Ga direct naar: inhoud, subnavigatie, service menu, zoeken

Preventie

Bereik en effectiviteit

Preventie: Wat is het bereik van preventie?

Voorlichting en educatie Signalering en individueel advies Ondersteuning

Voorlichting en educatie

Bereik massamediale campagnes bij jongeren wordt goed gemonitord

Voor de landelijke leefstijlcampagnes gericht op jongeren wordt het bereik goed gemonitord. De bekendheid van massamediale leefstijlcampagnes varieert sterk. De landelijke alcoholcampagnes 'DRANK, de kater komt later' (2003) en 'Drank maakt meer kapot dan je lief is' (2009) zijn breed bekend: 84% respectievelijk 86% (volwassenen) en 96% (jongeren) van de doelgroepen herkende één of meer van de campagne-uitingen (zie ook: Wat is het bereik van preventie gericht op alcoholgebruik?). De bekendheid van de jongerencampagne 'Er valt meer te weten over cannabis' (2004-2005) ) bleef hier met 48% sterk bij achter (zie ook: Wat is het bereik van preventie van druggebruik?). De hoogte van het beschikbare budget is van invloed op de bekendheid omdat dit bepalend is voor de intensiteit van een campagne. Zo varieert de bekendheid van stoppen met roken campagnes tussen 90% voor een intensieve campagne en 44% voor een minder intensieve campagne.

Weinig bekend over bereik van internetinterventies

Er is weinig informatie beschikbaar over het daadwerkelijke bereik van het aanbod via internet. Geregistreerde aantallen website bezoekers zeggen weinig over het daadwerkelijk bereik van de interventie. Het toont hoeveel mensen het informatiekanaal hebben gevonden, maar onbekend is wat ze vervolgens met de informatie hebben gedaan. Enkele interventies waarvoor het bereik wel bekend is, zoals de cursussen voor depressiepreventie 'Grip op je dip' en 'Kopstoring', laten zien dat dergelijke websites veel jongeren bereiken. Zo trok gripopjedip.nl in 2008 bijna 45.000 bezoekers. De daadwerkelijke deelname aan de online cursus was echter veel lager: ruim 350. Ditzelfde beeld is zichtbaar bij andere internetinterventies (Trimbos Instituut, 2010). Zie ook: Preventie via de media.

Bereik van schriftelijke voorlichting is onbekend

Voorlichting en educatie aan groepen gebeurt ook via schriftelijk materiaal, zoals folders, brochures of lespakketten. Cijfers over de hoeveelheid verspreid materiaal zijn op zich makkelijk te genereren. Het is echter onbekend in hoeverre de via deze kanalen verspreide informatie ook daadwerkelijk de doelgroep bereikt.

Zicht op gebruik van educatie aan groepen in de praktijk ontbreekt

Educatie aan groepen over gezondheid en gezond gedrag is een vorm van selectieve preventie. Een voorbeeld hiervan is het preventieprogramma ‘De gezonde school en genotmiddelen’. Het inzicht in het bereik van educatie over gezondheid en gezond gedrag op scholen is niet optimaal. Vaak is wel bekend hoeveel scholen specifiek lesmateriaal hebben ontvangen, maar ontbreekt zicht op het gebruik en de uitvoering ervan in de praktijk. Zie ook: Wat is het bereik en wat zijn de effecten van preventie op school?.

Signalering en individueel advies

Bereik van screening bijna 100%

In het algemeen is de opkomst van screeningsprogramma’s hoog. Voor een aantal ziekten en aandoeningen zijn risicogroepen verplicht mee te werken aan een screeningsprogramma. Het bereik is dan bijn 100%. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de screening op tuberculose bij immigranten en asielzoekers, en bij kinderen onder de vijf jaar. Bij risicogroepen waarbij screening niet verplicht is en bij mensen die geen gebruik maken van de reguliere gezondheidszorg is het bereik lager. Voorbeeld van de laatstgenoemde risicogroep zijn dak- en thuislozen. Zie: Gezondheidszorgbalans.

Opkomst vaccinatieprogramma's gemiddeld 70-75%

De opkomst voor vaccinatieprogramma’s is, net als voor screeningsprogramma's, in Nederland hoog (Achterberg et al., 2010). De vaccinatiegraad binnen het Rijksvaccinatieprogramma (voor infectieziekten) varieert van 91% voor het acellulair kinkhoestvaccin tot 96% voor het meningokokken C-vaccin (Van Lier et al., 2009). De vaccinatiegraad varieert per regio; in sommige provincies is deze onder de WHO-norm van 90%. De afgelopen jaren is de gemiddelde vaccinatiegraad in ons land steeds 70% tot 75%. Dat is één van de hoogste percentages in de wereld. Wel zijn er grote regionale verschillen in vaccinatiegraad. Zie ook: Gezondheidszorgbalans.

10% van de Nederlanders heeft weleens een zelftest gedaan

Tien tot twintig procent van de Nederlanders heeft een zelftest gedaan naar zijn of haar gezondheid. Tenminste 10% van de Nederlanders heeft weleens één of meerdere zelftests heeft gedaan (Van der Weijden et al., 2007). De vijf meest genoemde zelftests zijn tests op diabetes, cholesterol, allergie, blaasontsteking en hiv.

Naar boven

Ondersteuning

Preventieve medicatie wordt meestal voorgeschreven door huisarts

Preventieve medicatie tegen persoonsgebonden risicofactoren, zoals hoge bloeddruk, en hoog cholesterolniveau, wordt meestal via de huisarts voorgeschreven. Over het bereik hiervan is weinig bekend. Dit komt voornamelijk omdat veel preventieve activiteiten onderdeel zijn van de reguliere huisartsenzorg. Wel is bekend dat huisartsen ongeveer 40% van de personen met verhoogde bloeddruk opsporen (Van Buuren et al., 2001). In de periode 1998-2002 werd de helft van ale personen die in aanmerking kwamen voor cholesterolverlagers ook daadwerkelijk behandeld (Mantel-Teeuwisse et al., 2004b). Een groot deel van de reguliere huisartsenzorg is vastgelegd in NHG-standaarden. Ongeveer 75% van de standaarden wordt nageleefd door huisartsen, zij het met een grote variatie tussen de onderwerpen (Braspenning et al., 2004). Over het aantal huisartsen dat het onderdeel preventie van de richtlijnen uitvoert zijn geen gegevens bekend.

Bereik leefstijlinterventies afhankelijk van verschillende factoren

Het bereik van leefstijlinterventies is afhankelijk van verschillende factoren. Het bereik hangt onder meer af van de wijze waarop deelnemers worden geworven, bijvoorbeeld via advertenties in de media, of op verwijzing van hulpverleners. Ook de aanbiedingsvorm (groepscursus of internet), de eerste indruk die iemand van de interventie heeft en het verwijsgedrag van de professionals in het veld spelen een rol. Daarnaast kunnen de kosten van een leefstijlinterventie van invloed zijn op het wel of niet deelnemen. Het bereik van preventieve interventies gericht op preventie van depressie in de ggz is tussen 2005 en 2007 verdubbeld. Zie ook: Gezondheidszorgbalans. Waarschijnlijk hebben leefstijlinterventies een laag bereik onder lage SES groepen. Er is nog weinig bekend over het bereik van leefstijlinterventies in specifieke settings, zoals op de werkplek of in de wijk. Zie ook Loketgezondleven.nl: gezond werk en gezonde wijk.

CGL ontwikkelt monitor voor het vastleggen van bereikgegevens

Op dit moment ontbreekt een goede registratie van bereik van leefstijlinterventies. De uitvoering van leefstijlinterventies gebeurt vaak via gemeenten en hun GGD. Elke GGD bepaalt zelf of en hoe er een registratie wordt bijgehouden van de uitgevoerde activiteiten. Het RIVM Centrum Gezond Leven ontwikkelt een monitor waarin bereikgegevens van leefstijlinterventies kunnen worden vastgelegd. Deze monitor wordt in de I-database ingebouwd. Implementatie van de monitor vindt waarschijnlijk plaats in 2011.