Ariëns GAM, Middelkoop BJC, Smilde-van den Doel DA, Struben HWA.Gezondheidsvragen in de Stadsenquête Den Haag 2001 en 2003; de uitkomsten bekeken in relatie tot etnische achtergrond en opleidingsniveau. Epidemiologisch Bulletin, 2006; 41: 2-11.
Baal PHM van, Heijink R, Hoogenveen RT, Polder JJ. Zorgkosten van ongezond gedrag. Zorg voor euro's - 3. RIVM-rapport nr. 270751015. Bilthoven: RIVM,2006b.
Baal PHM van, Hoogenveen RT, Wit GA de, Boshuizen HC. Estimating health-adjusted life expectancy conditional on risk factors: results for smoking and obesity. Popul Health Metr,2006c; 4: 14.
Baal PHM van, Vijgen SMC, Bemelmans WJE, Hoogenveen RT, Feenstra TL. Potential health benefits and cost effectiveness of tobacco tax increases and school intervention programs targeted at adolescents in the Netherlands. RIVM-rapport nr. 260601002. Bilthoven: RIVM,2005a.
Bala M, Strzeszynski L, Cahill K.Mass media interventions for smoking cessation in adults. Cochrane Database Syst Rev, 2008; CD004704.
Bemelmans WJE, Mulder I, Hoogenveen RT.Het risico van roken: epidemiologie. In: Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding. Knol et al. (red). Utrecht: LEMMA BV, 2005.
Berg M van den, Schoemaker CG (red.). Effecten van preventie. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061007. Bilthoven: RIVM,2010.
Borkus B, Burggraaff B, Dijkstra M, Honer M, Loef J, Van der Noort W, et al. Jaarevaluatie Postbus 51-campagnes 2008. Den Haag: Dienst Publiek en Communicatie,2009.
CBO. Richtlijn Behandeling van Tabaksverslaving herziening 2009 Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg (CBO)2009.
Currie C, Gabhainn SN, Godeau E, Roberts C, Smith R, Currie D (red.).Inequalities in young people's health. HBSC International report from the 2005/2006 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2008.
CVZ, College voor Zorgverzekeringen.Begeleiding bij stoppen met roken: verzekerde zorg? Diemen, 2008b.
Derzon JH, Lipsey MW.Predicting tobacco use to age 18: a synthesis of longitudinal research. Addiction, 1999; 94(7): 995-1006.
DH, Department of Health. Healthy Lives, Healthy People: a Tobacco Control Plan for England. Londen,2011.
Dijkshoorn H.De gezondheid van Surinamers in Amsterdam (EDG-reeks 2006/2). Amsterdam: GGD Amsterdam, 2006.
Dijkstra A.De psychologie van roken en stoppen met roken. In: Knol K, Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding. Utrecht: Lemma, 2005: 301-10.
Dorsselaer S van, Zeijl E, Eeckhout S van den, Bogt T ter, Vollebergh W.HBSC 2005. Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut, 2007.
DPC.Jaarevaluatie Postbus 51-campagnes 2007. Den Haag: Dienst Publiek en Communicatie, Ministerie van Algemene zaken, 2008.
EC, Europese Commissie. Special Eurobarometer 332/Wave 72.3. Tobacco. Brussel: EC,2010.
EP, Europees Parlement en Raad. Richtlĳn Tabaksproducten 2001/37/EG. Brussel,2001.
Feenstra T, Baal P Van, Hoogenveen R, Vijgen S, Stolk E, Bemelmans W. Cost effectiveness of interventions to reduce tobacco smoking in The Netherlands. An application of the RIVM Chronic Disease Model. RIVM-report no. 260601003. Bilthoven: RIVM,2005.
Fichtenberg CM, Glantz SA.Effect of smoke-free workplaces on smoking behaviour: systematic review. BMJ, 2002; 325: 188.
Gelder BM van, Blokstra A, Feenstra TL. Environmental tobacco smoke in the Netherlands. First estimates of exposure, review of main health effects and overview of available interventions. Bilthoven2008.
Gezondheidsraad. Volksgezondheidsschade door passief roken. Den Haag: Gezondheidsraad,2003c; 21.
Glantz SA.Meta-analysis of the effects of smokefree laws on acute myocardial infarction: an update. Prev Med, 2008; 47: 452-3.
Goldman D, Oroszi G, Ducci F.The genetics of addictions: uncovering the genes. Nat Rev Genet, 2005; 6(7): 521-32.
Goodman PG, Haw S, Kabir Z, Clancy L.Are there health benefits associated with comprehensive smoke-free laws. Int J Public Health, 2009; 54: 367-78.
Haks K, Quak S, Cremer S, Gootzen J, Kessel R van, Prins W.Gezondheidsmonitor Utrecht 2005: Themarapport Preventie Volwassenen en Ouderen. Utrecht: GG&GD Utrecht, 2006.
Harakeh Z.Adolescents as chameleons? Social-environmental factors involved in the development of smoking. Academisch proefschrift. Radboud Universiteit. Nijmegen: Radboud Universiteit, 2006.
Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A, et al. The 2007 ESPAD Report - Substance Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN).2009; 408
Hilvering C.Mogelijke gunstige effecten van tabaksgebruik en de gevolgen van staken. In: Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding. Knol et al. (red.). Utrecht: LEMMA BV, 2005,.
Hoeymans N, Melse JM, Schoemaker CG (red.). Gezondheid en determinanten. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061006. Bilthoven: RIVM,2010.
Hofhuis W, Merkus PJFM, Jongste JC de.Nadelige effecten van passief roken op het (ongeboren) kind. Ned Tijdschr Geneeskd 2002; 146: 356-359.
Hoogenveen RT, van Baal PH, Boshuizen HC, Feenstra TL. Dynamic effects of smoking cessation on disease incidence, mortality and quality of life: The role of time since cessation. Cost Eff Resour Alloc2008; 6: 1
Hopman EPC, De Bakker DH, Wiegers TA, Zantinge EM.Een inventarisatie van knelpunten en mogelijkheden bij de inzet van stoppen-met-roken interventies. Utrecht: NIVEL, 2009.
ITC Project, International Tobacco Control Policy Evaluation Project. ITC Netherlands Summary. University of Waterloo,2009.
ITC Project, International Tobacco Control Policy Evaluation Project. ITC Netherlands National Report. Ontario/Den Haag: University of Waterloo/STIVORO,2010.
ITC Project, International Tobacco Control Policy Evaluation Project. ITC Netherlands Survey: Report on Smokers’ Awareness of the Health Risks of Smoking and Exposure to Second-Hand Smoke. 2011.
Jacobs-van der Bruggen MAM, Donker G, Verkleij H, Baan CA.Stoppen met roken: hoe pakken wij dat aan? Huisarts Wet, 2007b; 50: 198-201.
Joossens L, Raw M. The Tobacco Control Scale: a new scale to measure country activity. Tobacco Control,2006; 15: 247-253.
Joossens L, Raw M. Progress in Tobacco Control in 30 European Countries, 2005 to 2007. Leuven/Sao Paulo,2007.
Joossens L, Raw M. The Tobacco Control Scale 2010 in Europe. Brussels: the Association of the European Cancer Leagues,2011.
Joossens L.Effective Tobacco Control Policies in 28 European Countries. http: //www.ensp.org. Brussels: ENSP, 2004.
Kaper J, Wagena EJ, Willemsen MC, Schayck CP van.A randomized controlled trial to assess the effects of reimbursing the costs of smoking cessation therapy on sustained abstinence. Addiction, 2006b; 101: 1656-61.
Lee AM, Jepson C, Hoffmann E, Epstein L, Hawk LW, Lerman C, et al. CYP2B6 genotype alters abstinence rates in a bupropion smoking cessation trial. Biol Psychiatry,2007b; 15; 62(6): 635-41.
Li MD, Burmeister M.New insights into the genetics of addiction. Nat Rev Genet, 2009; 10(4): 225-31.
Lindert H van, Droomers M, Westert GP.Een kwestie van verschil: verschillen in zelfgerapporteerde leefstijl, gezondheid en zorggebruik. Utrecht/Bilthoven: NIVEL/RIVM, 2004.
Manolio TA, Collins FS, Cox NJ, Goldstein DB, Hindorff LA, Hunter DJ, et al. Finding the missing heritability of complex diseases. Nature,2009; 461(7265): 747-53.
Martínez-Sánchez JM, Fernández E, Fu M, Gallus S, Martínez C, Sureda X. Smoking Behaviour, Involuntary Smoking, Attitudes towards Smoke-Free Legislations, and Tobacco Control Activities in the European Union. PLoS ONE,2010; 5(11): e13881. doi: 10.1371/journal.pone.0013881.
McNeill A, Raw M, Whybrow J, Bailey P.A national strategy for smoking cessation treatment in England. Addiction, 2005; 100: Suppl 2: 1-11.
Meyers DG, Neuberger JS, He J.Cardiovascular effect of bans on smoking in public places: a systematic review and meta-analysis. J Am Coll Cardiol, 2009; 54: 1249-55.
Mizoue T, Inoue M, Tanaka K, Tsuji I, Wakai K, Nagata C, et al.Tobacco Smoking and Colorectal Cancer Risk: An Evaluation Based on a Systematic Review of Epidemiologic Evidence among the Japanese Population. JJCO, 2006; 36(1): 25-39.
Monshouwer K, Dorsselaer S van, Gorter A, Verdurmen J, Vollebergh W.Jeugd en riskant gedrag. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek 2003. Utrecht: Trimbos-instituut, 2004.
Monshouwer K, Verdurmen J, Dorsselaer S van, Smit E, GorterA, Vollebergh W.Jeugd en riskant gedrag 2007. Kerngegevens uit het peilstationsonderzoek scholieren. Roken, drinken, drugsgebruik en gokken onder scholieren vanaf tien jaar. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008.
Nagelhout G, Willemsen M, Putte B van den, Crone M, Vries H de.De effecten van de rookvrije horeca op rookgedrag, eerste nameting. Den Haag: STIVORO, 2009a.
Nagelhout G, Willemsen M, Putte B van den, Crone M, Vries H de. Evaluatie In iedere roker zit een stopper campagne. Tweede nameting. Den Haag: STIVORO,2009b.
NSPH, Netherlands School of Public Health.Tabaksontmoedigingsbeleid: Gezondheidseffectrapportage [Tobacco Control Policy: Health effects report]. Utrecht: NSPH, 1998.
nVWA, nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit. Inventarisatie naleefniveau rookvrije horeca winter 2010/2011. 2011.
Patja K, Jousilahti P, Hu G, Valle T, Qiao Q, Tuomilehto J.Effects of smoking, obesity and physical activity on the risk of type 2 diabetes in middle-aged Finnish men and women. J Intern Med, 2005; 258(4): 356-62.
Perry CL, Staufacker MJ.Tobacco use. In: Handbook of adolescent health risk behavior. DiClemente RJ, Hansen WB, Ponton LE, editors. New York: Plenum Press, 1996.
Pieterse ME, Seydel ER, Vries H H de, Mudde AN, Kok GJ.Effectiveness of a minimal contact smoking cessation program for Dutch general practitioners: a randomized controlled trial. Prev Med, 2001; 32: 182-90.
Pieterse ME, Willemsen MC.Ontstaan en voorkomen van rookgedrag bij jongeren. In: Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding, Knol et al. Utrecht: Lemma BV, 2005.
Poortinga W.The prevalence and clustering of four major lifestyle risk factors in an English adult population. Preventive Medicine, 2007; 44: 124-128.
Post NAM, Bekker-Grob EW de, Mackenbach JP, Slobbe LCJ. Kosten van preventie in Nederland 2007. Bilthoven,2010b.
Prins GJJ, Willemsen MC.Tabakswetgeving in Nederland. Hart Bulletin, 2004; 35(4): 95-7.
Quentin W, Neubauer S, Leidl R, Konig HH.Advertising bans as a means of tobacco control policy: a systematic literature review of time-series analyses. Int J Public Health, 2007; 52: 295-307.
Schaap MM, Kunst AE, Leinsalu M, Regidor E, Ekholm O, Dzurova D, et al.Effect of nationwide tobacco control policies on smoking cessation in high and low educated groups in 18 European countries. Tob Control, 2008; 17: 248-55.
Schneider S, Huy C, Schuessler M, Diehl K, Schwarz S.Optimising lifestyle interventions: identification of health behaviour patterns by cluster analysis in a German 50+ survey. Eur J Pub Health, 2009; 19(3): 271-277.
Schrijvers CTM, Schoemaker CG (red.). Spelen met gezondheid. Leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd. RIVM-rapport nr. 270232001. Bilthoven: RIVM,2008; 85-107.
STIVORO Roken, de harde feiten: Jeugd 2010. Den Haag: Den Haag: STIVORO – voor een rookvrije toekomst,2010b.
STIVORO. Roken onder volwassenen: de harde feiten (2010). Den Haag: STIVORO – expertisecentrum tabaksgebruik‐ en verslaving,2010c.
STIVORO, STIVORO. Van onderop en van bovenaf: De toekomst van tabaksontmoediging in Nederland 2011-2020. 2010e.
STIVORO. De tabakswet. 2011.
Surgeon General.Surgeon General's Health Report. The Health Consequences of Smoking: A report of the Surgeon General. Surgeon General, 2004.
Surgeon General.The Health Consequences of Involuntary Exposure to Tobacco Smoke: A Report of the Surgeon General. Surgeon General 2006.
Talhout R, Opperhuizen A. Het effect van rookverboden op de incidentie van hart- en vaatziekten. RIVM-rapport nr. 340600003. Bilthoven: RIVM,2009.
Tariq L, Gelder BM van, Zutphen M van, Feenstra TL. Smoking cessation strategies targeting people with low socio-economic status. A first exploration of the effectiveness of available interventions. RIVM-rapport nr. 260601006. Bilthoven,2009b.
The ASPECT Consortium. Tobacco or health in the European Union. Past, present and future. Brussels: European Commission,2004.
TNS NIPO in opdracht van STIVORO Rookvrije scholen 2008. De ontwikkeling in rookbeleid sinds 1999. Den Haag,2009.
TNS NIPO in opdracht van STIVORORookvrije Scholen 2011. Den Haag, 2011.
TNS NIPO.Campagne 'Rookvrij de sociale norm'. Eindrapportage campagne-effectonderzoek. Amsterdam: TNS NIPO, 2006b.
Trimbos-instituut.Nationale Drug Monitor Jaarbericht NDM 2004. Utrecht: Trimbos-instituut, 2004b.
Tyas SL, Pederson LL.Psychosocial factors related to adolescent smoking: a critical review of the literature. Tobacco Control, 1998; 7: 409-20.
Uitenbroek DG, Ujcic-Voortman JK, Janssen AP, Tichelman PJ, Verhoeff AP.Gezond zijn en gezond leven. Amsterdamse Gezondheidsmonitor, Gezondheidsonderzoek 2004. Amsterdam: GGD Amsterdam, 2006.
Van Baal PH, Brouwer WB, Hoogenveen RT, Feenstra TL. Increasing tobacco taxes: a cheap tool to increase public health. Health Policy2007; 82(2): 142-52
Vemer P, Rutten-van Molken MP, Kaper J, Hoogenveen RT, van Schayck CP, Feenstra TL.If you try to stop smoking, should we pay for it? The cost-utility of reimbursing smoking cessation support in the Netherlands. Addiction 2010; 105(6): 1088-97
Verschuren WMM, Blokstra A, Picavet HSJ, Smit HA.Cohort Profile: The Doetinchem Cohort. Int J Epidemiol 2008; 37(6): 1236-41.
Vijgen SMC, Gelder BM van, Baal P van, Zutphen M, Hoogenveen RT, Feenstra TL. Kosten en effecten van een pakket maatregelen voor tabaksontmoediging. RIVM-rapport nr. 260601004. Bilthoven: RIVM,2006a.
VWS. Gezondheid dichtbij. Landelijke nota gezondheidsbeleid. Den Haag: VWS,2011.
WHO, World Health Organization. WHO framework convention on tobacco control. Geneve: FCTC,2003a.
WHO, World Health Organization.Press release World Health Organization FTCT. Seventeen countries of the WHO European Region now part of the landmark international tobacco treaty that enters into force this week. Kopenhagen: WHO, 2005b.
Wilk EA van der, Jansen J.Lifestyle-related risks: are trends in Europe converging? Public Health, 2005; 119: 55-66.
Wilk EA van der, Melse JM, Broeder JM den, Achterberg PW (red.). Leren van de buren. Beleid publieke gezondheid internationaal bezien: roken, alcohol, overgewicht, depressie, gezondheidsachterstanden, jeugd, screening. RIVM-rapport nr. 270051010. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2007.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

bi: Betrouwbaarheidsinterval
btw: Belasting op de toegevoegde waarde
CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl
CVA: Cerebrovasculaire aandoeningen; Stoornis van de hersenfunctie door onvoldoende bloedvoorziening.
EU: Europese unie
EU-27: De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.; België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
GWAS: Genome Wide Association Studie; Een type studie waarin 500.000 of meer genetische variaties verspreid over het gehele genoom tegelijkertijd worden geanalyseerd in het DNA van grote aantallen (meer dan 1.000) monsters afkomstig van gezonde personen en mensen met een bepaalde ziekte.
MIS: Minimale interventiestrategie; Strategie (die minimale tijdsinvestering kost) voor hulpverlener om patiënt risico's van leefstijl te wijzen, Via een systematische methode kunnen artsen bijvoorbeeld stoppen met roken aankaarten bij rokende patiënten en de roker begeleiden bij het stoppen. De methode wordt toegepast in de huisartspraktijk en (in iets aangepaste vorm) in de intramurale sector.
OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development; Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling. URL ledenlijst van de OECD: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_201185_1889402_1_1_1_1,00.html
OR: Odds ratio; De verhouding (quotiënt) tussen twee odds.
QALY: Quality-adjusted life-year; Maat voor kwaliteit van een levensjaar (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit de resterende levensduur en de kwaliteit van leven van een persoon na interventie. QALY's worden berekend als een schatting van de gewonnen levensjaren, waarbij elk jaar vermenigvuldigd wordt met een gewicht (ook wel utiliteit genoemd) dat de kwaliteit van leven weergeeft van de persoon in dat jaar.
RR: Relatief risico; De verhouding (quotiënt) van het risico op een aandoening bij aanwezigheid van een risicofactor ten opzichte van personen zonder deze factor.
STIVORO: Stichting Volksgezondheid en Roken
vmbo: Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
VWA: Voedsel en waren autoriteit; Onderzoekt en bewaakt de veiligheid van voedsel en consumentenproducten. URL: http://www.vwa.nl
vwo: Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
VWS: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
WHO: World Health Organization; Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Periodontitis: Ontsteking van het beenvlies van de tandkas.
Prevalentie: Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.

Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.6.1, 31 januari 2012

Roken

Kort en bondig

De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken

Omvang van het probleem

Interventies en beleid

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

Definities

Subnavigatie

Service menu