Roken: Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen

STIVORO-gegevens zijn hoofdbron

Het Kompas presenteert vooral gegevens van STIVORO over het rookgedrag van 10-19-jarigen en van de totale populatie van 15 jaar en ouder. Om een vergelijking te kunnen maken, presenteert het Kompas naast de STIVORO-gegevens ook CBS-gegevens. Deze komen uit POLS, gezondheid en welzijn, die het rookgedrag bij alle leeftijden (12 jaar en ouder) meet. Ook gebruiken we de CBS-cijfers als dit aanvullende informatie oplevert. STIVORO en CBS gebruiken in hun enquête een vergelijkbare vraagstelling en hebben gegevens die alleen representatief zijn voor de autochtone Nederlanders. Dit laatste is het geval omdat er bijna geen mensen van allochtone afkomst aan deze onderzoeken deelnemen. De CBS-cijfers blijken wat hoger te liggen dan de STIVORO-cijfers. In de jaren vóór 2001 kwam dit door verschillen in gebruikte methoden. Sinds 2001 hanteert STIVORO een nieuwe (meer betrouwbare en representatieve) meetmethode. Hierdoor is er een trendbreuk ontstaan: veranderingen in het percentage rokers vanaf 2001 ten op zichte van eerdere jaren kunnen een gevolg zijn van deze nieuwe meetmethode. Het is onbekend waarom de percentages rokers tussen STIVORO en CBS ook na 2001 verschillen.

Database WHO en internationale studies voor internationale vergelijkingen

Voor de internationale vergelijking worden gegevens uit de WHO-HFA database (nationale gezondheidsenquêtes) en gegevens uit de ESPAD en HBSC-studies onder middelbare scholieren gebruikt. Zie tabel 1 voor een volledig overzicht van de bronnen van de gegevens die het Kompas presenteert.

Zie ook:

url Zorggegevens: Roken en gezondheid

Tabel 1: Bronnen van gepresenteerde gegevens over roken in het Kompas.

Bron	Type onderzoek	Doelgroep	Beschikbare jaren	Referentie
Continu Onderzoek Rookgewoonten (STIVORO volwassenen)	Enquête via de computer	Bevolking van 15 jaar en ouder.	1978-2010	STIVORO volwassenen
Roken Jeugdmonitor (STIVORO jeugd)	Face-to-face interviews	Jongeren van 10 tot en met 19 jaar.	1978-2010	STIVORO jeugd
POLS, gezondheid en welzijn	Face-to-face enquête	Bevolking van 12 jaar en ouder.	Vanaf 1981	POLS, gezondheid en welzijn
Doetinchem Cohort Studie	Cohortonderzoek	Percentage rokers op vier tijdstippen binnen dezelfde, ouder wordende, populatie. Het betreft 20-59-jarigen in 1987-1991 en 36-75-jarigen in 2003-2007. ^a	1987-1991, 1993-1997, 1998-2002, 2003-2007.	Verschuren et al., 2008
WHO-HFA	Nationale gezondheidsenquêtes	Bevolking van 15 jaar en ouder in EU-27 landen.	Verschillende beginjaren per land, t/m 2009	WHO-HFA, 2011
ESPAD	Klassikaal afgenomen standaardvragenlijst	Scholieren van 15 en 16 jaar in EU-27 landen	1995, 1999, 2003, 2007	Hibell et al., 2009
HBSC	Klassikaal afgenomen standaardvragenlijst	Scholieren van 11-17 jaar in 41 landen en regio's in Europa en Noord-Amerika	2001, 2005	Currie et al., 2008

^a In het Kompas zijn de prevalentiecijfers opgenomen van mensen van wie twee, drie of vier metingen beschikbaar zijn.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Doetinchem Cohort Studie. Monitoringsstudie onder bewoners van Doetinchem. Voortzetting van Peilstation HVZ en MORGEN. Uitgevoerd door het RIVM vanaf 1998
ESPAD. The European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs
HBSC. Health Behaviour in School-aged Children study
POLS, gezondheid en welzijn. Permanent Onderzoek Leefsituatie, gezondheid en welzijn (CBS)
STIVORO jeugd. Gegevens over het rookgedrag bij jongeren van 10 tot 20 jaar worden in opdracht van STIVORO verzameld door TNS-NIPO in het kader van de Roken Jeugdmonitor.
STIVORO volwassenen. Gegevens over het rookgedrag bij volwassenen van 15 jaar en ouder worden in opdracht van STIVORO verzameld door TNS-NIPO in het kader van het Continu Onderzoek Rookgewoonten
WHO-HFA. WHO - Health For All database

Literatuur

Currie C, Gabhainn SN, Godeau E, Roberts C, Smith R, Currie D (red.).Inequalities in young people's health. HBSC International report from the 2005/2006 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2008.
Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A, et al. The 2007 ESPAD Report - Substance Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN).2009; 408
Verschuren WMM, Blokstra A, Picavet HSJ, Smit HA.Cohort Profile: The Doetinchem Cohort. Int J Epidemiol 2008; 37(6): 1236-41.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl

Harbers MM (red.). Roken: Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheidsdeterminanten\Leefstijl\Roken, 12 juli 2011.