmaakt van het algemene gezondheidsbeleid voor de hele bevolking, ofwel een afzonderlijk beleid vormt. De meeste maatregelen zijn gericht op gezondheidsbevordering, ziekte- en ongevallenpreventie en er worden verschillende accenten gelegd, zoals het stimuleren van lichamelijke activiteit, 'behoud van autonomie' of 'sociale integratie' (FHI, 2007).

Alleen Nederland heeft visie voor de lange termijn

Er is geen land in de EU waar de doelen zo ver vooruit worden gesteld als Nederland, waar de visie zich in sommige gevallen uitstrekt tot 2030. In de nota van de Commissie Ouderenbeleid wordt verder nadrukkelijk gesteld dat Nederland kan leren van andere landen, waar de vergrijzing al verder gevorderd is dan hier (VWS, 2005b). Binnen de preventieve zorg wordt in Nederland geëxperimenteerd met consultatiebureaus voor ouderen (CbO) en het preventieve huisbezoek (zie ook: Wie doet wat?). Met het preventieve huisbezoek is in andere landen positieve ervaring opgedaan (Harbers et al., 2008; FHI, 2007). Preventieve huisbezoeken kunnen kosteneffectief te zijn, bijvoorbeeld wanneer huisbezoeken worden vergeleken met langdurige zorg in een verpleeghuis (Elkan & Kendrick, 2004). Echter, uit een Nederlandse literatuurstudie blijkt het preventieve huisbezoek geen significante effecten te hebben op sterfte of verlengde zelfstandigheid van ouderen (Bouman et al., 2008a).

Hieronder worden speerpunten van het ouderenbeleid van enkele (willekeurig gekozen) EU-landen toegelicht. Meer hierover is te vinden op de website van het Healthy Ageing project.

Nationaal actieplan voor ouderen in Spanje

Het Spaanse Ministerie van Werkgelegenheid en Sociale Zaken heeft een actieplan opgesteld met aandachtspunten als huisvesting, samenlevingsvormen, opleidingsniveau, belangrijkste activiteiten van ouderen en dienstverlening aan ouderen. Het ministerie heeft daarvoor samengewerkt met andere ministeries, instellingen en maatschappelijke organisaties. Het doel is de levensomstandigheden van ouderen te verbeteren door een breed scala aan voorzieningen aan te bieden. Het plan bestaat uit vier actiegebieden: gelijkheid van kansen, samenwerking, training en opleiding en informatie en onderzoek. Elk gebied heeft zijn eigen doelstellingen, strategieën, maatregelen, samenwerkingsorganisaties en tijdpad.

WHO-programma 'Active Ageing' heeft levensloopbenadering

Het WHO-programma voor actief ouder worden ‘Active Ageing’, heeft een levensloopbenadering voor het bevorderen van de gezondheid van ouderen (WHO, 2002e). De WHO heeft drie doelstellingen voor actief ouder worden geformuleerd:

• zelfstandigheid bewaren en invaliditeit voorkomen;
• verlies van de functionele capaciteit herstellen door middel van revalidatie;
• levenskwaliteit verzekeren in geval het functieverlies onomkeerbaar is.

Deze doelstellingen zijn gevat in een beleidskader waar beleidsmakers wereldwijd hun acties op zouden moeten baseren.

'Healthy Ageing'- project wil gezond ouder worden bevorderen

Aan het ‘Healthy Ageing’-project nemen naast de WHO, het European Older People’s Platform (AGE) en EuroHealthNet, tien Europese landen deel. Het project werd van 2004 tot en met 2007 medegefinancierd door de Europese Commissie. Het doel van het project was kennis omtrent 'healthy ageing' en ervaring uitwisselen tussen beleidsmakers, zorgverleners en organisaties die met ouderen werken. De voornaamste doelstellingen waren dan ook:

• bestaande gegevens over gezondheid en ouder worden analyseren;
• beleidsaanbevelingen doen op EU- en lidstaatniveau;
• de resultaten verspreiden en de aanbevelingen implementeren.

Het uiteindelijke doel was de aanbevelingen van het project in Europese landen op nationaal niveau te implementeren (FHI, 2007). Formeel liep het project van 2004 tot 2007, maar het werk gaat nog steeds door. Een van de belangrijkste resultaten is dat er consensus bereikt is over een aantal prioriteiten, zoals ongevallenpreventie en over effectieve interventiegebieden voor ouderen, zoals het bevorderen van lichamelijke activiteit (zie ook: Healthy Ageing).