Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Sociale steun

Kort en bondig

De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Barth J, Schneider S, Von Kanel R.Lack of social support in the etiology and the prognosis of coronary heart disease: A systematic review and meta-analysis. Psychosomatic Medicine, 2010; 72(3): 229-38.
  • Bekkum DW van (red.).Genezen van kanker, maar dan! Rotterdam: Integraal Kankercentrum Rotterdam, 1987: 119-143.
  • Chida Y, Hamer M, Wardle J, Steptoe A.Do stress-related psychosocial factors contribute to cancer incidence and survival? Nature Clinical Practice Oncology, 2008; 5: 466-75.
  • Coyne JC, Rohrbaugh MJ, Shoham V, Sonnega JS, Nicklas JM, Cranford JA.Prognostic importance of marital quality for survival of congestive heart failure. The American Journal of Cardiology, 2001; 88: 526-9.
  • Croezen S, Haveman-Nies A, Picavet HS, Smid EA, De Groot CP, Van 't Veer P, et al.Positive and negative experiences of social support and long-term mortality among middle-aged Dutch people. American Journal of Epidemiology, 2010; 172(2): 173-9.
  • Currie C, Gabhainn SN, Godeau E, Roberts C, Smith R, Currie D (red.).Inequalities in young people's health. HBSC International report from the 2005/2006 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2008.
  • Dunkel-Schetter C, Folkman S, Lazarus RS.Correlates of social support receipt. Journal of Personality and Social Psychology, 1987; 53: 71-80.
  • Dykstra PA, Kalmijn M, Knijn TCM, Komter AE, Liefbroer AC, Mulder CH.Family solidarity in the Netherlands. Amsterdam: Dutch University Press, 2006.
  • Edelman S.Relationship between psychological factors and cancer: An update of the evidence. Clinical Psychologist, 2005; 9: 45-53.
  • Enns MW, Cox BJ, Clara I.Parental bonding and adult psychopathology: Results from the US national comorbidity survey. Psychological Medicine, 2002; 32: 997-1008.
  • EORG, European Opinion Research Group.The mental health status of the European population (Eurobarometer 58,2). Brussel: Europese Commissie, 2003b.
  • Everson-Rose SA, Lewis TT.Psychosocial factors and cardiovascular diseases. Annu Rev Public Health, 2005; 26: 469-500.
  • Gaalen RI van, Dykstra PA.Solidarity and conflict between adult children and parents: A latent class analysis. Journal of Marriage and Family, 2006; 68: 947-60.
  • Garssen B.Psychological factors and cancer development: Evidence after 30 years of research. Clinical Psychology Review, 2004b; 24: 315-38.
  • Hagedoorn M, Keers JC, Links TP, Bouma J, Maaten JC ter, Sanderman R.Improving self-management in insulin-treated adults participating in diabetes education: The role of overprotection by the partner. Diabetic Medicine, 2006; 23: 271-7.
  • Helgeson VS, Cohen S.Social support and adjustment to cancer: Reconciling descriptive, correlational, and intervention research. Health Psychology, 1996; 15: 135-48.
  • Holt-Lunstadt J, Smith TB, Layton JB.Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine / Public Library of Science, 2010; 7: e1000316.
  • Janssen M.Personal networks of chronic patients. Maastricht: Universiteit Maastricht, 1992.
  • Kristofferzon ML, Lofmark R, Carlsson M.Myocardial infarction: Gender differences in coping and social support. Journal of Advanced Nursing, 2003; 44: 360-74.
  • Kuper H, Marmot M, Hemingway H.Systematic review of prospective cohort studies of psychosocial factors in the etiology and prognosis of coronary heart disease. Semin Vasc Med, 2002; 2: 267-314.
  • Luttik ML, Jaarsma T, Moser D, Sanderman R, Veldhuisen DJ van.The importance and impact of social support on outcomes in patients with heart failure: An overview of the literature. Journal of Cardiovascular Nursing, 2005; 20: 162-9.
  • Nausheen B, Gidron Y, Peveler R, Moss-Morris R.Social support and cancer progression: A systematic review. Journal of Psychosomatic Research, 2009; 67: 403-15.
  • Pedersen M, Alcón MCG, Rodriguez MC, Smith R.Family. In: Currie C, Roberts C, Morgan A, Smith R, Settertobulte W, Samdal O (eds.). Young people’s health in context. Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) study: international report from the 2001/2002 survey. Kopenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2004: 26-33.
  • Pinquart M, Duberstein PR.Associations of social networks with cancer mortality: A meta-analysis. Critical Reviews in Oncology-Hematology, 2010; 75(2): 122-37.
  • Plaisier I, De Bruijn JGM, De Graaf R, Ten Have M, Beekman ATF, Penninx BWJH.The contribution of working conditions and social support to the onset of depressive and anxiety disorders among male and female employees. Social Science and Medicine, 2007; 64(2): 401-10.
  • Ridder DTD de, Schreurs KMG.Coping en sociale steun van chronisch zieken: Een overzicht van recent onderzoek. Zoetermeer: Nationale Commissie Chronisch Zieken, 1994.
  • Rijken M, Komproe IH, Ros WJ, Winnubst JA.Het effect van de gezondheidstoestand op sociale steun: Een vegelijking tussen vrouwen met kanker, vrouwen met chronische aandoeningen en gezonde vrouwen. Gedrag en Gezondheid, 1996; 24: 76-89.
  • Ros WJG.Social support in cancer patients. Utrecht: Universiteit Utrecht, 1989.
  • Schans D.Solidariteit tussen generaties: beeldvorming allochtonen/autochtonen genuanceerd. Demos, 2008; 5: 6-7.
  • Seeman TE.Health promoting effects of friends and family on health outcomes in older adults. American Journal of Health Promotion 2000; 14: 362-70.
  • Sherman DK, Kim HS, Taylor SE.Culture and social support: Neural bases and biological impact. Progress in Brain Research, 2009; 178: 227-37.
  • Smith CA, Wallston KA.Adaptation in patients with chronic rheumatoid arthritis: Application of a general model. Health Psychol, 1992; 11: 151-62.
  • Sonderen E van, Ormel J.Sociale steun en onwelbevinden: Een onderzoek naar de samenhang tussen aspecten van sociale steun en onwelbevinden. Groningen: Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken, 1991.
  • Sonderen E van, Ormel J.Het meten van aspecten van sociale steun en hun relatie met welbevinden: Een onderzoek naar de bruikbaarheid van de SSL-I en de SSL-D. Gedrag en Gezondheid: Tijdschrift voor Psychologie en Gezondheid, 1997; 25: 190-200.
  • Sonderen E van.Het meten van sociale steun. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen, 1991.
  • Sonderen E van.Het meten van sociale steun met de Sociale Steun Lijst - Interacties (SSL-I) en Sociale Steun Lijst - Discrepanties (SSL-D): Een handleiding. Groningen: Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken, 1993.
  • Suurmeijer TPBM, Sonderen FLP van, Krol B, Doeglas DM, Heuvel WJA van den, Sanderman R.The relationship between personality, supportive transactions and support satisfaction, and mental health of patients with early rheumatoid arthritis: Results from the Dutch part of the Euridiss study. Social Indicators Research, 2005; 73: 179-97.
  • Vingerhoets A (red.).Assessment in behavioural medicine. New York: Brunner-Routledge, 2001: 161-78.
  • Vollebergh WAM, Graaf R de, Have M ten, Schoemaker CG, Dorsselaer S van, Spijker J, et al.Psychische stoornissen in Nederland: overzicht van de resultaten van NEMESIS. Utrecht: Trimbos-instituut, 2003.
  • Von dem Knesebeck O, Geyer S.Emotional support, education and self-rated health in 22 European countries. BMC Public Health, 2007; 7: 272.
  • Wiefferink CH, Peters L, Hoekstra F, Dam G ten, Buijs GJ, Paulussen TGWM.Clustering of health-related behaviors and their determinants: Possible consequences for school health interventions. Prevention Science, 2006; 7: 127-49.
  • Zantinge EM, Wilk EA van der, Wieren S van, Schoemaker CG (redactie) Gezond ouder worden in Nederland. Bilthoven: RIVM,2011.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

EU
Europese unie

Definities

Emotionele ondersteuning
Voorbeelden van emotionele ondersteuning zijn: als anderen genegenheid tonen, een luisterend oor bieden, je opvrolijken, een duwtje in de goede richting geven, aansporen tot volhouden, je geruststellen of goede raad geven.
Extraversie
Een persoonlijkheidskenmerk dat zich kenmerkt door gerichtheid op de omgeving. De extraverte persoon houdt zijn zintuigen gespitst om zoveel mogelijk input uit zijn omgeving te verzamelen om denkbeelden te vormen.
Gepercipieerde steun
Bij gepercipieerde steun gaat het om de mate waarin iemand verwacht steun te krijgen als dat nodig is.
Gezelschap
Sociale steun in de vorm van gezelschap is bijvoorbeeld als iemand je vraagt ergens aan mee te doen, zomaar opbelt of je aanspreekt voor een praatje, op bezoek komt, met je op stap gaat of je uitnodigt voor een feestje of etentje.
Hoeveelheid verkregen steun
Dit is het aantal ondersteunende interacties dat plaatsvindt.
Informatieve ondersteuning
Als anderen laten merken wat zij van je verwachten, opbouwende kritiek geven, je laten begrijpen waarom je iets niet goed deed of andere informatie over je gedrag geven, dan is dit sociale steun in de vorm van informatieve ondersteuning.
Instrumentele ondersteuning
Instrumentele ondersteuning houdt in dat anderen je ergens heen brengen, je iets lenen, informatie geven over waar je iets kunt krijgen, hulp geven in bijzondere gevallen als ziekte, advies geven bij huishoudelijke problemen of praktische hulp bieden zoals boodschappen voor je doen.
Negatieve sociale interacties
Voorbeelden van negatieve sociale interacties zijn anderen die koel reageren, afspraken niet nakomen, afkeurende opmerkingen of verwijten maken, je onrechtvaardig behandelen, onredelijke eisen stellen en bemoeizuchtig zijn.
Neuroticisme
Kenmerkt zich door irreële gedachten, het ervaren van negatieve emoties (negatieve affectiviteit) en gevoelens die wijzen op een onvermogen tot aanpassing en aanwezigheid van psychologische stress.
Niet-westerse allochtonen
Personen met een vader en/of moeder geboren in Afrika, Latijns-Amerika of Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije.
Tevredenheid met hoeveelheid verkregen steun
Bij tevredenheid gaat het om de mate waarin de hoeveelheid verkregen steun, ofwel het aantal ondersteunende interacties, overeenkomt met de behoefte aan steun.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.11, 28 maart 2013