Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid

Eenzaamheid

Kort en bondig

De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

  • Borys S, Perlman D.Gender differences in loneliness. Personality & Social Psychology Bulletin, 1985; 11: 63-74.
  • Broese van Groenou M.Ongelijke kansen op een goede oude dag: sociaaleconomische gezondheidsverschillen bij ouderen vanuit een levensloopperspectief. Tijdschr Gerontol Geriatr, 2003; 34(5): 196-207.
  • Cacioppo JT, Hughes ME, Waite LJ, Hawkley LC, Thisted RA.Loneliness as a specific risk factor for depressive symptoms: cross-sectional and longitudinal analyses. Psychol Aging, 2006; 21(1): 140-51.
  • Dykstra PA, Fokkema T.Social and emotional loneliness among divorced and married men and women: comparing the deficit and cognitive perspectives. Basic Appl Soc Psych, 2007; 29(1): 1-12.
  • Dykstra PA.Older adult loneliness: myths and realities. Eur J Aging, 2009; 6(2): 91-100.
  • Green BH, Copeland JRM, Dewey ME, Sharma V, Saunders PA, Davidson IA, et al.Risk factors for depression in elderly people: a prospective study. Acta Psychiatr Scand, 1992; 86(3): 213-7.
  • Guiaux M.Social adjustment to widowhood: changes in personal relationships and loneliness before and after partner loss (PhD Dissertation). Amsterdam: Vrije Universiteit, 2010.
  • Hawkley LC, Burleson MH, Berntson GG, Cacioppo JT.Loneliness in everyday life: cardiovascular activity, psychosocial context, and health behaviors. J Pers Soc Psychol, 2003; 85(1): 105-20.
  • Heikkinen RL, Kauppinen M.Depressive symptoms in late life: a 10-year follow-up. Arch Geront Geriatr, 2004; 38(3): 239-50.
  • Heinrich LM, Gullone E.The clinical significance of loneliness: a literature review. Clin Psychol Rev, 2006; 26(6): 695-718.
  • Jong Gierveld J de, Tilburg T van.Uitwerking en definitie van het begrip eenzaamheid. In: Tilburg T van, Jong Gierveld J de, editors. Zicht op eenzaamheid: achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, 2007a: 7-14.
  • Jong Gierveld J de, Tilburg T van.Het vaststellen van eenzaamheid. In: Tilburg T van, Jong Gierveld J de, editors. Zicht op eenzaamheid: achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, 2007b: 15-23.
  • Jong Gierveld J de, Tilburg T van.The De Jong Gierveld short scales for emotional and social loneliness: tested on data from 7 countries in the UN generations and gender surveys. Eur J Aging, 2010; 7: 121-30.
  • Jylhä M.Old age and loneliness: cross-sectional and longitudinal analyses in the Tampere Longitudinal Study on Aging. Can J Aging, 2004; 23(2): 157-68.
  • Korporaal M, Broese van Groenou MI, Tilburg TG van.Effects of own and spousal disability on loneliness among older adults. J Aging Health, 2008; 20(3): 306-25.
  • Lauder W, Mummery K, Jones M, Caperchione CA.A comparison of health behaviours in lonely and non-lonely populations. Psychol Health Med, 2006; 11(2): 233-45.
  • Mahon NE, Yarcheski A, Yarcheski TJ.Loneliness and health-related variables in early adolescents: an extension. Psychol Rep, 2003; 93(1): 233-4.
  • Montgomery RL, Haemmerlie FM, Ray DM.Psychological correlates of optimism in college students. Psychol Rep, 2003; 92(2): 545-7.
  • Ó Luanaigh C, Lawlor BA.Loneliness and the health of older people. Int J Geriatr Psychiatry, 2008; 23(12): 1213-21.
  • Patterson AC, Veenstra G.Loneliness and risk of mortality: a longitudinal investigation in Alameda County, California. So Sci Med 2010; 71(1): 181-6.
  • Penninx BWJH, Tilburg TG van, Kriegsman DMW, Deeg DJH, Boeke AJP, Eijk JTHM.Effects of social support and personal coping resources on mortality in older age: the Longitudinal Aging Study Amsterdam. Am J Epidemiol 1997; 146(6): 510-9.
  • Pinquart M, Sörensen S.Influences on loneliness in older adults: a meta-analysis. Basic Appl Soc Psych 2001; 23: 245-66.
  • Pinquart M, Sörensen S.Risk factors for loneliness in adulthood and old age: a meta-analysis. Adv Psychol Res, 2003; 19: 111-43.
  • Russell DW.UCLA Loneliness Scale (version 3): reliability, validity and factor structure. J Personality Assess, 1996; 66(1): 20-40.
  • Sorkin D, Rook KS, Lu JL.Loneliness, lack of emotional support, lack of companionship and the likelihood of having a heart condition in an elderly sample. Ann Behav Med, 2002; 24(4): 290-8.
  • Stack S.Marriage, family and loneliness: a cross-national study. Sociol Perspect, 1998; 41(2): 415-32.
  • Stevens N, Westerhof GJ.Partners and others: social provisions and loneliness among married Dutch men and women in the second half of life. J Soc Pers Relat, 2006; 23(6): 921-41.
  • Thurston RC, Kubzansky LD.Women, loneliness, and incident coronary heart disease. Psychosom Med, 2009; 71(8): 836-42.
  • Tilburg T van.Typen van eenzaamheid. In: Tilburg T van, Jong Gierveld J de, editors. Zicht op eenzaamheid: achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, 2007a: 31-37.
  • Tilburg T van.De partner. In: Tilburg T van, Jong Gierveld J de, editors. Zicht op eenzaamheid: achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, 2007b: 41-50.
  • Tilburg T van.Prevalentie. In: Tilburg T van, Jong Gierveld J de, editors. Zicht op eenzaamheid: achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, 2007c: 24-30.
  • Victor C, Grenade L, Boldy D.Measuring loneliness in later life: A comparison of differing measures. Reviews in Clinical Gerontology, 2005; 15: 63-70.
  • Wilson RS, Krueger KR, Arnold SE, Schneider JA, Kelly JF, Barnes LL, et al.Loneliness and risk of Alzheimer disease. Arch Gen Psychiatry, 2007b; 64(2): 234-40.
  • Yarcheski A, Mahon NE, Yarcheski TJ, Cannella BL.A meta-analysis of predictors of positive health practices. J Nurs Scholarship, 2004; 36(2): 102-8.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

Emotionele eenzaamheid
Emotionele eenzaamheid
Emotionele eenzaamheid is als iemand een sterk gemis ervaart van een intieme relatie, een emotioneel hechte band met een partner of vriend(in)
Sociale eenzaamheid
Sociale eenzaamheid
Van sociale eenzaamheid is sprake als iemand betekenisvolle relaties met een bredere groep mensen zoals kennissen, collega’s, buurtgenoten of mensen met dezelfde belangstelling mist; een intieme partnerrelatie kan sociale eenzaamheid niet opheffen.

Definities

Extraversie
Een persoonlijkheidskenmerk dat zich kenmerkt door gerichtheid op de omgeving. De extraverte persoon houdt zijn zintuigen gespitst om zoveel mogelijk input uit zijn omgeving te verzamelen om denkbeelden te vormen.
Neuroticisme
Kenmerkt zich door irreële gedachten, het ervaren van negatieve emoties (negatieve affectiviteit) en gevoelens die wijzen op een onvermogen tot aanpassing en aanwezigheid van psychologische stress.
Optimisme
Optimisme is te omschrijven als vertrouwen hebben in de toekomst, met andere woorden: de algemene verwachting van goede ervaringen in de toekomst.
Prospectief
‘Vooruitkijkend’, op de toekomst gericht. Zie ook cohortonderzoek.