Hoe vaak komt abortus voor?

Verplichte registratie van abortus bij IGZ door klinieken en ziekenhuizen

In Nederland verzamelen de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en de Rutgers WPF abortuscijfers. De IGZ controleert de uitvoering van de abortuswet. Klinieken en ziekenhuizen zijn verplicht om aan deze IGZ-registratie mee te werken. De Landelijke abortusregistratie (LAR) - een initiatief van de klinieken zelf – is een aanvulling op deze gegevens. Ziekenhuizen doen niet mee aan deze registratie. De LAR wordt gecoördineerd door de Rutgers WPF. Ongeveer 85% van de uitgevoerde abortussen in Nederland zijn opgenomen in het LAR-bestand.

Aantal abortussen sinds 2000 stabiel

Het totaal aantal abortussen in Nederland is sinds 2000 relatief stabiel (zie figuur 1). In de jaren daarvoor steeg het aantal abortussen. In totaal lieten in 2008 32.983 vrouwen in de vruchtbare leeftijd (15-44 jaar) een abortus uitvoeren in Nederland. Dit aantal is inclusief 7.276 overtijdbehandelingen (22% van de abortussen). Van de abortuscliënten woonde 13% in 2008 in het buitenland.

Per 1.000 in Nederland wonende vrouwen van 15-44 jaar, hebben in 2008 8,7 vrouwen een abortus laten uitvoeren (=abortuscijfer) (zie figuur 2). Dit cijfer is al sinds 2002 stabiel.

Van alle zwangere vrouwen koos 13% voor abortus (=abortusratio) en 87% droeg de zwangerschap uit. De verhouding tussen abortus en geboorte is dus 1: 6,5 (Kruijer et al., 2009).

Zie ook: Abortuscijfer per provincie

Allochtone vrouwen hebben hogere abortuscijfers

De abortuscijfers in Nederland zijn hoger onder allochtone vrouwen dan onder autochtone vrouwen (zie figuur 3). Er is wel veel variatie tussen de verschillende herkomstgroepen. De abortuscijfers zijn het hoogst bij vrouwen die uit de Nederlandse Antillen en Afrikaanse landen (behalve Marokko) afkomstig zijn.

Meeste abortussen in eerste trimester zwangerschap

Bij de meeste abortussen (84%) werd de zwangerschap binnen twaalf weken zwangerschap afgebroken. Bij 16% van de abortuscliënten werd de zwangerschap afgebroken tijdens het tweede trimester, tussen de 13 en 24 weken zwangerschap (IGZ, 2009). Vrouwen die in het buitenland wonen en zich in Nederland laten aborteren, ondergaan veel vaker een tweede-trimesterabortus. De strengere wetgeving in hun eigen land verhindert de mogelijkheid om daar een vergevorderde zwangerschap te laten afbreken (Kruijer et al., 2009).

Voor bijna twee derde van de abortuscliënten is het de eerste keer dat ze een zwangerschap laten afbreken. Een derde heeft ervaring met één of meer abortussen (Kruijer et al., 2009).

Anticonceptiegebruik niet altijd effectief

Twee derde van de vrouwen die een abortus laten uitvoeren gebruikte anticonceptie, meestal de pil of een condoom (zie tabel 1). Blijkbaar lukte het veel vrouwen niet om hun anticonceptie effectief toe te passen. Zie ook: Hoeveel mensen vertonen onveilig seksueel gedrag?

Tabel 1: Anticonceptiegebruik van abortuscliënten in het half jaar voorafgaand aan de abortus in 2008 (Bron: Kruijer et al., 2009).

Seksueel actieve jongeren risicogroep voor abortus

Van alle abortussen werd in 2008 12% uitgevoerd bij tienermeisjes van 15-19 jaar (Kruijer et al., 2009). Per 1.000 Nederlandse tienermeisjes laten er per jaar 7,1 een zwangerschap afbreken. Dit cijfer is iets lager dan voor de totale groep vrouwen. Naar verhouding is het toch een hoog cijfer omdat er in deze leeftijdscategorie relatief veel meisjes niet seksueel actief zijn (en dus geen kans hebben op een zwangerschap). De meeste zwangerschappen bij tieners zijn ongewenst. Van de zwangere tieners kiest 65% bij zwangerschap voor abortus (abortusratio), en een minderheid wordt moeder (35%). Verreweg het grootste aantal abortussen onder tieners werd uitgevoerd bij 17-, 18- en 19-jarigen (82,3%). Het aantal abortussen bij tieners loopt op met de leeftijd.

Hoog abortuscijfer bij Antilliaanse en Surinaamse tieners

Allochtone tieners ondergaan vaker een abortus dan autochtone tieners. Antilliaanse en Surinaamse tieners hebben het hoogste risico op een abortus (zie tabel 2). Autochtone tieners hebben in Nederland een lagere abortusratio (61%) in vergelijking met allochtone tieners (62-79%) (Kruijer et al., 2009). Nederlandse tienermeisjes worden dus als ze zwanger zijn geworden vaker moeder dan tieners uit andere herkomstgroepen.

Zie ook: Tienermoeders per gemeente in 2010