Zijn er verschillen in rookgedrag naar sociaaleconomische status en etniciteit?

Meer rokers onder laagopgeleiden

Bij mensen met een lage opleiding (lager onderwijs, lbo of mavo) is het percentage rokers duidelijk groter dan bij mensen met een hoge opleiding (hbo of universiteit). In 2010 rookte 34% van de mannen met een lage opleiding en 22% van de mannen met een hoge opleiding. Bij vrouwen zijn die percentages 33% (lage opleiding) en 18% (hoge opleiding) (zie figuur 1). Het opleidingsniveau is hier als indicator gebruikt voor de sociaaleconomische status (ses) van mensen (zie ook: Wat is sociaaleconomische status? en Beschrijving opleidingscategorieën).

Opleidingsverschillen bij alle leeftijdsgroepen

Cijfers van het CBS uit 2007 laten zien dat opleidingsverschillen in dagelijks roken geldig zijn voor bijna alle leeftijdsgroepen. Alleen bij 65-plussers zijn de verschillen tussen laagopgeleiden en hoogopgeleiden in dagelijks roken niet significant (zie figuur 1 in Sociaaleconomische verschillen naar geslacht en leeftijd). Bij zwaar roken (minimaal 20 sigaretten per dag) zijn alleen de opleidingsverschillen bij de jongste leeftijdsgroep (25-34-jarigen) significant (zie figuur 2 in Sociaaleconomische verschillen naar geslacht en leeftijd). De prevalentiecijfers van roken van het CBS kunnen enigszins afwijken van de cijfers van STIVORO (zie ook: Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen).

Meer rokers bij jongeren met een laag schoolniveau

Op het vmbo-b roken meer jongeren van 12-16 jaar dan op alle andere schoolniveaus (Schrijvers & Schoemaker, 2008). Op het vwo roken de minste leerlingen (6% dagelijkse rokers, ten opzichte van 16% op het vmbo-b). Het aantal sigaretten dat rokers per dag roken, neemt ook af met het stijgen van het schoolniveau. Ruim 30% van de rokers op het vmbo-b rookt meer dan tien sigaretten per dag, terwijl dit op het vwo 10% is.

In alle sociaaleconomische groepen percentage mannelijke rokers gedaald

Voor mannen in alle opleidingsgroepen geldt dat het percentage rokers tussen 2001 en 2010 licht gedaald is (zie figuur 2). Bij de vrouwen geldt dit alleen voor hoogopgeleiden (zie figuur 3 in Sociaaleconomische verschillen naar geslacht en leeftijd). Bij vrouwen is het verschil in percentage rokers tussen laag- en hoogopgeleiden groter geworden. In 2001 was het verschil 12%; in 2010 was dat 15%. Bij mannen is het verschil tussen laag- en hoogopgeleiden gelijk gebleven (12%).

Minder rokers op oudere leeftijd

Wanneer dezelfde groep mensen over een langere periode gevolgd wordt, zoals bij het Doetinchem-cohort, is bij alle opleidingsniveaus een daling zichtbaar in het percentage rokers bij opeenvolgende meetmomenten. Dat wil zeggen dat er meer mensen stoppen met roken dan dat er beginnen met roken. Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen (zie figuur 3).

Meeste rokers bij Turkse mannen

Uit GGD-onderzoeken in de grote steden en een nationaal onderzoek komt naar voren dat een groter percentage Turken rookt vergeleken met Nederlanders, vooral de Turkse mannen (Ariëns et al., 2006; Dijkshoorn, 2006, Haks et al., 2006, Uitenbroek et al., 2006; Van Lindert et al., 2004). Bij Marokkanen is het aandeel rokers minder hoog vergeleken met Nederlanders. Dit is voornamelijk toe te schrijven aan de Marokkaanse vrouwen die nauwelijks roken. Het aandeel rokers bij Surinaamse mannen is hoger of vergelijkbaar met Nederlandse mannen (afhankelijk van de studie), terwijl bij Surinaamse vrouwen een kleiner of even groot aandeel rookt vergeleken met Nederlandse vrouwen.