Ga direct naar: inhoud, subnavigatie, service menu, zoeken

Alcoholgebruik

Omvang van het probleem

Hoeveel mensen gebruiken alcohol?

Alcoholgebruik totale bevolking Alcoholgebruik jongeren

Alcoholgebruik totale bevolking

Het merendeel van de Nederlanders drinkt alcohol

Van de Nederlandse bevolking boven de 12 jaar geeft 80% in 2009 aan wel eens alcohol te drinken (CBS StatLine, 2011). Cijfers van het Nationaal Prevalentie Onderzoek (NPO), eveneens gebaseerd op CBS-cijfers, tonen een iets hoger percentage drinkers in 2009 (84%), maar deze studie heeft betrekking op een andere leeftijdsgroep, namelijk 15-64-jarigen (Van Rooij et al., 2011). Het percentage 15-64-jarigen dat de afgelopen maand alcohol heeft gedronken is 76%. Op basis van verkoopcijfers van alcohol blijkt dat in 2009 per persoon in de totale bevolking gemiddeld 73 liter bier, 22 liter wijn en vier liter gedistilleerd werd geconsumeerd (zie Van Laar et al., 2011).

Minste drinkers onder ouderen

Het percentage drinkers neemt af met het ouder worden. Bij 65-plussers is het percentage drinkers relatief laag, vooral bij de oudste ouderen. Van de 75-plussers geeft 78% van de mannen en 57% van de vrouwen in 2009 aan wel eens te drinken (CBS StatLine). Mannen geven vaker aan wel eens alcohol te drinken dan vrouwen (respectievelijk 86% en 74%) (CBS StatLine, 2011). Ook het percentage drinkers in de afgelopen maand is hoger bij mannen (90%) dan bij vrouwen (78%) (Van Rooij et al., 2011).

Ongeveer 10% van de Nederlanders is een zware drinker

Ongeveer één op de tien Nederlanders van 12 jaar en ouder was in 2009 een zware drinker. Dit betreft 17% van de mannen en 4% van de vrouwen (CBS StatLine, 2011). Zwaar drinken betekent dat iemand minimaal eenmaal per week zes glazen of meer drinkt. Zwaar drinken komt zowel bij mannen als bij vrouwen het meest voor bij 15-25-jarigen (zie figuur 1). Zie ook: object_document_1 Wat is alcoholgebruik en hoe wordt het gemeten?

Voor informatie over de gebruikte gegevensbronnen, zie: details Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen.

Voor informatie over Alcoholverslaving- en afhankelijkheid, zie: Icoon interne verwijzing naar onderwerp Afhankelijkheid van alcohol.

Figuur 1: Zwaar alcoholgebruik naar leeftijd en geslacht in 2009 (Bron: CBS StatLine, 2011)

zwaar alcoholgebruik naar leeftijd en geslacht 2009

In risicovolle situaties wordt soms ook gedronken

Nederlanders drinken soms ook in situaties waarbij alcoholgebruik kan leiden tot een verhoogd risico voor anderen of voor zichzelf. In 2008 overschreed rond de 3% van de bestuurders in de weekendnachten de toegestane alcohollimiet van 0,5 promille (Ergo Research Intelligence, 2009). Zie ook: object_document_1 Hoeveel mensen vertonen onveilig verkeersgedrag?

Bij onderzoek onder Nederlandse zwangeren gaf 46% van hen aan tijdens de zwangerschap alcohol te hebben gedronken. Nadat ze wisten dat ze zwanger waren, bleef 32% alcohol gebruiken (STAP, 2007). De Gezondheidsraad concludeerde in 2005 dat 35-50% van de zwangere vrouwen wel eens alcohol gebruikt (Gezondheidsraad, 2005b). Van de drinkende, werkende beroepsbevolking drinkt ongeveer 4% wel eens vlak voor of tijdens het werk (Schutten et al., 2003).

Alcoholgebruik bij risicovolle situaties is een aangrijpingspunt voor preventiemaatregelen. Zie voor meer informatie hierover Document Preventie gericht op alcoholgebruik.

Zie voor meer informatie over alcoholgebruik in Nederland het hoofdstuk 'Alcohol' in de Nationale Drug Monitor van 2010 (Van Laar et al., 2011) van het Trimbos-instituut.

Alcoholgebruik jongeren

Tweederde van de 12-16-jarigen heeft ervaring met alcohol

In 2009 heeft 66% van de scholieren van 12-16 jaar wel eens alcohol gedronken en 37% dronk in de afgelopen maand (zie tabel 1). Op 12-jarige leeftijd heeft 41% ervaring met het drinken van alcohol en 10% van de 12-jarigen dronk in de afgelopen maand. Van de 16-jarigen heeft 85% wel eens alcohol gedronken; 71% deed dat ook in de afgelopen maand (Van Dorsselaer et al., 2010).

Jongeren die drinken, drinken vaak veel

In 2009 had een kwart van de scholieren van 12-16 jaar in de afgelopen maand wel eens vijf of meer glazen alcohol per gelegenheid gedronken (‘binge drinken’) (Van Dorsselaer et al., 2010). Van de scholieren van 12-16 jaar die in de afgelopen maand gedronken hebben (‘recente drinkers), deed tweederde (67%) in die maand ook aan binge drinken (zie tabel 1). Bij de 12-jarigens is dat 56% van de recente drinkers; bij de 16-jarigen kwam binge drinken voor bij 77% van de recente drinkers.

Eenvijfde van de 12-16 jarigen is wel eens dronken geweest

Van de scholieren tussen de 12-16 jaar is bijna eenvijfde (18%) wel eens dronken geweest (Van Dorsselaer et al., 2010). Bij 12-jarigen komt dat nog nauwelijks voor, maar op 16-jarige leeftijd is 58% van de jongens en 39% van de meisjes wel eens dronken geweest.

In 2010 zijn 887 jongeren van 16 jaar of jonger in het ziekenhuis opgenomen voor een klinische of dagopname vanwege alcoholgerelateerde problematiek (zie Van Laar et al., 2011).

Tabel 1: Alcoholgebruik naar leeftijd bij jongeren van 12-16 jaar (Bron: HBSC-studie, 2009).


Leeftijd	Ooit gedronken (%)	Laatste maand gedronken (%)	Binge drinken^a (%)
12	41	10	56
13	54	20	58
14	70	39	58
15	84	60	72
16	85	71	77
Totaal	66	37	67

^aBinge drinken heeft betrekking op de recente drinkers.

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS StatLine. De elektronische databank van het CBS. Bevat statistische informatie over vele maatschappelijke en economische onderwerpen in de vorm van tabellen en grafieken.

Literatuur

Dorsselaer S van, Looze M de, Vermeulen-Smit E, Roos S de, Verdurmen J, Bogt T ter, et al.HBSC 2009. Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
Ergo Research Intelligence.Rijden onder invloed in Nederland in 1999-2008. Delft: Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat, Dienst Verkeer en Scheepvaart DVS, 2009.
Gezondheidsraad.Risico's van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding. Den Haag: Publicatie, 2005b; 22.
Rooij AJ van, Schoenmakers TM, Mheen D van de. Nationaal Prevalentie Onderzoek Middelengebruik 2009: kerncijfers 2009. Rotterdam: IVO. Rotterdam: IVO,2011.
Schutten M, Eijnden RJJM, Knibbe RA.Onderzoeksrapportage Alcohol en Werk. Doetinchem: IVO. Reed Business Information bv, 2003.
STAP, Stichting Alcoholpreventie.Onderzoek alcohol & zwangerschap. Utrecht: STAP, 2007.
van Laar MW, Cruts AAN, van Ooyen-Houben MMJ, Meijer RF, Croes EA, Brunt T, Ketelaars APM Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2010. Utrecht: Trimbos-Instituut2011.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

HBSC-studie: Nederlandse Health Behavior in School-aged Children-studie

Definities

binge drinken: Het drinken van 5 glazen alcohol of meer bij één gelegenheid in de afgelopen 4 weken
Dagopname: Bij opname in een ziekenhuis wordt onderscheid gemaakt tussen dagopnamen (of dagverpleging) en klinische opnamen. Bij dagopnamen gaat het om een aantal uren durende vorm van verpleging in een ziekenhuis in verband met het op dezelfde dag plaatsvinden van een onderzoek of behandeling.
Klinische opname: Bij opname in een ziekenhuis wordt onderscheid gemaakt tussen dagopnamen (of dagverpleging) en klinische opnamen. Klinische opnamen betreffen de ziekenhuisopnamen die meestal langer dan één dag duren.
Zwaar alcoholgebruik: Minstens 1 dag per week 6 glazen of meer.

Zantinge EM (RIVM), Laar MW van (Trimbos-instituut). Hoeveel mensen gebruiken alcohol? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheidsdeterminanten\Leefstijl\Alcoholgebruik, 8 december 2011.