Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Omgaan met stress

Kort en bondig

De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Balbin EG, Ironson GH, Solomon GF.Stress and coping: The psychoneurimmunology of HIV/AIDS. Ballière's Clinical Endocrinology and Metabolism 1999; 13: 615-33.
  • Bijlstra JO, Jackson S, Bosma HA.De Utrechtse Coping Lijst voor Adolescenten. Kind en Adolescent, 1994; 15: 98-109.
  • Brom D, Kleber RJ.De schok verwerkingslijst. Nederlands Tijdschrift voor de Psychologie, 1985; 40: 164-8.
  • Carey MP, Kalra DL, Carey KB, Halperin S, Richards CS.Stress and unaided smoking cessation: A prospective investigation. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1993; 61: 831-8.
  • Carver CS, Pozo C, Harris SD, Noriega V, Scheier MF, Robinson DS, et al.How coping mediates the effect of optimism on distress: A study of women with early-stage breast cancer. Journal of Personality and Social Psychology, 1993; 65: 375-90.
  • Carver CS, Scheier MF, Weintraub JK.Assessing coping strategies: A theoretically based approach. Journal of Personality and Social Psychology, 1989; 56: 267-83.
  • Christensen MV, Kessing LV.Clinical use of coping in affective disorder: A critical review of the literature Clinical Practice and Epidemiology in Mental Health 2005; 20: 1-19.
  • Cosway R, Endler NS, Sadler AJ, Deary IJ.The Coping Inventory for Stressful Situations: Factorial structure and associations with personality traits and psychological health. Journal of Applied Biobehavioral Research, 2000; 5: 121-43.
  • DeLongis A, Holtzman S.Coping in context: The role of stress, social support, and personality in coping. Journal of Personality, 2005; 73: 1633-56.
  • Elderen T van, Maes S, Dusseldorp E.Coping with coronary heart disease: A longitudinal study. Journal of Psychosomatic Research, 1999; 47: 175-83.
  • Endler NS, Parker JDA.State and trait anxiety, depression and coping styles. Australian Journal of Psychology, 1990; 42: 207-20.
  • Endler NS, Parker JDA.Assessment of multidimensional coping: Task, emotion, and avoidance strategies. Psychological Assessment, 1994; 6: 50-60.
  • Fleischman JA.Personality characteristics and coping patterns. Journal of Health and Social Behavior, 1984; 25: 229-44.
  • Garnefski N, Kraaij V, Spinhoven PH.Negative life events, cognitive emotion regulation and emotional problems. Personality and Individual Differences, 2001; 30: 1311-27.
  • Garnefski N, Kraaij V.Relationship between cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: A comparative study of five specific samples. Personality and Individual Differences, 2006; 40: 1659-69.
  • Garssen B.Psychological factors and cancer development: Evidence after 30 years of research. Clinical Psychology Review, 2004b; 24: 315-38.
  • Holahan CJ, Moos RH, Holahan CK, Brennan PL.Social support. coping and depressive symptoms in a late-middle-aged sample of patients reporting cardiac illness. Health Psychology, 1995; 14: 152-63.
  • Ingledew DK, Hardy L, Cooper CL, Jemal H.Health behaviours reported as coping strategies: A factor analytic study. British Journal of Health Psychology, 1996; 1: 263-81.
  • Lankveld W van, Naering G, Staak C van der, Pad-Bosch P van 't, et al.De ontwikkeling van de CORS: Coping met Reuma Stressoren. Gedrag & Gezondheid, 1993; 21: 40-8.
  • Lazarus RS, Folkman S.Stress, appraisal and coping. New York: Springer, 1984.
  • Manne SL, Zautra AJ.Spouse criticism and support: Their association with coping and psychological adjustment among women with rheumatoid arthritis. Journal of Personality and Social Psychology, 1989; 56: 608-17.
  • Mulder CL, Griensven GJP van, Vroome EMM de, Antoni MH.Avoidance as a predictor of the biological course of HIV infection over a 7-year period in gay men. Health Psychology, 1999; 18: 107-13.
  • Parker JDA, Endler NS.Coping with coping assessment: A critical review. European Journal of Personality, 1992; 6: 321-44.
  • Penley JA, Tomaka J, Wiebe JS.The association of coping to physical and psychological health outcomes: A meta-analytic review. Journal of Behavioral Medicine, 2002; 25: 551-603.
  • Ridder DTD de, Heck GL van, Endler NS, Parker JDA.Coping Inventory for Stressful Situations: CISS Handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger, 2004.
  • Ridder DTD de, Schreurs KMG.Coping en sociale steun van chronisch zieken: Een overzicht van recent onderzoek. Zoetermeer: Nationale Commissie Chronisch Zieken, 1994.
  • Ridder DTD de.Social status and coping: An exploration of the mediating role of beliefs. Anxiety, Stress & Coping, 1995; 8: 311-24.
  • Savelkoul M, Post M, Witte L de, Borne B van den.Social support, coping and subjective well-being in patients with rheumatic diseases. Patient Education and Counseling, 2000; 39: 205-18.
  • Savelkoul M, Witte L de, Candel M, Tempel H van der, Borne B van den.Effects of a coping intervention on patients with rheumatic diseases: Results of a randomized controlled trial. Arthritis Care and Research, 2001; 45: 69-76.
  • Schroevers MJ, Kraaij V, Garnefski N.Goal disturbance, cognitive coping strategies, and psychological adjustment to different types of stressful life events. Personality and Individual Differences, 2007; 43: 413-23.
  • Stanton AL, Revenson TA, Tennen H.Health psychology: Psychological adjustment to chronic disease. Annual Review of Psychology, 2007; 58: 565-92.
  • Tamres LK, Janicki D, Helgeson VS.Sex differences in coping behavior: A meta-analytic review and an examination of relative coping. Personality and Social Psychology Review, 2002; 6: 2-30.
  • Taylor SE.Health Psychology. Singapore: McGraw-Hill Book Co, 1995.
  • Terry DJ.Determinants of coping: The role of stable and situational factors. Journal of Personality and Social Psychology, 1994; 66: 895-910.
  • Windle M, Windle RC.Coping strategies, drinking motives, and stressful life events among middle adolescents: Associations with emotional and behavioral problems and with academic functioning. Journal of Abnormal Psychology, 1996; 105: 551-60.
  • Zeidner M, Endler NS (red.).Handbook of coping: Theory, research, applications. New York: John Wiley & Sons, 1996b: 485-501.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

aids
Acquired immune deficiency syndrome
hiv
Human immunodeficiency virus
Humane Immunodeficiëntievirus.

Definities

Actieve coping
Het actief aanpakken van stress of de gevolgen daarvan. Actieve coping kan zowel op de oorzaak van stress als op emoties als gevolg van stress gericht zijn.
Actieve probleemgerichte coping
Het actief aanpakken van de oorzaak van stress. Bijvoorbeeld een plan van aanpak maken en volgen, informatie zoeken om het probleem op te lossen of hulp vragen.
Emotiegerichte coping
Emotionele reacties om stress te verminderen. Voorbeelden hiervan zijn zichzelf verwijten maken, zich zorgen maken, wensen dat de situatie anders was en zich richten op de eigen tekortkomingen.
Negatieve sociale interacties
Voorbeelden van negatieve sociale interacties zijn anderen die koel reageren, afspraken niet nakomen, afkeurende opmerkingen of verwijten maken, je onrechtvaardig behandelen, onredelijke eisen stellen en bemoeizuchtig zijn.
Niet-westerse allochtonen
Personen met een vader en/of moeder geboren in Afrika, Latijns-Amerika of Azië (exclusief Indonesië en Japan) of Turkije.
Optimisme
Optimisme is te omschrijven als vertrouwen hebben in de toekomst, met andere woorden: de algemene verwachting van goede ervaringen in de toekomst.
Passieve coping
Vermijding ofwel het niet aanpakken van stress.
Passieve emotiegerichte coping
Vermijding van het aanpakken van emoties die het gevolg zijn van stress. Bijvoorbeeld door alcohol drinken of veel eten, ontkenning, piekeren.
Taakgerichte coping
Omgaan met stress door het actief oplossen van een probleem dat stress veroorzaakt. Mensen die taakgericht met problemen omgaan, bekijken bijvoorbeeld hoe zij het kunnen oplossen, denken na over hoe zij vergelijkbare problemen hebben opgelost of bepalen een koers en volgen deze.
Vermijdingsgerichte coping
Vermijding van stressvolle situaties of gevoelens daarover. Mensen die op een vermijdingsgerichte manier omgaan met stress gaan er bijvoorbeeld een tijdje tussenuit om afstand te nemen van de situatie, zoeken of bellen een vriend of vriendin of trakteren zichzelf op iets.
Zelfwaardering
Zelfwaardering kenmerkt zich door een gevoel van zelfvertrouwen en competentie.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.11, 28 maart 2013