Persoonlijkheidskenmerken samengevat

Persoonlijkheidskenmerken zijn stabiel en bepalen gedrag

Persoonlijkheidskenmerken zijn stabiele eigenschappen die in meer of mindere mate bepalen hoe mensen zich gedragen en hoe ze reageren op hun omgeving.

De vijf basale dimensies van persoonlijkheidskenmerken zijn:

Extraversie
Vriendelijkheid
Betrouwbaarheid
Neuroticisme
Openstaan voor nieuwe ervaringen

Deze dimensies zijn voor een belangrijk deel genetisch bepaald.

Persoonlijkheidskenmerken die een combinatie vormen van meerdere dimensies komen ook voor.

Daarnaast zijn er verschillende minder basale persoonlijkheidskenmerken zoals vijandigheid, zelfwaardering, gevoel van controle over situaties (beheersingsoriëntatie) en optimisme.

Samenhang persoonlijkheidskenmerken en gezondheid kan direct en indirect zijn

Persoonlijkheidskenmerken kunnen direct en indirect met gezondheid samenhangen:

Door een direct verband met biologische stressgerelateerde processen die van invloed zijn op het ontstaan van ziekte.
Door hun samenhang met een al dan niet gezonde leefstijl die bijdraagt aan gezondheid respectievelijk het ontstaan en beloop van ziekte.
Door hun relatie met de mate waarin mensen geneigd zijn medische hulp te zoeken en therapietrouw zijn.

Vijandigheid hangt vooral samen met hart- en vaatziekten

Vijandigheid hangt vooral samen met het ontstaan en verloop van coronaire hartziekten. Vijandige personen reageren op mogelijk stressvolle sociale situaties met een relatief grotere fysiologische respons, raken sneller verzeild in conflictsituaties die op hun beurt weer stress veroorzaken en vertonen meer ongezond gedrag.

Betrouwbaarheid en externe beheersingsoriëntatie nemen toe met de leeftijd

Vanaf de leeftijd van 30 tot 40 jaar neemt het persoonlijkheidskenmerk betrouwbaarheid toe. Ook het idee dat toeval situaties bepaalt ('externe beheersingsoriëntatie') wordt sterker als mensen ouder worden. Neuroticisme en extraversie nemen juist af gedurende de levensloop.

Lage sociaaleconomische status: meer negatieve emoties en vijandigheid

Een lager inkomen, minder opleiding of minder beroepsprestige gaat samen met meer negatieve emoties (kenmerk van neuroticisme) en vijandigheid.

Zelfwaardering in Nederland hoog ten opzichte van andere landen

Nederland hoort bij de de EU-landen met een hogere zelfwaardering. Nederlanders horen net niet bij de top vijf van de 21 EU-landen waar zelfwaardering is gemeten.

Savelkoul M (RIVM). Persoonlijkheidskenmerken samengevat. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheidsdeterminanten\Persoonsgebonden\Persoonlijkheid, 10 december 2007.