Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Sociale steun
Omvang van het probleem

Sociale steun: Zijn er verschillen naar sociaaleconomische status en etniciteit?

Hogere ses: meer informatieve ondersteuning maar ook groter tekort

Mensen met een hogere sociaaleconomische status (netto maandinkomen boven modaal en hogere opleiding) krijgen meer informatieve ondersteuning dan personen met een lagere sociaaleconomische status. Tegelijkertijd echter ervaren mensen met een hogere sociaaleconomische status (ses) een groter tekort aan deze vorm van steun. De behoefte aan informatieve steun is dus blijkbaar groter dan bij een lagere ses.

Opleidingsniveau en netto maandinkomen zijn veel gebruikte maten voor sociaaleconomische status (zie ook: Wat is sociaaleconomische status?).

Lager inkomen: groter tekort aan emotionele en instrumentele steun

Mensen met een netto maandinkomen beneden modaal rapporteren grotere ervaren tekorten aan emotionele ondersteuning bij problemen en aan instrumentele ondersteuning dan de hogere inkomensgroepen. Naast inkomen is opleiding een veel gebruikte maat voor sociaaleconomische status. De rol van het opleidingsniveau werkt voor emotionele ondersteuning echter precies andersom. Naarmate mensen lager zijn opgeleid neemt de mate van een ervaren tekort aan emotionele ondersteuning namelijk af. Op de mate van een ervaren tekort aan instrumentele ondersteuning heeft opleidingsniveau geen invloed.

Meer negatieve sociale interacties voor mensen met hoger inkomen

Mensen met een netto maandinkomen boven modaal ervaren meer negatieve sociale interacties uit hun omgeving dan mensen met een lager inkomen. Voor opleidingsniveau zijn er geen verschillen in hoeveelheid negatieve sociale interacties.

Onder de link op Tweede Nationale Studie: patiëntenquête staat achtergrondinformatie over het onderzoek waaruit bovenstaande resultaten blijken.

Niet-westerse allochtonen: hoger tekort emotionele ondersteuning

Niet-westerse allochtonen ervaren een hoger tekort in emotionele ondersteuning bij problemen dan autochtonen. Dit blijkt uit een onderzoek onder bijna 5000 personen van achttien jaar en ouder waaronder 4,5% allochtonen van niet-westerse afkomst (

achtergrondinformatie over dit onderzoek staat op Tweede Nationale Studie: patiëntenquête). Hieruit komt ook naar voren dat de hoeveelheid emotionele steun niet verschilt tussen beide bevolkingsgroepen. Niet-westerse allochtonen hebben dus meer behoefte aan emotionele ondersteuning bij problemen dan autochtonen.

Uit een onderzoek naar familierelaties (Schans, 2008) blijkt dat meer niet-westerse allochtonen dan autochtonen vinden dat kinderen verplichtingen tegenover hun ouders hebben (verzorging bij ziekte, wekelijks bezoek of in huis nemen).

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Schans D.Solidariteit tussen generaties: beeldvorming allochtonen/autochtonen genuanceerd. Demos, 2008; 5: 6-7.

Begrippen en afkortingen

Definities

Emotionele ondersteuning
Voorbeelden van emotionele ondersteuning zijn: als anderen genegenheid tonen, een luisterend oor bieden, je opvrolijken, een duwtje in de goede richting geven, aansporen tot volhouden, je geruststellen of goede raad geven.
Informatieve ondersteuning
Als anderen laten merken wat zij van je verwachten, opbouwende kritiek geven, je laten begrijpen waarom je iets niet goed deed of andere informatie over je gedrag geven, dan is dit sociale steun in de vorm van informatieve ondersteuning.
Instrumentele ondersteuning
Instrumentele ondersteuning houdt in dat anderen je ergens heen brengen, je iets lenen, informatie geven over waar je iets kunt krijgen, hulp geven in bijzondere gevallen als ziekte, advies geven bij huishoudelijke problemen of praktische hulp bieden zoals boodschappen voor je doen.
Negatieve sociale interacties
Voorbeelden van negatieve sociale interacties zijn anderen die koel reageren, afspraken niet nakomen, afkeurende opmerkingen of verwijten maken, je onrechtvaardig behandelen, onredelijke eisen stellen en bemoeizuchtig zijn.
Niet-westerse allochtonen
Personen met een vader en/of moeder geboren in Afrika, Latijns-Amerika of Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.