U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Gezondheidsdeterminanten›Omgeving›Sociale leefomgeving›Seksueel geweld›Wat is seksueel geweld en hoe vaak komt het voor?
Seksueel geweld is gedrag dat seksueel van aard is en de normen en de grenzen van het slachtoffer overschrijdt (Bakker et al., 2009). We hanteren hier een ruime, psychologische definitie, waarin de beleving van het slachtoffer centraal staat.
Bij fysieke grensoverschrijding moet het slachtoffer onder dwang seksuele handelingen ondergaan of uitvoeren. Het gaat om alle situaties waarin het slachtoffer het gevoel heeft niet te kunnen weigeren of zich aan de situatie te kunnen onttrekken. Voorbeelden van niet-fysiek seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn het ongevraagd toezenden van pornografische afbeeldingen of het ongevraagd versturen van seksueel getinte berichten via sms en e-mail.
Seksueel geweld kan ernstige gevolgen hebben, zowel voor de lichamelijke en psychische gezondheid als voor relaties en de werksituatie (Van Berlo & Höing, 2006; Bakker et al., 2009).
Bij de meeste slachtoffers ontstaat een combinatie van psychische, somatische en psychosomatische problemen (MOVISIE, 2009b). De ernst van deze problemen is vooral afhankelijk van de ernst en duur van het seksueel geweld, de leeftijd waarop het geweld plaatsvond, de relatie met de dader en de ervaren opvang na het geweld. Bijna eenvijfde van de vrouwen en eentiende van de mannen heeft blijvende psychische klachten (Bakker et al., 2009). Vrouwen die seksueel geweld hebben meegemaakt, hebben een minder positieve beleving van seksualiteit en hebben vaker seksuele problemen.
Zie ook:
Van de vrouwen die zijn verkracht, is 7% als gevolg hiervan zwanger geraakt (Bakker et al., 2009). Omgerekend naar alle vrouwen van 15 tot 70 jaar, is 1% van deze vrouwen ooit zwanger geweest als gevolg van seksueel geweld. Van deze vrouwen heeft de helft een abortus laten doen, eenvijfde kreeg een miskraam en eenderde heeft een kind gekregen.
Van de vrouwen tussen de 15 en 70 jaar, geeft 34% aan ooit seksueel geweld te hebben meegemaakt. Bij de mannen is dat 6% (zie tabel 1). Als seksueel geweld voor het 16e jaar plaatsvindt, is er sprake van seksueel misbruik. Bij 20% van de vrouwen en 4% van de mannen is dat het geval. Zie ook: Kindermishandeling.
Wanneer gevraagd wordt naar verschillende vormen van seksueel geweld, geeft meer dan de helft van de vrouwen en eenvijfde van de mannen aan ooit een vorm van seksueel geweld te hebben meegemaakt. In de meeste gevallen gaat het om op een kwetsende manier aangeraakt of vastgepakt worden, of om tegen de zin in geconfronteerd worden met borsten, billen of geslachtsdelen. 12% van de vrouwen en 3% van de mannen is ooit verkracht.
Het overgrote deel van de daders van seksueel geweld is een bekende van het slachtoffer, zoals een (ex)partner of een buurtgenoot (Bakker et al., 2009). Vrouwen worden vrijwel uitsluitend slachtoffer van mannen of jongens. Bij mannelijke slachtoffers is de dader in 40% van de gevallen vrouw, bij 58% man en bij 2% van de gevallen is er een gemengde groep daders.
Tabel 1: Percentage mannen en vrouwen dat ooit of in de jeugd seksueel geweld heeft meegemaakt (Bron: Bakker et al., 2009).
Ooit meegemaakt
Voor 16e jaar meegemaakt
mannen
vrouwen
n=3.221
n=3.207
Seksueel geweld totaal (excl. kwetsende opmerkingen)
5,8
33,5
3,9
20,0
Kwetsende opmerkingen
43,7
60,6
8,5
26,3
Op een kwetsende manier aangeraakt of vastgepakt worden
12,6
43,8
6,4
23,4
Gedwongen worden te ontkleden
4,3
14,4
2,9
7,9
Tegen zin in maken van seksueel getinte opnames en/of opnames laten zien aan anderen
2,5
4,1
1,2
1,7
Tegen zin in zien van borsten, billen of geslachtsdelen (in het echt of op internet)
10,7
28,9
4,9
16,3
Tegen zin in betast onder kleding
7,0
4,0
16,5
Gedwongen om iemand onder de kleren te betasten
4,7
11,6
3,2
7,5
Gedwongen tot masturbatie
3,6
5,3
2,6
Gedwongen tot manuele seks
4,4
11,5
3,0
7,1
Gedwongen tot orale seks
3,1
9,5
2,1
4,8
Poging tot verkrachting
17,0
1,9
8,7
Verkrachting
11,7
5,7
Andere vorm van seksueel geweld
1,8
5,4
1,1
2,7
Minstens één van bovenstaande (excl. kwetsende opmerkingen) a
20,5
55,9
9,2
31,4
a Deze percentages zijn hoger dan bij seksueel geweld in het algemeen. Wanneer wordt gevraagd naar concrete gedragingen, geven meer mensen aan dat ze dit hebben meegemaakt dan wanneer naar seksueel geweld in het algemeen wordt gevraagd.
