Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Serumcholesterol

Kort en bondig

De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Aalst-Cohen ES van, Jansen AC, Tanck MW, Defesche JC, Trip MD, Lansberg PJ, et al. Diagnosing familial hypercholesterolaemia: the relevance of genetic testing. Eur Heart J.,2006; 27(18): 2240-6.
  • Anderson JW, Johnstone BM, Cook-Newell ME.Meta-analysis of the effects of soy protein intake on serum lipids. N Engl J Med, 1995; 333(5): 276-82.
  • Bindraban NR.The cardiovascular risk profile of Hindustani and Creole Surinamese in the Netherlands compared to white Dutch people (proefschrift). Amsterdam: AMC, 2007.
  • Blokstra A, Smit HA, Bueno de Mesquita HB, Seidell JC, Verschuren WMM. Monitoring van Risicofactoren en Gezondheid in Nederland (MORGEN-project), 1993-1997. Leefstijl- en risicofactoren: prevalenties en trends. RIVM-rapport nr. 263200008. Bilthoven: RIVM,2005.
  • Blokstra A, Smit HA, Verschuren WMM. Veranderingen in leefstijl- en risicofactoren voor chronische ziekten met het ouder worden; De Doetinchem Studie 1987-2002. RIVM-rapport nr. 260401003. Bilthoven: RIVM,2006.
  • CBO, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg. Multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair risicomanagement 2006. Utrech: CBO,2006.
  • CTT, Cholesterol Treatment Trialists' Collaborators.Efficacy and safety of cholesterol-lowering treatment: prospective meta-analysis of data from 90.056 participants in 14 randomised trials of statins. Lancet, 2005; 366: 1267-78.
  • Eckel RH, Grundy SM, Zimmet PZ.The metabolic syndrome. Lancet, 2005; 365: 1415-28.
  • Houterman S, Verschuren WM, Oomen CM, Boersma-Cobbaert CM, Kromhout.Trends in total and high density lipoprotein cholesterol and their determinants in The Netherlands between 1993 and 1997. Int J Epidemiol, 2001b; 30(5): 1063-70.
  • Ilanne-Parikka P, Eriksson JR, Lindstrom J, Hamalainen H, Keinanen-Kiukaanniemi S, Laakso M, et al.Prevalence of the metabolic syndrome and its components: Findings from a Finnish general population sample and the diabetes prevention study cohort. Diabetes Care, 2004; 27: 2135-40.
  • Jenkins DJ, Kendall CW, Vuksan V, Vidgen E, Parker T, Faulkner D.Soluble fiber intake at a dose approved by the US Food and Drug Administration for a claim of health benefits: serum lipid risk factors for cardiovascular disease assessed in a randomized controlled crossover trial. Am J Clin Nutr, 2002; 75(5): 834-9.
  • Kastelein JJP, Akdim F, Stroes ESG, Zwinderman AH, Bots ML, Stalenhoef AFH.Simvastatin with or without Ezetimibe in Familial Hypercholesterolemia;. N Engl J Med, 2008; 358(14): 1431-43.
  • Kathiresan S, Melander O, Anevski D, Guiducci C, Burtt NP, Roos C, et al. Polymorphisms associated with cholesterol and risk of cardiovascular events. N Engl J Med.,2008; 358(12): 1240-9.
  • Lansberg PJ, Tuzgöl S, Ree MA van de, Defesche JC, Kastelein JJP.Prevalentie van familiaire hypercholesterolemie onder volwassenen in vier huisartspraktijken hoger dan werd aangenomen. Ned Tijdschr Geneesk, 2000; 144(30): 1437-40.
  • LaRosa JC, He J, Vupputuri S.Effect of statins on risk of coronary disease. A meta-analysis of randomized controlled trials. JAMA 1999; 282: 2340-2346.
  • Law MR, Wald NJ, Thompson SG.By how much and how quickly does reduction in serum cholesterol concentration lower risk of ischaemic heart disease? BMJ, 1994; 308(6925): 367-72.
  • Lusis AJ, Pajukanta P. A treasure trove for lipoprotein biology. Nat Genet.,2008; 40(2): 129-30.
  • Maas IAM, Gijsen R, Lobbezoo IE, Poos MJJC (red.).Volksgezondheid Toekomst Verkenning 1997. I De gezondheidstoestand: een actualisering. Maarssen: Elsevier/De Tijdstroom, 1997.
  • Meigs JB, Wilson PWF, Nathan DM, D'Agostino RB, Williams K, Haffner SM.Prevalence and characteristics of the metabolic syndrome in the San Antonio heart and Framningham offspring studies. Diabetes, 2003; 52: 2160-7.
  • Mensink RP, Zock PL, Kester AD, Katan MB.Effects of dietary fatty acids and carbohydrates on the ratio of serum total to HDL cholesterol and on serum lipids and apolipoproteins: a meta-analysis of 60 controlled trials. Am J Clin Nutr, 2003b; 77(5): 1146-55.
  • Olson BH, Anderson SM, Becker MP, Anderson JW, Hunninghake DB, Jenkins DJA, et al.Psyllium-enriched cereals lower blood total cholesterol and LDL cholesterol, but not HDL cholesterol, in hypercholesterolemic adults: results of a meta-analysis. J Nutr, 1997; 127: 1973-80.
  • Park Y-W, Palaniappan L, Heshka S, Carnethon MR, Heymsfield SB.The metabolic syndrome: Prevalence and associated risk factor findings in het US population from the third national health and nutrition examination survey, 1988-1994. Arch Intern Med, 2003; 163: 427-36.
  • Tolonen H, Keil U, Ferrario M, Evans A.Prevalence, awareness and treatment of hypercholesterolaemia in 32 populations: results from the WHO MONICA Project. International Journal of Epidemiology, 2005; 34: 181-192.
  • Uitenbroek DG, Ujcic-Voortman JK, Janssen AP, Tichelman PJ, Verhoeff AP.Gezond zijn en gezond leven. Amsterdamse Gezondheidsmonitor, Gezondheidsonderzoek 2004. Amsterdam: GGD Amsterdam, 2006.
  • Verschuren WMM, Smit HA, Leer EM van, Berns MPH, Blokstra A, Steenbrink-van Woerden JA, et al. Prevalentie van risicofactoren voor hart- en vaatziekten en veranderingen daarin in de periode 1987-1991. Eindrapportage Peilstationsproject Hart- en Vaatziekten 1987-1991. RIVM-rapport nr. 528901011. Bilthoven: RIVM,1994.
  • Viet AL, Hof S van den, Elvers LH, Ocké M, Vossenaar M. Risicofactoren En GezondheidsEvaluatie Nederlandse Bevolking, een onderzoek op GGD'en (Regenboogproject). RIVM-rapport nr. 260854004. Bilthoven: RIVM,2003.
  • Wieringen JCM van, Leentvaar-Kuijpers A, Brouer HJ, Slegt AC, Kessel A van.Morbiditeitspratroon en huisartsgeneeskundig handelen bij etnische groeperingen: een onderzoek in 12 huisartspraktijken. Amsterdam: GG&GD Amsterdam, 1986.
  • Yancura LA, Aldwin CM, Spiro A, Levenson MR.Does coping mediate between hostility and lipid levels? Findings presentation of the Normative Aging Study. 115th Annual Convention of the American Psychologic Association, 2007.
  • Zock PL, Urgert R, Hulshof PJM, Katan MB.Transvetzuren in de voeding: risico op coronaire hartziekten. Ned Tijdschr Geneeskd, 1998; 142(30): 1701-4.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBO
Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO (voorheen: Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing)
URL: http://www.cbo.nl
DALY
Disability-Adjusted Life-Year
Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
EU
Europese unie
GGD
Gemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst
GWAS
Genome Wide Association Studie
Een type studie waarin 500.000 of meer genetische variaties verspreid over het gehele genoom tegelijkertijd worden geanalyseerd in het DNA van grote aantallen (meer dan 1.000) monsters afkomstig van gezonde personen en mensen met een bepaalde ziekte.
HDL-cholesterol
High density lipoprotein cholesterol
Hoge-dichtheid-lipoproteinen ('goed cholesterol'): deeltjes die het cholesterol afvoeren vanuit de weefsels naar de lever.
LDL-cholesterol
Low density lipoprotein cholesterol
Lage-dichtheid-lipoproteinen ('slechte cholesterol'): deeltjes die het cholesterol vervoeren naar de weefsels.
SES
Sociaaleconomische status
Positie die iemand inneemt in de sociale hiërarchie, gemeten aan de hand van opleiding, inkomen of beroepsstatus.
WHO
World Health Organization
Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Atherosclerose
Een vernauwing van de slagaders als gevolg van plaquevorming en trombusvorming. Een plaque is een verdikking van de bloedvatwand, bestaande uit een brij van witte-bloedcellen, gladde spiercellen, bloedplaatjes, bindweefsel, calcium (kalk) en vetten zoals cholesterol. Bij beschadiging van de plaque kunnen bloedplaatjes aanhechten en kunnen stolsels ontstaan (trombi). Deze kunnen het bloedvat ter plekke afsluiten. De gevolgen van deze bloedvatvernauwing (herseninfarct, hartinfarct, angina pectoris, perifeer vaatlijden) worden ook vaak tot het begrip atherosclerose gerekend.
Hyperlipidemie
Een overmaat aan cholesterol of andere vetachtige stoffen in het bloed.
Risicoprofiel
De mate waarin iemand ongunstig scoort op een combinatie van een aantal factoren bepaalt de hoogte van het risico op coronaire hartziekten. Het gaat om de volgende factoren: totaal cholesterol, HDL-cholesterol, bloeddruk, leeftijd, geslacht, rookgedrag en het hebben van bepaalde ziekten (hart- en vaatziekte of diabetes).
Standaardisatie
Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.
Transvetzuren
Onverzadigde vetzuren, die hetzelfde effect hebben als verzadigde vetzuren. Transvetzuren komen vooral voor in koek, gebak, voorgebakken friet en hartige snacks.
Triglyceriden
Vetachtige stoffen in het bloed, waarvan een te hoge bloedwaarde in combinatie met ongunstige cholesterolwaarden het risico op hart- en vaatziekten verhoogt.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.7, 22 maart 2012
Contactpersoon: (e-mail: nationaalkompas@rivm.nl)