Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Seksueel gedrag
Omvang van het probleem

Neemt het aantal mensen met onveilig seksueel gedrag toe of af?

Toename in seksuele ervaring bij jongeren

Het percentage scholieren van 12-18 jaar dat ervaring heeft met geslachtsgemeenschap is gestegen tot 30% in 2004 (De Graaf et al., 2005b); dit is bijna een derde meer dan de 24% in 1995 (Brugman et al., 1995b) (zie tabel 1). De gemiddelde leeftijd waarop jongeren voor het eerst geslachtsgemeenschap hebben, is sinds 1995 niet noemenswaardig veranderd. In eerdere decennia was nog wel sprake van een toename in vroege seksuele activiteit en daarmee ook in het risico op onveilig vrijen (Kaestle et al., 2005).

Het percentage jongeren dat ervaring heeft met anale seks is in deze periode verdubbeld van 3% naar 6%. Het gaat echter om een kleine groep jongeren.

Condoomgebruik bij jongeren is toegenomen

Sinds 1995 is bij scholieren van 12-18 jaar het condoomgebruik bij de laatste partner toegenomen. In 1995 gebruikte 42% van de jongeren altijd een condoom, ten opzichte van 47% in 2004 (zie tabel 2). Ook is het condoomgebruik bij de eerste keer geslachtsgemeenschap toegenomen van 70% naar 76%. Daarnaast is er een opvallende toename van Double Dutch (gelijktijdig gebruik van pil en condoom) van 24% naar 35%. Het percentage dat helemaal niets gebruikt is gelijk gebleven (15%). Ook uit de HBSC-studie blijkt dat het condoomgebruik bij jongeren tussen 2001 en 2005 gestegen is (Van Dorsselaer et al., 2007).

Onveilig vrijen door jongvolwassenen neemt af

Het percentage jongvolwassenen (15 tot 35 jaar) met losse partners dat niet altijd een condoom gebruikt bij geslachtsgemeenschap is gedaald van 53% in 2005 tot 44% in 2007 (Kuyper et al., 2008). In 2007 gebruikte 39% van deze mannen en 49% van deze vrouwen niet altijd een condoom.

Toename onbeschermde anale seks bij jonge homo- en biseksuelen

Jonge homo- en biseksuele mannen (< 26 jaar) hadden in 2008 vaker onbeschermde seks in vergelijking met 2006/2007 (Schorer Monitor, 2008). Ruim een derde (37%) van deze jongens had in het voorafgaande half jaar onbeschermde anale seks gehad. In 2007 was dit percentage nog 31% en in 30% in 2006.

Tabel 1: Ervaring met verschillende vormen van seksueel gedrag bij 12-18-jarigen in 2004 (Bron: De Graaf et al., 2005b; N=2.217) vergeleken met 1995 (Bron: Brugman et al., 1995b; N=7.170).

Percentage met ervaring

Gemiddelde leeftijd eerste keer

Leeftijd waarop helft 'ervaring' heeft

1995

2004

1995

2004

1995

2004

Tongzoenen

64

68

13,2

13,1

13,9

13,4

Voelen en strelen

49

49

14,3

14,5

15,1

15,5

Naakt vrijen

30

33

15,1

15,3

16,9

16,7

Geslachtsgemeenschap

24

30

15,6

15,5

17,7

17,3

Anale seks

3

6

15,7

16,0

-

-

Tabel 2: Percentage scholieren van 12-18 jaar dat een condoom gebruikte met de laatste partner in 2004 (Bron: De Graaf et al., 2005b; N=1405) vergeleken met 1995 (Bron: Brugman et al., 1995b; N=614).

1995

2004

Nooit

27

17

Soms

31

37

Altijd

42

47

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

HBSC-studie
Nederlandse Health Behavior in School-aged Children-studie
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.