U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Gezondheidsdeterminanten›Persoonsgebonden›Lichaamsgewicht›Lichaamsgewicht samengevat
Overgewicht en met name ernstig overgewicht (obesitas) hangen samen met tal van chronische aandoeningen. Dit betreft vooral diabetes mellitus type 2, maar ook hart- en vaatziekten, een aantal soorten kanker en aandoeningen aan galblaas, bewegingsstelsel en ademhalingsorganen. Overgewicht bij kinderen heeft voor hen zowel nu als op latere leeftijd gevolgen voor de gezondheid. Kinderen met overgewicht hebben een verhoogd risico op diabetes en een vergrote kans om ook op latere leeftijd (ernstig) overgewicht te hebben.
Mensen met overgewicht hebben meer te maken met stigmatisering en lopen meer kans op psychische en psychosociale problemen als eenzaamheid, verdriet en gespannenheid. Mensen met ernstig overgewicht zijn ook vaker depressief. Dikke kinderen hebben meer last van psychosociale problemen, dat zich kan uiten in het niet lekker in de vel zitten tot suïcidegedachten. Overgewicht kan zowel de oorzaak zijn als het gevolg van psychische problemen.
Het lichaam van iemand met ondergewicht heeft moeite om goed te functioneren. Na het opmaken van de vetreserves kunnen ook andere weefsels en organen aangetast worden, zoals spieren, lever, nieren, hart en zenuwstelsel. Hierdoor ontstaan diverse lichamelijke klachten. Bij zeer ernstig ondergewicht kunnen sommige lichamelijke klachten, zoals een ernstige hartritmestoornis, leiden tot de dood. Ondergewicht veroorzaakt naast lichamelijke problemen ook mentale klachten, met name depressie en angst.
Naast de bekende oorzaken voor overgewicht als te hoge energie-inname en te weinig lichamelijke activiteit, komt er steeds meer bewijs voor oorzaken als psychische en sociale factoren (bijvoorbeeld emoties), genetische aanleg en de sociale en fysieke leefomgeving. Zo steeg het aantal mensen met overgewicht in een omgeving die uitnodigt tot veel eten en weinig bewegen, de zogenaamde obesogene samenleving. Aanpassingen in die omgeving kunnen leiden tot minder eten en meer bewegen.
In 2009 was 47% van de volwassen Nederlanders boven de 20 jaar te zwaar: 53% van de mannen en 42% van de vrouwen had overgewicht. Mannen hebben vaker overgewicht dan vrouwen, maar vrouwen hebben vaker ernstig overgewicht. Overgewicht komt ook bij kinderen en jongeren steeds vaker voor. In 2010 had 14% van hen overgewicht, waarvan 2% ernstig overgewicht. Overgewicht en ernstig overgewicht komen vaker voor bij allochtonen en bij mensen met een lagere sociaaleconomische status.
In 2009 had ongeveer 1,6% van de volwassenen ondergewicht. En in 1997 had 13% van de jongens en 12% van de meisjes van 2 tot 6 jaar ondergewicht en respectievelijk 3,6% en 3,3% ernstig ondergewicht. Het percentage kinderen met ernstig ondergewicht steeg tussen 1980 en 1997 van 1,5% naar 3,6% bij jongens en van 2,9 naar 3,3% bij meisjes.
In de periode 1981-2009 is het percentage Nederlanders met overgewicht toegenomen van 30% tot 47%. Het percentage volwassenen met ernstig overgewicht steeg van 5 tot bijna 12%. Deze toenamen in overgewicht en ernstig overgewicht waren te zien bij alle leeftijdsgroepen en binnen alle opleidingsniveaus. Uit gemeten gegevens uit 2010 blijkt dat het percentage kinderen met overgewicht blijft toenemen.
Vergeleken met andere EU-landen hebben relatief weinig Nederlanders (ernstig) overgewicht. In alle Europese landen komt overgewicht meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Ernstig overgewicht komt in de meeste landen (waaronder Nederland) echter vaker voor bij vrouwen. Vooral het percentage ernstig overgewicht neemt in veel landen sterk toe. Het probleem van overgewicht bij kinderen is met name in Zuid-Europese landen groter dan in Nederland.
