Lichamelijke activiteit: Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen

Aanvullend Voorzieningengebruik Onderzoek (AVO)

Het AVO is een vierjaarlijks onderzoek, uitgevoerd door het SCP, om gegevens te verkrijgen over het gebruik van een groot aantal maatschappelijke en culturele voorzieningen door de Nederlandse bevolking van 6 jaar en ouder. Het onderzoek –bestaande uit een face-to-face interview en een schriftelijke vragenlijst die respondenten zelfstandig invullen– richt zich zowel op meting van het gebruik van voorzieningen als op meting van een breed scala van kenmerken die een huishouden en de individuele personen binnen een huishouden karakteriseren. Het is een huishoudensteekproef op basis van TPG-afgiftepunten van ongeveer 10.000 huishoudens met daarin ruim 13.000 respondenten. Het onderzoek bevat verschillende vragen over de tijdsbesteding (hoe vaak / hoe lang) aan verschillende activiteiten buiten school of werk (lezen, lichamelijke sporten, wandelen, fietsen, muziekinstrumenten bespelen, naar het museum gaan, etc.), maar ook vragen over lidmaatschap van (sport)verenigingen. Het AVO wordt uitgevoerd sinds 1979. In het Kompas zijn gegevens verwerkt van de laatst beschikbare meting; uit 2003.

Tijdsbestedingsonderzoek

Het Tijdsbestedingsonderzoek van het SCP wordt sinds 1975 elke 5 jaar uitgevoerd onder de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder. De meest recente meting dateert uit 2005, toen ongeveer 2.200 respondenten deelnamen. Een week lang hielden zij van kwartier tot kwartier bij welke activiteiten zij ondernamen. Zij noteren deze activiteiten in termen van categorieën. Deze dagboekregistratiemethode heeft twee belangrijke voordelen boven het gebruik van vragenlijsten: het geeft een goede en feitelijke weergave van wat mensen doen en het geeft inzicht in het scala van verschillende menselijke handelingen (Breedveld et al., 2006). In het onderzoek worden meer activiteiten genoteerd dan naar activiteiten gevraagd wordt in andere onderzoeken. Ondanks dat van een aantal activiteiten de intensiteit niet goed kan worden bepaald, tellen deze activiteiten toch mee voor de norm.

Permanent Onderzoek Leefsituatie (POLS)

Lichamelijke activiteit is één van de vele onderwerpen van de CBS-enquête naar gezondheid en welzijn in POLS. De vragenlijst die hierbij gebruikt wordt is de SQUASH (Short QUestionnaire to ASses Health enhancing physical activity; Wendel-Vos et al., 2003). Deze wordt jaarlijks voorgelegd aan een steekproef van circa tienduizend Nederlanders van 12 jaar en ouder. De vragenlijst bevat verschillende vragen over lichamelijke activiteit tijdens woon/werkverkeer (aantal dagen per week, gemiddelde tijd per dag, mate van inspanning), op school of werk (aantal uren per week) en tijdens huishoudelijke activiteiten (aantal dagen per week, gemiddelde tijd per dag), maar ook vragen over hoeveel uur per week besteed wordt aan lichamelijke sport, wandelen en fietsen. POLS is gebaseerd op een personen-steekproef uit de Gemeentelijke Basisadministratie. In het Kompas zijn gegevens verwerkt van de laatst beschikbare meting; uit 2007.

Zie ook: Permanent Onderzoek Leefsituatie als bron bij gezondheidsdeterminanten

Ongevallen en Beweging in Nederland (OBiN)

Ongevallen en Beweging in Nederland (OBiN) is een onderzoek van TNO dat sinds 2000 jaarlijks wordt uitgevoerd in Nederland onder ongeveer 8.000 respondenten van 12 jaar en ouder. Zij krijgen telefonisch enkele algemene vragen over bewegen voorgelegd. Een selectie van 2.500 respondenten krijgt daarnaast een uitgebreide set vragen voorgelegd waarin voor zomer en winter apart wordt gevraagd op hoeveel dagen mensen respectievelijk 20, 30 of 60 minuten matig of zwaar intensieve activiteiten verrichten. De vragen worden gesteld met behulp van de CATI-methode (Computer Assisted Telephone Interviewing). De vragenmodules zijn ontwikkeld en gevalideerd door TNO (Douwes & Hildebrandt, 2000). In het Kompas zijn gegevens verwerkt van de laatst beschikbare meting; uit 2005.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

Breedveld K, Van den Broek A, De Haan J, Harms L, Huysmans F, Van Ingen E.De tijd als spiegel: Hoe Nederlanders hun tijd besteden. Den Haag: SCP, 2006.
Douwes M, Hildebrandt VH.Vragen naar de mate van lichamelijke activiteit. Geneeskunde en Sport, 2000; 33(1): 9-16.
Wendel-Vos GC, Schuit AJ, Saris WH, Kromhout D.Reproducibility and relative validity of the short questionnaire to assess health-enhancing physical activity. Journal of Clinical Epidemiology, 2003 ; 56(12): 1163-1169.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

POLS: Permanent Onderzoek Leefsituatie (CBS)
SCP: Sociaal en Cultureel Planbureau; URL: http://www.scp.nl
TNO: Nederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek; URL: http://www.tno.nl

Wendel-Vos GCW (RIVM), Gool CH van (RIVM). Lichamelijke activiteit: Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheidsdeterminanten\Leefstijl\Lichamelijke activiteit, 23 september 2008.