Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken
Verkeersgedrag
Omvang van het probleem

Hoeveel mensen vertonen onveilig verkeersgedrag?

Snelheid en afstand houden Psychoactieve middelen Afleiding Beveiliging en verlichting

Snelheid en afstand houden

Op 30 km wegen meeste snelheidsovertredingen

Op 30 km wegen lag het gemiddelde percentage snelheidsovertreders in 2008 rond de 20%. Het aantal snelheidsovertredingen geeft een beeld van hoe vaak te hard gereden wordt. Het percentage overtreders neemt over het algemeen af naarmate de maximum snelheid hoger is. Op 50 km wegen reed 8% te hard op 60 km wegen rond de 9% en op 70 en 80 km wegen tegen de 5%. Deze cijfers zijn afkomstig van controlemetingen bij automobilisten van het Landelijk Parket Team Verkeer. Het is niet bekend of andere verkeersdeelnemers zoals bromfietsers zich aan de maximum snelheid houden (Wijermars et al., 2010).

Veel automobilisten houden te weinig afstand

Geadviseerd wordt om op de weg minimaal twee seconden afstand tot de voorligger te houden. Bij snelheden vanaf ongeveer 90 km/uur is de gemiddelde volgtijd van personenauto’s op de snelweg kleiner dan 1 seconde. De volgtijd van vrachtauto’s op de snelweg is gemiddeld ongeveer 1,3 seconde (Hansen & Minderhoud, 2003). Naarmate de snelheid toeneemt, neemt de gemiddelde volgtijd van automobilisten af. Er is weinig bekend over hoe vaak er te weinig afstand wordt gehouden. Wel is bekend dat bij zo'n 80% van de kop-staartbotsingen de politie (te) korte volgtijden als oorzaak registreert. Zie ook: SWOV-factsheet 'Volgtijd en verkeersveiligheid' (2010).

Naar boven

Psychoactieve middelen

In het weekend drinkt 3% van de automobilisten te veel

Het percentage automobilisten met een bloedalcoholgehalte (BAG) ≥ 0,5 promille (de wettelijke limiet) lag in 2008 rond de 3%. Het percentage ernstige overtreders met een BAG ≥ 0,8 promille was 1,5%. Het percentage zeer zware overtreders met een BAG ≥ 1,3 promille was in 2008 0,5%. Dit blijkt uit controlemetingen tijdens de weekendnachten (Ergo Research Intelligence, 2009). Alcohol wordt vooral in de nachtelijke uren gebruikt. Zie ook: SWOV-factsheet ‘Rijden onder invloed van alcohol' (2009).

Zie ook:

Een vijfde van gewonde bestuurders onder invloed van drugs

Ongeveer een vijfde van de bestuurders die na een ongeval in het ziekenhuis zijn opgenomen, is positief getest op druggebruik. Dit blijkt uit een Tilburgse studie in de weekendnachten uit 2005 (Mathijssen & Houwing, 2005). Daarbij werd vooral cannabis aangetroffen. Net als alcohol worden drugs vaker in de nachtelijke uren gebruikt (zo'n 10% van de gecontroleerde bestuurders) dan gedurende de rest van de dag (5% van de bestuurders).

Van de gecontroleerde bestuurders in de weekendnachten heeft 1 tot 2% een combinatie van alcohol en drugs gebruikt (Mathijssen, 1999; Mathijssen & Houwing, 2005). Het bloedalcoholgehalte van deze combinatiegebruikers is vaak zeer hoog en hun druggebruik blijft zelden tot één middel beperkt. Alcohol-drugs- en drugs-drugscombinaties komen het meest voor bij jonge mannen van 18-24 jaar (3% van deze groep in de Tilburgse studie) (Mathijsen & Houwing, 2005). Uit hetzelfde onderzoek bleek dat ongeveer 3% van de automobilisten de geneesmiddelen benzodiazepine en codeïne gebruikt. Dit is echter lokaal onderzoek en geeft dus geen landelijk beeld. Zie ook: SWOV-factsheet 'Rijden onder invloed van drugs en geneesmiddelen' (2009).

Naar boven

Afleiding

Bijna de helft van automobilisten belt soms vanuit de auto

Bijna de helft van de automobilisten belde naar eigen zeggen in 2007 ongeveer eens per week vanuit de auto. Bij bijna 30% gebeurde dit niet altijd handenvrij (Intomart GfK, 2008). Van alle automobilisten belt 2% vaak niet-handenvrij en 17% belt vaak handenvrij. Zie ook: SWOV-factsheet ‘Mobiel telefoongebruik tijdens het rijden’ (2010).

Muziek luisteren of bellen bij 6-17% van de fietsers

Tijdens het fietsen gebruikt 6-17% van de fietsers (bijna) altijd apparatuur die af kan leiden. Het merendeel van de mensen luistert daarbij muziek (5% tot 15%), een minderheid belt (1% tot 3%) of bekijkt iets op de telefoon of sms't (0,25% tot 3%) (De Waard et al., 2010; Goldenbeld et al., 2010). Bijna een derde van de fietsers zegt tijdens het fietsen nooit apparatuur te gebruiken. Zie ook: SWOV-factsheet ‘Gebruik van media-apparatuur door fietsers en voetgangers’ (2010).

Naar boven

Beveiliging en verlichting

Voorin de auto draagt 5% geen gordel

Van de bestuurders en bijrijders van personenauto’s draagt 5% in 2008 geen gordel. Achterin draagt bijna 20% van de passagiers geen gordel (DVS, 2008). Van de kinderen onder de 12 jaar werd 12% onvoldoende beschermd vervoerd. Nog eens 12% werd wel beschermd vervoerd, maar daarbij voldeed de bescherming niet aan de regelgeving.

In bestelbusjes dragen bestuurders en bijrijders vaker geen gordel dan in personenauto’s (respectievelijk 16% en 25%). Zie ook: SWOV-factsheet 'Autogordels en kinderzitjes' (2010).

4% van de bromfietsers gebruikt geen helm

In 2008 droeg 4% van de bromfietsers geen helm (LP Team Verkeer). De helm wordt niet altijd correct gedragen. Bij motorrijders bleek eind jaren tachtig dat 2% de kinband niet dicht had en 13% had de kinband niet strak genoeg zitten (Huijbers, 1988). Bij bromfietsers was dit in 2008 respectievelijk 10% en 40% (Henkens & Hijkoop, 2008). Zie ook: SWOV-factsheet 'Bromfiets- en motorhelmen' (2010).

Meer dan een derde van de fietsers gebruikt geen goede fietsverlichting

In 2007/2008 voldeed de fietsverlichting bij 38% van de fietsers niet aan de regelgeving (verlichting in de juiste kleur, zonder te knipperen of alterneren). Bij de meeste van deze fietsers miste de voor- of achterverlichting of beiden (Boxum et al., 2008).

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

  • Boxum J, Broeks JBJ, Stemerding MP.Lichtvoering fietsers 2007-2008. Delft: Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat, Dienst Verkeer en Scheepvaart DVS, 2008.
  • DVS.Beveiligingsmiddelen in de auto 2008. Delft: Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat, Dienst Verkeer en Scheepvaart DVS, 2008.
  • Ergo Research Intelligence.Rijden onder invloed in Nederland in 1999-2008. Delft: Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat, Dienst Verkeer en Scheepvaart DVS, 2009.
  • Goldenbeld C, Houtenbos M, Ehlers E.Gebruik van draagbare media-apparatuur en mobiele telefoons tijdens het fietsen: resultaten van een grootschalige internetenquête. Leidschendam: SWOV, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, 2010.
  • Hansen IA, Minderhoud MM.Empirisch onderzoek naar minimale volgtijden en time-to-collisions van auto- en vrachtwagenbestuurders op autosnelwegen. Ede: In: Verkeerskundige werkdagen 2003, 2003.
  • Henkens NC, Hijkoop S.Monitoring Bromfietshelmen 2008. De Bilt: Grontmij Verkeer en Infrastructuur, 2008.
  • Huijbers JJW.Motorrijders en hun helmen. Een onderzoek naar de wijze van bevestiging van de kinband en naar de conditie van helmen van motorrijders. Rapportnr. R-88-40. Leidschendam: SWOV, 1988.
  • Intomart GfK.Handheld bellen Juli 2008: Een internet onderzoek in opdracht van het Bureau Verkeershandhaving Openbaar Ministerie. Hilversum: Intomart GfK, 2008.
  • Mathijsen R, Houwing S.The prevalence and relative risk of drink and drug driving in the Netherlands: a case-control study in the Tilburg police district. Leidschendam: SWOV, 2005.
  • Mathijssen MPM.Drug-, medicijn- en alcoholgebruik van automobilisten in Nederland, 1997/1998. Verslag van een veldonderzoek, uitgevoerd in weekendnachten van het najaar. SWOV-rapport nr. 99-5. Leidschendam: SWOV, 1999.
  • Mathijssen R, Houwing S.The prevalence and relative risk of drink and drug driving in the Netherlands: a case-control study in the Tilburg police district; research in the framework of the European research programme IMMORTAL. Leidschendam: SWOV, 2005.
  • Waard D de, Schepers P, Ormel W, Brookhuis K.Mobile phone use while cycling: Incidence and effects on behaviour and safety. Ergonomics, 2010; 53(1): 30-42.
  • Wijermars WAM, Goldenbeld CH, Bos NM.Monitor verkeersveiligheid 2009. Analyse van ongevallen, mobiliteit, gedrag en beleid in 2008. R-2010-15. Leidschendam: SWOV, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, 2010.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

BAG
Bloedalcoholgehalte
km
kilometer
Aarts L (SWOV), Zantinge EM (RIVM). Hoeveel mensen vertonen onveilig verkeersgedrag? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheidsdeterminanten\Leefstijl\Verkeersgedrag, 7 december 2010.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.