Sociale steun krijg je van anderen uit je omgeving
Sociale steun bestaat uit interacties (wisselwerkingen) tussen mensen die tegemoet komen aan sociale basisbehoeften (zoals affectie, goedkeuring, erbij horen en veiligheid) van de ontvanger. Sociale steun ontvang je dus binnen sociale relaties: de relaties met andere mensen in de omgeving. Sociale steun heeft daarin de vorm van interacties. Voorbeelden van deze interacties zijn een compliment, advies of hulp bij klussen in en om het huis. Onder sociale steun vallen deze sociale interacties maar ook de tevredenheid daarmee. Tevredenheid is de mate waarin de sociale interacties overeenkomen met de behoeften. Dat wil zeggen dat de hoeveelheid interacties precies goed en dus niet teveel en niet te weinig is.
Sociale steun heeft drie aspecten
Sociale steun heeft de volgende drie samenhangende aspecten (; ):
Sociale steun kun je zowel in alledaagse situaties als bij problemen zoals een ernstige ziekte ontvangen. Iedereen heeft tot op zekere hoogte wel behoefte aan alledaagse steun, bijvoorbeeld een compliment of interesse in hoe het gaat. Maar omdat niet iedereen evenveel te maken heeft met problemen, is de behoefte aan ondersteuning bij het aanpakken van een probleem bij iedereen anders. Naarmate de ernst van een probleem toeneemt, is de behoefte aan sociale steun groter ().
- Hoeveelheid verkregen steun: aantal ondersteunende interacties
De hoeveelheid verkregen steun is het aantal ondersteunende interacties dat plaatsvindt. Hoe vaak gebeurt het bijvoorbeeld dat iemand je aanspreekt voor een praatje of helpt problemen te verhelderen: zelden of nooit, af en toe, regelmatig of erg vaak? De ernst van een probleem speelt ook hier een rol. Een ernstige ziekte bijvoorbeeld, verhoogt niet alleen de behoefte aan steun maar leidt ook vaak tot meer ondersteunende interacties ().
- Tevredenheid met hoeveelheid verkregen steun
Bij tevredenheid gaat het om de mate waarin de hoeveelheid verkregen steun, ofwel het aantal ondersteunende interacties, overeenkomt met de behoefte aan steun. Tevreden met de hoeveelheid verkregen steun ben je als deze precies goed is. Ontevreden met de hoeveelheid verkregen steun daarentegen ben je als je ondersteunende interacties mist. Je vindt bijvoorbeeld dat je te weinig hulp krijgt van vrienden bij een verhuizing. Maar ook als ondersteunende interacties te vaak plaatsvinden is er sprake van ontevredenheid met sociale steun. Bijvoorbeeld als mensen te vaak hun hulp aanbieden door taken uit handen te nemen die je eigenlijk liever zelf wilt doen.
Er zijn vijf vormen van sociale steun
Er zijn vijf verschillende typen van ondersteunende interacties ():
Emotionele ondersteuning ontvang je als anderen bijvoorbeeld genegenheid tonen, een luisterend oor bieden, je opvrolijken, een duwtje in de goede richting geven, aansporen tot volhouden, geruststellen of goede raad geven.
Van sociale steun in de vorm van waardering is sprake als anderen om raad vragen, complimenten geven, je in vertrouwen nemen, om hulp vragen, je advies opvolgen of je sterke punten naar voren halen.
- Instrumentele ondersteuning
Instrumentele ondersteuning houdt in dat anderen je ergens heen brengen, iets aan je uitlenen, informatie geven over waar je iets kunt krijgen, hulp geven in bijzondere gevallen als ziekte, advies geven bij huishoudelijke problemen of praktische hulp bieden zoals boodschappen doen.
Sociale steun in de vorm van gezelschap is bijvoorbeeld als iemand je vraagt ergens aan mee te doen, zomaar opbelt of je aanspreekt voor een praatje, op bezoek komt, met je op stap gaat of je uitnodigt voor een feestje of etentje.
- Informatieve ondersteuning
Als anderen laten merken wat zij van je verwachten, opbouwende kritiek geven, je laten begrijpen waarom je iets niet goed deed of andere informatie over je gedrag geven, dan is dit sociale steun in de vorm van informatieve ondersteuning.
Sociale interacties kunnen ook negatief zijn
Naast ondersteunende interacties zijn ook negatieve sociale interacties te onderscheiden (). Voorbeelden hiervan zijn anderen die koel reageren, afspraken niet nakomen, afkeurende opmerkingen of verwijten maken, je onrechtvaardig behandelen, onredelijke eisen stellen en bemoeizuchtig zijn.
Sociaal netwerk is bron van sociale steun
Het sociaal netwerk is de bron waaruit mogelijk ondersteunende of negatieve interacties voortkomen. Een voorwaarde voor het plaatsvinden van ondersteunende of negatieve interacties is dat er naast een ontvanger ook een of meer aanbieders zijn. Alle mogelijke aanbieders vormen het sociaal netwerk. Dit zijn bijvoorbeeld een partner, kinderen, ouders, broers en zussen, overige familie, buren, vrienden, kennissen en collega's. Het kan gaan om personen met wie iemand samenwoont maar ook iedereen die hij of zij daarbuiten kent.
